Torre (construción)

Para outras páxinas con títulos homónimos véxase: Torre.

Torre
Instancia de tipo de estrutura  Subclase de edificio estrutura arquitectónica
Características  Representado por The Red Tower (en)
Códigos e identificadores Freebase /m/01fdzj OpenAlex C2777831296
Fontes e ligazóns  Descrito pola fonte Grande Enciclopedia Soviética (1926 - 1947) "Q43444177 " Encyclopædia Britannica "1911 Encyclopædia Britannica/Tower (en) " Metropolitan Museum of Art Tagging Vocabulary Gujin Tushu Jicheng "Q96601284 " icona de Kartographer
Wikidata G:Commons C:Commons

Unha torre (del latín turris), en arquitectura ou enxeñaría, é un tipo de estrutura, construída polo home, na que a dimensión vertical predomina sobre a anchura. Segundo o DRAG é unha construción cilíndrica ou prismática máis alta que ancha, illada ou que sobresae dun edificio. Inicialmente a palabra aplicábase a estruturas cun fin tecnolóxico, aínda que adoita empregarse como sinónimo de rañaceos e para designar edificios con numerosas plantas. Pode ter funcións defensivas ou de observatorio (faro, torre de vixía, torre de garda) ou como medio de comunicación mediante campás ou outros sinais sonoros. Co tempo, engadíuselle unha función simbólica, sinal de prestixio, liberdade ou riqueza dunha cidade ou castelo como os "beffrois" de Bélxica e Francia.

Pode construírse como unha estrutura illada (é dicir, independente) ou como parte integral dun edificio. Pode ter unha planta moi diversa, circular, cuadrangular ou poligonal, ou unha combinación destas, feita de materiais de construción moi diversos.

Unha das referencias máis antigas en occidente é a lenda bíblica da torre de Babel, que estaría inspirada nos cigurats mesopotámicos. Nos limes fortificados do Imperio Romano, construíronse turris e burgus, precursores das casas-torre medievais. Durante a Idade Media construíronse moitas torres, xa fosen militares ou relixiosas, tanto cristiás como musulmás. Noutras civilizacións tamén hai torres con formas e funcións semellantes (pirámides mesoamericanas, torres do silencio zoroástricas, gopuram hindús, pagodas chinesas, castelos xaponeses, etc.), nalgúns casos mesmo nalgunhas cidades antigas construíron as súas casas en terreos elevados, como Shibam (Iemen), coñecida como o Manhattan do deserto.

O aspecto principal que ten que ter unha torre (para ser tal), é as súas proporcións: hoxe en día chámaselle torre a calquera edificio de máis de 10 pisos, pero unha torre parécese máis a un prisma ou un cilindro, no que a relación dos seus lados en planta (X e E) achégase a 1, mentres que a relación da base e a altura deberían achegarse a 5:1.

A capacidade evocadora das torres fixo que sexan empregadas con moita frecuencia na arte, tanto nas artes visuais como na literatura (As Dúas Torres da serie de novelas O Señor dos Aneis de J. R. R. Tolkien); onde o arquetipo que simboliza unha torre pode ter diferentes simboloxías, pero sempre ligado ao illamento: torre de marfil, cando é positivo; ou opresión e encarceramento, especialmente debido á importancia histórica da función represiva de moitas torres, identificadas co poder (a Torre de Londres, as torres da Bastilla).

Algunhas torres famosas son a Torre de Pisa, a Torre Eiffel, a Torre de Babel, a Torre de Londres e as desaparecidas Torres xemelgas de Nova York. En Galiza a torre máis característica é a Torre de Hércules na Coruña, ou as torres da Catedral de Santiago en Compostela.

No xogo do xadrez, a torre é unha das pezas máis valiosas. Do mesmo xeito que as outras pezas do xogo, simbolizan personaxes ou edificios xudiciais e teñen connotacións militares.

Historia

Imaxe das Dúas Torres de Boloña, Asinelli (dereita) e Garisenda (esquerda)

As torres foron utilizadas pola humanidade desde tempos prehistóricos. A máis antiga que se coñece pode ser a torre circular de pedra das murallas do antigo Xericó (8000 a. C.). Algunhas das primeiras torres foron cigurats, que existían na arquitectura sumeria desde o cuarto milenio a. C. Entre os cigurats máis famosos atópanse o cigurat de Ur sumerio, construído no terceiro milenio a. C., e o Etemenanki, un dos exemplos máis famosos da arquitectura babilónica.

