close
Przejdź do zawartości

G20

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
G20
Ilustracja
Zdjęcie grupowe na szczycie G20 w Johannesburgu w 2025 r.
Mapa

     Kraje członkowskie G20

     Kraje reprezentowane poprzez członkostwo w Unii Europejskiej

     Kraje reprezentowane poprzez członkostwo w Unii Afrykańskiej

     Kraje na stałe zaproszone (Hiszpania)

Image Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa

Członkowie G20:

  1. Image Arabia Saudyjska
  2. Image Argentyna
  3. Image Australia
  4. Image Brazylia
  5. Image Chiny
  6. Image Francja
  7. Image Indie
  8. Image Indonezja
  9. Image Japonia
  10. Image Kanada
  11. Image Korea Południowa
  12. Image Meksyk
  13. Image Niemcy
  14. Image Południowa Afryka
  15. Image Rosja
  16. Image Stany Zjednoczone
  17. Image Turcja
  18. Image Unia Afrykańska
  19. Image Unia Europejska
  20. Image Wielka Brytania
  21. Image Włochy

G20 (Grupa Dwudziestu) to międzynarodowe forum 19 państw, Unii Europejskiej oraz Unii Afrykańskiej, zajmujące się koordynacją polityki gospodarczej i finansowej na poziomie globalnym. Państwa członkowskie G20 wytwarzają ok. 85% światowego PKB i odpowiadają za ok. 75% światowego handlu[1]. Forum zostało powołane w 1999 roku jako spotkanie ministrów finansów i prezesów banków centralnych. Od 2008 roku odbywa się w formule szczytów szefów państw i rządów. Unia Afrykańska uzyskała status stałego członka na szczycie w Nowe Delhi we wrześniu 2023 roku[2].

Forum nie posiada mocy prawnie wiążącej, a jego decyzje mają charakter deklaratywny. Krytycy, w tym przedstawiciele ruchu alterglobalistycznego, kwestionują legitymację G20, wskazując na brak formalnych kryteriów członkostwa oraz na nieobecność wielu państw w obradach dotyczących polityki globalnej[3].

Struktura organizacyjna

[edytuj | edytuj kod]

G20 nie ma stałego sekretariatu. Przewodniczący, wyznaczany na roczną kadencję na zasadzie rotacji, powołuje każdorazowo tymczasowy sekretariat. Pracami G20 zarządza trójka złożona z obecnego, poprzedniego i następnego przewodniczącego.

Rola i funkcje

[edytuj | edytuj kod]

G20 pełni funkcję forum koordynacji polityki makroekonomicznej i finansowej. W odpowiedzi na globalny kryzys finansowy w 2008 roku państwa G20 uzgodniły skoordynowany pakiet stymulacji fiskalnej o łącznej wartości szacowanej na 5 bln USD[4]. Na szczycie w Seule w 2010 roku G20 zatwierdziło standardy regulacyjne Basel III(inne języki), zwiększające wymogi kapitałowe i płynnościowe dla banków[5].

W kolejnych latach zakres tematyczny forum się poszerzył. W 2021 roku 138 państw zrzeszonych w ramach OECD/G20 Inclusive Framework przyjęło porozumienie o globalnym minimalnym podatku korporacyjnym w wysokości 15% dla największych przedsiębiorstw wielonarodowych[6]. Na szczycie w Rio de Janeiro w 2024 roku państwa G20 zobowiązały się do zwiększenia finansowania klimatycznego do 300 mld USD rocznie do 2035 roku[7].

Szczyty G20

[edytuj | edytuj kod]

Spotkania ministrów finansów (1999–2008)

[edytuj | edytuj kod]

W latach 1999–2008 G20 funkcjonowało wyłącznie jako forum ministrów finansów i prezesów banków centralnych.