Algúns dos exemplos máis antigos que se conservan son as estruturas broch do norte de Escocia, que son casas torre cónicas. Estes e outros exemplos das culturas fenicia e romana salientaban o uso da torre en funcións de fortificación e sentinela. Por exemplo, o nome da cidade marroquí de Mogador, fundada no primeiro milenio a. C., deriva da palabra fenicia para torre de vixía («migdol»). Os romanos utilizaban torres octogonais. como elementos do Palacio de Diocleciano en Croacia, monumento que data aproximadamente do ano 300 d. C., mentres que as murallas de Servio (século IV a. C.) e as murallas de Aureliano (século III d. C.) presentaban torres cadradas. Os chineses utilizaron torres como elementos integrados da Gran Muralla Chinesa no ano 210 a. C. durante a dinastía Qin. As torres tamén foron un elemento importante dos castelos.

Outras torres moi coñecidas son a torre inclinada de Pisa en Pisa, Italia, construída entre 1173 e 1372, as Dúas Torres en Boloña, Italia, construídas entre 1109 e 1119, e as torres de Pavía (das que se conservan 25), construídas entre os séculos XI e XIII. As torres do Himalaia son torres de pedra situadas principalmente no Tíbet e construídas aproximadamente entre os séculos XIV e XV.

Mecánica

A Torre Monumental (59 m.) nun día con néboa en Buenos Aires, Arxentina

Até unha certa altura, unha torre pode construírse cunha estrutura de soporte con lados paralelos. Con todo, por encima dunha certa altura, supérase a carga de compresión do material e a torre derrúbase. Isto pode evitarse se a estrutura de soporte da torre estréitase cara arriba.

Un segundo límite é o pandeo: a estrutura require unha rixidez suficiente para evitar romper baixo as cargas ás que se enfronta, especialmente as debidas ao vento. Moitas torres moi altas teñen as súas estruturas de soporte na periferia do edificio, o que aumenta considerablemente a rixidez xeral.

Un terceiro límite é dinámico: unha torre está suxeita a ventos variables, desprendemento de vórtices, perturbacións sísmicas, etc. A miúdo faise fronte a estes fenómenos mediante unha combinación de resistencia e rixidez simples, así como, nalgúns casos, mediante amortecedores de masa sintonizados para amortecer os movementos. Variar ou estreitar o aspecto exterior da torre coa altura evita as vibracións debidas ao desprendemento de vórtices que se producen simultaneamente ao longo de todo o edificio.

Funcións

Aínda que non se definen correctamente como torres, moitos edificios altos modernos (en particular os rañaceos) teñen a palabra «torre» no seu nome ou se denominan coloquialmente «torres». Os rañaceos clasifícanse máis correctamente como «edificios». No Reino Unido, os edificios domésticos altos denomínanse «bloques de torres». Nos Estados Unidos, o World Trade Center orixinal tiña o sobrenome de Torres Xemelgas, nome que compartía coas torres Petronas de Kuala Lumpur.

Vantaxes estratéxicas

Ao longo da historia, as torres proporcionaron aos seus usuarios unha vantaxe á hora de vixiar as posicións defensivas e obter unha mellor visión dos arredores, incluídos os campos de batalla. Construíanse sobre murallas defensivas ou se desprazaban preto dun obxectivo (véxase torre de asedio). Hoxe en día, as torres de uso estratéxico seguen utilizándose en prisións, campamentos militares e perímetros defensivos.

Enerxía potencial

"O Vixía", torre de auga en Monte Alto, A Coruña (50 m.)

Ao utilizar a gravidade para mover obxectos ou sustancias cara abaixo, unha torre pode utilizarse para almacenar artigos ou líquidos, como un silo de almacenamento ou unha torre de auga, ou para lanzar un obxecto cara á terra, como unha torre de perforación. As ramplas de salto de esquí utilizan a mesma idea e, en ausencia dunha pendente natural de montaña ou outeiro, poden ser artificiais.

Mellora das comunicacións

Ao longo da historia, utilizáronse torres sinxelas como faros, campanarios, torres do reloxo, torres de sinais e minaretes para comunicar información a grandes distancias. En anos máis recentes, as antenas de radio e as torres de telefonía móbil facilitan a comunicación ao ampliar o alcance do transmisor. A Torre CN de Toronto, Ontario, Canadá, construíuse como torre de comunicacións, con capacidade para actuar tanto como transmisor como repetidor. As torres de telecomunicacións están deseñadas cunha estrutura enreixada para distribuír uniformemente toda a súa carga, especialmente en condicións de vento.

Apoio ao transporte

Torre de control do aeroporto de Santiago-Rosalía de Castro (46 m.)

As torres tamén se poden utilizar para soster pontes e poden alcanzar alturas que rivalizan con algúns dos edificios máis altos sobre a auga. O seu uso é máis frecuente en pontes colgantes e pontes atirantadas. O uso do pilono, unha estrutura de torre simple, tamén axudou a construír pontes ferroviarias, sistemas de transporte público e portos.

As torres de control utilízanse para proporcionar visibilidade e axudar a dirixir o tráfico aéreo.

Tipos de torres

As torres pódense clasificar segundo a súa función:

Militares

As torres son un elemento esencial para a arquitectura militar, tanto como parte dun circuíto fortificado como illadas.

Torres illadas

Na terminoloxía das construcións militares romanas, a palabra castrum designa aos campamentos romanos, que se rodeaban dunha empalizada e que se reforzaban con torres (cando se facían estables os elementos construtivos podían pasar a facerse en pedra); mentres que as palabras turris (es) e burgus designan a torres illadas, como as que vixiaban o limes (fronteira exterior do Imperio). Unha tipoloxía similar tiveron posteriormente as torres denominadas mota castral e as casas-torre. Fóra de Europa, e salvando as diferenzas formais, é similar a tipoloxía básica do castelo xaponés.

• 
  Reconstrución do aspecto do Burgus Ahegg, no limes romano do Danubio.
• 
  Reconstrución da mota castral de Oostkapelle (Zeelanda, Países Baixos).
• 
  Reconstrución da mota castral o Château à Motte de Saint-Sylvain-d'Anjou (Francia).
• 
  Torre do porto de Cloghmore (Irlanda).
• 
  Casa-torre veneciana en Butrint (Albania).
• 
  Castelo Matsue (Xapón).

Torres-vixía

Unha torre-vixía, torre de vixilancia ou atalaia é un tipo de fortificación cuxo uso primario é militar. Trátanse, polo xeral, de estruturas illadas. O seu obxectivo principal é proporcionar un lugar alto e seguro desde o cal poder realizar a vixilancia e facer observacións militares. Nalgúns casos, outras torres de uso non militar, como as relixiosas, foron utilizadas como atalaias. Os recintos carcerarios, os campos de concentración e outras instalacións utilizan tamén torres de vixilancia destinadas á observación tanto do interior como do exterior.

• 
  Torre de Macenas (Mojácar, Almería), unha torre de vixilancia costeira.
• 
  Torre de vixilancia do campo de concentración de Buchenwald.
• 
  Torre de vixilancia da prisión de Alcatraz.
• 
  Torre de vixilancia israelí no muro de Cisjordania.
• 
  Torre de Espantaperros (Badaxoz) e vista frontal do acceso desde a muralla.
• 
  Torre Racef, Almussafes

Torres de vixilancia costeira

As torres de vixilancia costeira foron unha serie de torres vixía construídas no século XVI nas costas mediterráneas de España para defendelas dos ataques dos piratas berberiscos. Sitúanse principalmente na provincia de Alacant, na Rexión de Murcia e nas provincias de Almería, Granada e Málaga, así como na vertente atlántica andaluza, nas provincias de Cádiz e Huelva. A maioría destas torres estivo en uso até o século XIX.

Torre de asedio

Artigo principal: Torre de asedio.

Representación dunha torre de asedio no momento no que os homes depositados por esta toman as murallas inimigas.

As torres de asedio eran un enxeño empregado na Idade Antiga e Media para superar murallas inimigas e depositar sen grandes dificultades a varios homes armados no alto destas para que as tomasen máis facilmente. O modelo básico é o dunha torre de base cadrada de varios pisos, unidos entre si por unha escaleira interna ou posterior, dúas ou tres metros máis alta que as murallas a superar e cunha ponte levadizo no seu parte superior polo que alcanzaban as ameas inimigas os soldados (e ás veces, a cabalería) que levaba no seu interior. Tamén adoitaban portar porteiros que disparaban aos defensores no momento de baixar a ponte.

Para poder moverse, a torre contaba con catro grandes rodas. Inicialmente era movida por bois ou cabalos, pero a medida que se achegaba ao seu obxectivo a tracción animal era substituída polo pulo de numerosos homes na súa parte posterior. Unha torre de asedio especialmente grande foi a Helepolis empregada por Demetrio Poliorcetes no asedio de Rodas do ano 305 adC.