Szczyty szefów państw i rządów (od 2008)

[edytuj | edytuj kod]
Image
Szczyt grupy G20 w Waszyngtonie (2008)

Od 2008 roku G20 zbiera się w formule szczytów przywódców

Szczyt w Miami 2026 i wykluczenie RPA

[edytuj | edytuj kod]

27 listopada 2025 roku prezydent Stanów Zjednoczonych Donald Trump ogłosił, że Republika Południowej Afryki nie zostanie zaproszona na szczyt G20 w Miami w 2026 roku[8]. Decyzja była bezprecedensowa w historii G20. Komentatorzy wiązali ją z rosnącą rolą RPA w strukturach BRICS, w tym z organizacją szczytu BRICS w 2023 roku w Johannesburgu oraz z odmową wykonania nakazu aresztowania MTS wobec Władimira Putina[9]. Jednocześnie administracja amerykańska zaprosiła na szczyt Polskę, która miała zająć miejsce RPA[8]. 4 grudnia 2025 roku sekretarz stanu Marco Rubio potwierdził zaproszenie, stwierdzając, że Polska „zajmie należne jej miejsce" w G20[10]. Administracja amerykańska określiła nowy format jako „nowe G20"[11].

Zastąpienie członka założycielskiego BRICS sojusznikiem NATO i państwem członkowskim UE było szeroko komentowane jako przejaw narastającego napięcia między zachodnimi a niezachodnimi członkami G20. Według analizy Carnegie Endowment for International Peace, ekspansja BRICS w 2024 roku zwiększyła zdolność koordynacyjną tej grupy wewnątrz G20, ponieważ osiem z dziewiętnastu państw G20 jest jednocześnie członkami lub partnerami BRICS[12]. Komentatorzy z „Foreign Policy" ocenili, że jednostronne wykluczenie członka G20 podważa konsensualny charakter forum i może przyspieszyć tworzenie alternatywnych formatów przez państwa Globalnego Południa[13].

Polska a G20

[edytuj | edytuj kod]

Starania o członkostwo

[edytuj | edytuj kod]

Przed szczytem G20 w Londynie w roku 2009, w polskim rządzie pojawiały się głosy sugerujące, że Polska powinna starać się o zaproszenie do uczestnictwa w londyńskim szczycie. Jednym z argumentów był brak wśród członków G20 reprezentanta regionu Europy Środkowej i Wschodniej[14][15].

W 2010 roku prezydent Lech Kaczyński podczas spotkania z korpusem dyplomatycznym argumentował, że Polska jako osiemnasta gospodarka świata i największe państwo regionu Europy Środkowej zasługuje na członkostwo w G20[16].

W 2012 roku Tim Fergusson z „Forbes” postulował zastąpienie Argentyny Polską w G20, wskazując na wzrost polskiej gospodarki[17]. Podobne stanowisko prezentowały „Foreign Policy”, „The Wall Street Journal” i Mamta Murthi z Banku Światowego[18][19]. W 2014 roku agencja Ernst & Young, badając optymalne powiązania handlowe i instytucjonalne państw G20, wskazała Polskę jako jednego z optymalnych kandydatów do członkostwa[20].

Udział w pracach G20

[edytuj | edytuj kod]

W marcu 2017 roku wicepremier Mateusz Morawiecki uczestniczył w spotkaniu ministrów finansów G20 w Baden-Baden jako pierwszy polski przedstawiciel na tym szczeblu[21]. W kwietniu 2017 roku sekretarz stanu Krzysztof Szubert wziął udział w spotkaniu ministrów cyfryzacji G20 w Düsseldorfie[15].

W trakcie indonezyjskiej prezydencji G20 w 2022 roku Polska została zaproszona jako gość do udziału w pracach grupy roboczej ds. transformacji energetycznej. W spotkaniu ministrów ds. energii G20 uczestniczyła minister Anna Moskwa[22]. Polscy przedstawiciele uczestniczyli również w formacie B20 na Bali[23]. W marcu 2022 roku minister rozwoju Piotr Nowak zaproponował, aby Polska zastąpiła Rosję w G20 po inwazji na Ukrainę[24].

Zaproszenie na szczyt w Miami 2026

[edytuj | edytuj kod]

2 września 2025 roku minister spraw zagranicznych Radosław Sikorski poinformował, że po rozmowie z sekretarzem stanu USA Marco Rubio zwrócił się o zaproszenie Polski na szczyt G20 w 2026 roku, uzasadniając to przekroczeniem przez polską gospodarkę progu 1 bln USD[25]. Dzień później prezydent Karol Nawrocki ogłosił, że otrzymał od prezydenta Trumpa zaproszenie na szczyt G20 w Miami[26]. Minister Marcin Przydacz z Kancelarii Prezydenta określił zaproszenie jako początek procesu dołączania Polski do G20[27].