En épocas antigas, a torre de asedio foi empregada tanto en Europa como en Extremo Oriente. A súa construción requiría de moito tempo e recursos, polo que non adoitaban usarse ata que fracasaban todas as outras medidas para superar unha muralla, derrubala ou romper as súas portas por medio de arietes. O armatoste, ás veces formado por pezas prefabricadas, montábase no propio lugar do asedio, á vista da fortaleza ou cidade cercada co fin de causar un impacto psicolóxico apreciable no inimigo. O feito de que a torre parecese moverse sen ninguén que tirase dela cando era empuxada desde atrás facíaa máis terrorífica aínda, sobre todo cando os asediados pertencían a culturas que descoñecían as armas de asedio (como ocorría con moitos pobos de Europa occidental cando se enfrontaron á conquista romana).

Como todas as armas de asedio medievais, a torre tamén quedou obsoleta coa xeneralización do canón no século XV.

Torres de castelos e murallas

O castelo de Manzanares el Real mantén unha muralla de circuíto exterior, con dúas pequenas torres cilíndricas (cubos) flanqueando a entrada; os muros principais están reforzados nas esquinas dianteiras con dous cubos e o lenzo posterior cunha torre da homenaxe.

As torres dos castelos e murallas (en xeral, de todo tipo de fortificacións) teñen distintas formas e funcións. Cando son circulares reciben o nome de "cubos". Cando son de gran tamaño reciben o nome de "torreóns".As pequenas construcións aptas para que se goreza un vixiante denomínanse garitas.

A máis antiga torre de muralla da que hai testemuño arqueolóxico posiblemente sexa a denominada torre de Xericó, duns 8 metros e medio de altura, unha das estruturas das murallas de Xericó, do VIII milenio a. C.

Torre albarrá

Artigo principal: Torre albarrá.

Torre da Malmuerta, Córdoba

Torre albarrá é unha torre que forma parte dun recinto fortificado co que está comunicado, aínda que xeralmente fóra da muralla aínda que conectada mediante un pequeno arco ou ponte, que se podería destruír facilmente no caso de que a torre caese en mans do inimigo. Pode ir tamén encostada como gran baluarte pero neste caso é de maior tamaño que os demais.

Serve de atalaia pero tamén para atacar o inimigo que intenta achegarse ou pasar a muralla.

Exemplos de torres albarrás poden ser a Torre del Oro en Sevilla, a da Malmuerta en Córdoba ou a Torre de Espantaperros en Badaxoz (cuxa alcazaba posúe varios exemplos destas torres) todas en España.

Torre da homenaxe

Artigo principal: Torre da homenaxe.

A Torre da Homenaxe do Castelo dos Andrade, en Vilalba. Hoxe fai parte dun Parador de turismo

A torre da homenaxe é a estrutura central do castelo medieval. É unha torre destacada, máis alta que a muralla, e polo xeral podíase illar do resto da fortaleza. É a torre principal, a que serve de residencia do señor e cumpre coas funcións máis destacadas do castelo, albergando as estancias principais e, en ocasións, os almacéns de víveres. Atópase na posición máis abrigada en relación cun posible ataque exterior, de forma que se sucumbise o resto das defensas, esta torre proporcionase un último refuxio.

Torres con función relixiosa

Torre de Pozo Moro, un monumento funerario ibero.

Torres funerarias

Os monumentos funerarios adoptaron a forma de torre en moitas culturas, desde os monumentos megalíticos (menhires e taulas proxéctanse en altura, aínda que non sexan torres no sentido de edificios accesibles no seu interior) e as pirámides exipcias e mesoamericanas (aínda que as dimensións da altura só excepcionalmente alcanzan a superar as da base). Os columbarios e columnas romanas, as stupa tibetanas ou os nokotsudos xaponeses poden tamén ter unha forma similar á dunha torre. Na relixión zoroastriana, as torres do silencio son lugares elevados que se rodean por un muro, onde os cadáveres se deixan para que os voitres dispoñan deles.

Gopura

Os templos hinduístas (mandir) teñen sobre as súas portas (dvara (es)) torres piramidais denominadas gopura.

Os gopura de Madurai.

Pagodes

Artigo principal: Pagode.

Nos países de Extremo Oriente por onde se estendeu o budismo, os templos adoitan conter altas torres de madeira de varios pisos (habitualmente cinco) e base cadrada ou octogonal, con característicos tellados curvados.

Unha das máis impresionantes pagodes chinesas foi a Nánjīng Táotǎ (Torre de porcelana de Nankín), do século XV, destruída no século XIX. Tiña nove andares, e estaba cuberta con ladrillos de porcelana branca. Os seus oitenta metros só foron superados pola pagode Liaodi de Dingzhou (84 metros) e pola desaparecida pagode que se levantou en Chang'an no século VII, da que se di que alcanzaba os cen metros.

En Vietnam, a Chùa Một Cột (Pagode do Piar Único) é unha icona da súa cultura.

• 
  Pagode das outeiros fragrantes (Xiāngshān Gōngyuán, Beijing).
• 
  Pagode Liaodi.
• 
  Pagode do Piar Único.

Torres de igrexas e mosteiros

Torre da catedral de Oviedo. Desde esa altura, o personaxe de ficción Fermín de Pas vixiaba a cidade de Vetusta na novela La Regenta, de Leopoldo Alas (Clarín).

As torres de Notre Dáme de Paris foron o escenario das peripecias do personaxe de ficción Quasimodo na novela homónima de Victor Hugo.

Aínda que non de forma xeral, desde a arte paleocristiá algunhas igrexas incluíron torres, como a basílica de San Lourenzo de Milán (século IV), que tiña catro pequenas torres. Desde o século V fíxose frecuente dispor dúas torres no nártice, flanqueando a fachada, ou unha torre no cruceiro (no caso das de planta de cruz como a igrexa dos Santos Apóstolos de Constantinopla) ou sobre o presbiterio (no caso das de planta basilical, para dar luz ao ábsida, como na basílica de Meriamlik -ano 471-). A igrexa de San Martín de Tours (470) foi construída cunha torre sobre o transepto e outra que posteriormente serviu como campanario. Na Europa occidental, as torres de igrexa a partir do século VI teñen un marcado carácter de fortificación, froito da época das invasións. Na arquitectura bizantina, especialmente nas igrexas sirias, as torres convértense en símbolos de poder, un modelo que se recoñece no Acheiropoietos de Salónica. Unha parella de torres na fachada, flanqueando unha loggia onde se expoñen as reliquias, é a tipoloxía propia das igrexas meta de peregrinación característica das igrexas de Capadocia da primeira metade do século VI. O modelo seguiuse tamén na catedral de Sofía (século VI). Torres encima das ábsidas aparecen nas igrexas de Sergilla (unha) ou Sinsarah (dúas). Tamén sobre as ábsidas construíronse as torres da basílica de Santa Eulalia de Mérida (século IV), pero cunha función construtiva moito máis marcada, ao non arrincar da bóveda das ábsidas, senón do seu muro exterior.

Desde o prerrománico, os mosteiros medievais (como Fulda na arquitectura carolinxia) concibíronse como verdadeiras cidadelas fortificadas, nas que as torres cumprían unha función igual á dos castelos. En cambio, nas igrexas da arquitectura visigoda ou asturiana non houbo un significativo uso das torres.

• 
  Mosteiro de Santa Catarina do Monte Sinaí.
• 
  A "torre da auga bendita" e a "torre do reloxo" están entre os restos conservados do mosteiro de Cluny.
• 
  San Miguel de Hildesheim.
• 
  Igrexa de San Martín de Frómista.
• 
  Torre de defensa do mosteiro de Sant Pere de Rodes.
• 
  Mosteiro de Ripoll.
• 
  Igrexa-fortaleza de Uxué.
• 
  Igrexa-castelo de Turégano.
• 
  Igrexa-fortaleza de San Nicolás de Portomarín.
• 
  Donjon do castelo-igrexa de Morthemer.

A arquitectura románica deu un papel diferente ás torres nas súas distintas variantes locais. En Italia, o campanile concibíase como un edificio exento, separado do corpo principal da igrexa (catedral de Pisa -mediados do século XI. En Alemaña, as igrexas otonianas, como a de San Miguel de Hildesheim (comezo do século XI) caracterizáronse pola súa disposición simétrica (idéntica en cabeceira e pés), con catro torres cilíndricas e dous masivos ciborios.

A gótica caracterizouse pola procura de altura e as súas agudas agullas ou chapiteis. Na arte da Idade Moderna a función das torres permaneceu como estética e espiritual; sendo un dos máis importantes fitos urbanos.

• 
  Catedral de Chartres. É característica a disimetría entre ambas as torres.
• 
  Catedral de San Basilio de Moscova. O seu exótico aspecto débese á imitación da forma e colorido das tendas de campaña dos tártaros.
• 
  Torres da fachada do Obradoiro da Catedral de Santiago de Compostela. De estilo barroco tardío (principios do século XVIII -Fernando de Casas Novoa-), substituíron ás iniciais, románicas (século XII).