Zobacz też

[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

[edytuj | edytuj kod]
  1. ↑ About the G20. G20. [dostęp 2026-03-15]. (ang.).
  2. ↑ The G20 has agreed to make the African Union a permanent member. NPR, 2023-09-09. [dostęp 2026-03-15]. (ang.).
  3. ↑ The G-20 and International Economic Cooperation. Brookings Institution. [dostęp 2026-03-15]. (ang.).
  4. ↑ Declaration of the Summit on Financial Markets and the World Economy. G20 Information Centre, University of Toronto, 2008-11-15. [dostęp 2026-03-15]. (ang.).
  5. ↑ Post-2008 Financial Crisis Reforms. Financial Stability Board. [dostęp 2026-03-15]. (ang.).
  6. ↑ 138 countries agree historic milestone to implement global tax deal. OECD, 2023-07-11. [dostęp 2026-03-15]. (ang.).
  7. ↑ COP29: Countries agree $300 billion climate finance deal. Reuters, 2024-11-24. [dostęp 2026-03-15]. (ang.).
  8. ↑ a b Can Trump ban South Africa from 2026 G20 summit?. Al Jazeera, 2025-11-27. [dostęp 2026-03-15]. (ang.).
  9. ↑ SA not invited to first G20 meeting in US this month. Daily Maverick, 2025-12-02. [dostęp 2026-03-15]. (ang.).
  10. ↑ Polska dołączy do szczytu G20 w Miami. Rubio potwierdza. „Zajmie należne jej miejsce". PAP, 2025-12-04. [dostęp 2026-01-02].
  11. ↑ US unveils 'New G20' for 2026 summit, adds Poland, excludes South Africa. Business Standard, 2025-12-04. [dostęp 2026-03-15]. (ang.).
  12. ↑ BRICS Expansion, the G20, and the Future of World Order. Carnegie Endowment for International Peace, 2024-10. [dostęp 2026-03-15]. (ang.).
  13. ↑ G-20 Members Must Push Back Against Trump Barring South Africa. Foreign Policy, 2025-12-18. [dostęp 2026-03-15]. (ang.).
  14. ↑ Polska chce do G20 [online], Gazeta.pl [dostęp 2017-11-23] (pol.).
  15. ↑ a b Polska po raz pierwszy uczestnikiem spotkania ministrów ds. cyfrowych grupy G20 [online], Ministerstwo Cyfryzacji [dostęp 2018-09-09] (pol.).
  16. ↑ Polska w G-20: warto się bić? [online], Dziennik.pl [dostęp 2017-12-02].
  17. ↑ G20: Boot Argentina, Include Poland [online], Forbes [dostęp 2017-11-23] (ang.).
  18. ↑ Who would replace Argentina on the G20? [online], Foreign Policy [dostęp 2017-11-23] (ang.).
  19. ↑ G20 Needs Poland [online], The Wall Street Journal [dostęp 2017-11-23] (ang.).
  20. ↑ Polska w grupie G20: jeśli tam nie będziemy, inni będą decydować za nas [online], Polskie Radio [dostęp 2017-11-23].
  21. ↑ Morawiecki wśród ministrów finansów G20 [online], Rzeczpospolita [dostęp 2017-03-18].
  22. ↑ Minister Anna Moskwa na spotkaniu ministrów G20 ds. energii [online], Ministerstwo Klimatu i Środowiska [dostęp 2024-04-23] (pol.).
  23. ↑ Poland keen to participate in G20 during Indonesia's presidency [online], Antara News [dostęp 2023-10-27].
  24. ↑ Polska chce zastąpić Rosję w elitarnej G20 [online], Money.pl [dostęp 2024-04-23] (pol.).
  25. ↑ Polska w G20 w 2026 roku? Sikorski zabiega o zaproszenie od USA. Dziennik.pl, 2025-09-02. [dostęp 2025-09-02]. (pol.).
  26. ↑ Nawrocki: dostałem zaproszenie od Donalda Trumpa na szczyt G20 [online], TVN24 Biznes, 3 września 2025 [dostęp 2025-09-04].
  27. ↑ Polska dołączy do szczytu G20 w Miami. Rubio potwierdza. „Zajmie należne jej miejsce”. PAP, 2025-12-04. [dostęp 2026-01-02].

Linki zewnętrzne

[edytuj | edytuj kod]
Grupa 20 najważniejszych gospodarek światowych
Źródło: „https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=G20&oldid=79689679”