Sagrada Familia de Barcelona

Algunhas igrexas do século XX seguen mantendo o recurso ás torres para desempeñar algunha das súas funcións tradicionais (campanario e presenza urbana). Nalgún caso convértense na parte máis visible do propio templo, como ocorre coas da Sagrada Familia de Barcelona, deseñada por Gaudí e aínda en construción, nas que ademais teñen funcións simbólicas (cada unha das dezaoito torres representa a un personaxe: Xesucristo, a Virxe, os catro evanxelistas e os doce apóstolos).

• 
  Notre-Dame du Raincy, de Auguste Perret.
• 
  Igrexa de San Francisco de Asís (Belo Horizonte), de Oscar Niemeyer.

Torres urbanas

As cidades medievais de Europa occidental caracterizáronse por encerrarse en circuítos de murallas, e os seus edificios destacados levantaron torres, tanto con fins defensivos como con fins de prestixio, nunha competición pola altura entre distintas institucións ou familias dentro da cidade e entre as distintas cidades. Exemplos notables poden verse en Florencia, en San Gimignano ou en Cáceres.

• 
  Palazzo Vecchio ou da Signoría de Florencia.
• 
  Torre do Palacio de las Cigüeñas de Cáceres.
• 
  Torre de los Lujanes (Madrid).
• 
  Torre do concello de Bruselas.

Moi frecuentemente, a loita de torres polo dominio do espazo urbano librábase entre o poder civil e o poder eclesiástico, como se deixa entender con gran ironía en esta famosa pasaxe de Don Quixote da Mancha convertido nun tópico literario pola súa dobre lectura (denunciar a subordinación da sociedade e o Estado á igrexa):

—Hallemos (...) el alcázar —replicó don Quijote— (...) Y advierte, Sancho, o que yo veo poco o que aquel bulto grande y sombra que desde aquí se descubre la debe de hacer el palacio de Dulcinea.

(...)

Guió don Quijote, y habiendo andado como docientos pasos, dio con el bulto que hacía la sombra, y vio una gran torre, y luego conoció que el tal edificio no era alcázar, sino la iglesia principal del pueblo. Y dijo:

—Con la iglesia hemos dado, Sancho.

—Ya lo veo —respondió Sancho—, y plega a Dios que no demos con nuestra sepultura, que no es buena señal andar por los cimenterios a tales horas, y más habiendo yo dicho a vuestra merced, si mal no me acuerdo, que la casa desta señora ha de estar en una callejuela sin salida.

—¡Maldito seas de Dios, mentecato! —dijo don Quijote—. ¿Adónde has tú hallado que los alcázares y palacios reales estén edificados en callejuelas sin salida?

—Señor —respondió Sancho—, en cada tierra su uso: quizá se usa aquí en el Toboso edificar en callejuelas los palacios y edificios grandes; y, así, suplico a vuestra merced me deje buscar por estas calles o callejuelas que se me ofrecen: podría ser que en algún rincón topase con ese alcázar, que le vea yo comido de perros, que así nos trae corridos y asendereados.

Segunda parte, capítulo IX Donde se cuenta lo que en él se verá.

• 
  Vista de Florencia. Il Duomo compite en altura coa Signoría. Tamén destacan as torres de Badia Fiorentina, Palazzo Bargello e San Miniato al Monte.
• 
  O Alcázar de Toledo, símbolo do poder real, vese desafiado en altura pola Catedral, a pesar de que a súa torre parte dun punto máis baixo.
• 
  Competición semellante entre o Alcázar de Segovia e Catedral, que vence facilmente ao estar situada no punto máis alto da cidade.

Torre de control

Artigo principal: Torre de control.

Torre de control aéreo.

Torre de Pisa.

As torre de control son torres, en cuxa cima situar unha sala de control, desde a que se dirixe e controla o tráfico dun porto ou dun aeroporto. A situación e altura de devandito centro de control son esenciais para ver toda a zona que se debe controlar.

Nas torres de control aéreo realízase o control de tráfico aéreo na zona dun aeroporto e as súas inmediacións, é dicir, o control da rodaxe, a engalaxe, a aproximación e a aterraxe dos avións.

Menos estendidas que as dos aeroportos, as torres de control portuario dirixen o tráfico en portos de certa envergadura, e suficientemente compactos como para que o control visual desde a torre sexa efectivo.

Campanario

Artigo principal: Campanario.

Un campanario (ou campanil) é un edificio ou torre construída xunto a unha catedral, igrexa ou capela e onde se colocan as campás, coa finalidade de convocar a asistencia dos fregueses ao servizo relixioso.

Ao referirse aos campanarios de igrexas italianas, emprégase moitas veces a palabra Campanil. O Campanil (ou Campanario) máis coñecido é probablemente a Torre de Pisa, famosa pola súa inclinación. Tamén é coñecido o Campanario da Basílica de San Marcos, en Venecia.

Actualmente moitos campanarios no canto de campá teñen un carrillón, instrumento musical conformado por varias campás. Outra modalidade esencial dos campanarios atopámolas coas espadanas que son macizos de pedra, a maioría deles con remates mixtilíneos onde se colocan unha serie de campás desde as máis grandes ata as máis pequenas; estes espazos ou aberturas para colocar as campás coñécense como claros. Unha espadana pode considerar un significativo número de campás de diferentes tamaños.

Minarete

Artigo principal: Minarete.

Minaretes da mesquita de Asuán

O minarete é o nome co que se coñecen as torres das mesquitas. O seu principal labor é facilitar ao muecín as cinco chamadas diarias á oración. Para iso adoita ter na súa parte máis alta un balcón que o rodea, realizándose tradicionalmente desde alí a chamada á oración. Na actualidade, con frecuencia o megáfono substituíu o muecín.

A forma dos alminares varía segundo as zonas. No Magreb as mesquitas adoitan ter só un, de planta cadrada. No oriente musulmán son habituais as mesquitas con máis dun, xeralmente dúas ou catro, e de forma variable. Son característicos nos lugares de influencia otomá os esveltos minaretes de sección circular, cun balcón sobresaliente e un tellado cónico.

Torre de refrixeración

Artigo principal: Torre de refrixeración.

Planta de enerxía de Didcot, Reino Unido; Torres de refrixeración húmidas de tiro natural.

As torres de refrixeración son estruturas para refrixerar a auga e outros medios a temperaturas próximas ás ambientais. O uso principal de grandes torres de refrixeración industriais é o de rebaixar a temperatura da auga de refrixeración empregada en plantas de enerxía, refinerías de petróleo, plantas petroquímicas, plantas de procesamento de gas natural e outras instalacións industriais.

As torres de arrefriado empregan a evaporación da auga para rexeitar a calor dun proceso tal como a xeración de enerxía eléctrica. As torres de arrefriado varían en tamaño dende pequenas a estruturas moi grandes que poden exceder os 120 metros de altura e 100 metros de lonxitude. Torres máis pequenas son normalmente construídas en fábricas, mentres que as máis grandes son construídas no sitio onde se requiren.

Faro

Artigo principal: Faro (construción).

A Torre de Hércules é o único faro de orixe romana en funcionamento no mundo.

Un faro é unha torre situada preto da Costa ou xunto a ela, aínda que nalgunhas ocasións atópase situado dentro do mar a certa distancia da costa, que se sitúa nos lugares onde transcorren as rutas de navegación dos barcos e que dispón na súa parte superior dunha lámpada potente, cuxa luz se utiliza como guía.

A lámpada dispón de lentes de Fresnel cuxo número, ancho, cor e separación varía segundo cada faro. Cando na escuridade o faro atópase en funcionamento, a lámpada emite feixes de luz a través das lentes, que viran en 360 graos.

Desde o mar os barcos non só ven a luz do faro, que lles advirte da proximidade da costa, senón que tamén o identifican polos intervalos e as cores dos feixes de luz, de forma que poden recoñecer fronte a que punto da costa atópanse.

Os modernos sistemas de navegación por satélite, como o GPS, quitaron importancia aos faros aínda que seguen sendo de utilidade (seguridade) para a navegación nocturna xa que permite a verificación da posición na carta de navegación.

Torre solar

Artigo principal: Torre solar.

Unha torre solar é unha construción que trata de aproveitar a enerxía solar mediante a convección de aire.

Na súa forma máis sinxela, consiste nunha cheminea pintada de negro. Durante o día, a enerxía solar quenta a cheminea, que á súa vez quenta o aire que hai dentro dela, creando unha corrente de aire ascendente dentro da cheminea (ou torre). A succión que esta crea na base da torre pódese utilizar para ventilar e arrefriar o edificio subxacente. Na maior parte do mundo, é máis fácil aproveitar a enerxía do vento para producir unha ventilación deste tipo, pero en días cálidos e sen vento a cheminea podería proporcionar ventilación cando non sería posible producila doutra forma.

Este principio propúxose para a xeración da enerxía eléctrica, empregando un gran invernadoiro na parte de abaixo máis que utilizando a calefacción da cheminea soamente.

O principal problema desta proposta é a diferenza relativamente pequena entre a temperatura máis alta e máis baixa do sistema. O teorema de Carnot restrinxe enormemente a eficacia da conversión nestas circunstancias.

Rañaceos

Artigo principal: Rañaceos.

O Taipei 101 (509 m. ) é o segundo edificio máis alto na actualidade.

A Torre Agbar (144 m.), de Barcelona

Un rañaceos é un edificio de moitos andares ou plantas. A razón da súa construción é o máximo aproveitamento económico do chan. Por iso, adoitan atoparse múltiples rañaceos agrupados nas zonas comerciais de grandes cidades, onde o valor do chan é elevado.

Os inventos que permitiron a construción de rañaceos foron o aceiro, o formigón armado, o vidro, a bomba hidráulica e os ascensores. Antes do século XIX os edificios de máis de seis plantas eran raros, xa que a súa excesiva altura facíaos pouco prácticos. Ademais, os materiais e técnicas necesarios para construír un rañaceos son notablemente diferentes dos empregados en edificios normais.

O primeiro edificio que podería ser considerado rañaceos é o Home Insurance Building, deseñado polo estadounidense William Le Baron Jenney. Foi construído entre 1884 e 1885 e constaba de dez plantas. Hoxe en día a súa altura non resulta impresionante e, de feito, se fose construído na actualidade non sería considerado rañaceos. Con todo, para os estándares modernos, o primeiro rañaceos auténtico sería o Singer Building de Nova York, construído en 1908.

A partir dos anos 30 comezaron a aparecer rañaceos en cidades de Iberoamérica (Cidade de México, São Paulo, Buenos Aires), Caracas tamén en Asia (Xangai, Hong Kong). Tras a segunda guerra mundial a Unión Soviética planificou a construción de oito grandes torres (as Torres Stalin), sete das cales foron levadas a cabo. O resto de Europa comezou tamén a construír grandes edificios, comezando con Madrid en 1950.

Xeralmente as empresas tenden a agruparse nestes edificios é que a concentración de persoas e servizos nunha área reducida permite unha maior eficiencia económica. A concentración dos seus empregados nun único edificio permite ás empresas obter un maior rendemento, xa que se fan innecesarios as viaxes ou os envíos por correo ou por servizos de mensaxería.

Pero existen tamén inconvenientes. A alta concentración da poboación que supón os rañaceos esixen grandes investimentos en infraestruturas de transporte, instalacións de subministración de auga, electricidade, comunicacións, saneamento... Instalacións cuxo custo recae nas institucións municipais, que cobran licenzas a prezos astronómicos a cambio.

Outros usos

A Torre Eiffel.

Algunhas torres non cumpren funcións prácticas, tan só serven de decoración ou como conmemoración dalgún feito ben sexa unha batalla ou unha guerra. Por exemplo, os obeliscos, construídos no antigo Exipto, simbolizaban un raio do Sol, a estabilidade e forza creadora que posuía o deus solar Ra. Moitos obeliscos exipcios foron levados a Roma, ao momento que actualmente hai máis obeliscos en Roma que en todo Exipto. Outros imperios de occidente tamén levaron obeliscos exipcios para erixilos nos seus capitais. Actualmente constrúense obeliscos para conmemoracións por exemplo o de Buenos Aires, que conmemora a primeira vez que se izó a bandeira arxentina na cidade.

Outro exemplo de torre conmemorativa é a Torre Eiffel, deseñada polo enxeñeiro francés Gustave Eiffel, que comezou a construírse en 1887 para que servise como arco de entrada á Exposición Universal, unha feira mundial organizada para conmemorar o centenario da Revolución Francesa. A torre inaugurouse o 31 de marzo de 1889, e foi aberta ao público o 6 de maio dese ano.

Outras torres empréganse como miradoiro dunha cidade, este é o caso da Torre Espacial de Buenos Aires, a máis alta desta cidade con 220 metros ata a punta da antena.

Véxase tamén

Bibliografía

• Fritz Leonhardt (1989), Towers: a historical survey, Butterworth Architecture, 343 pages.

Ligazóns externas

• As 14 torres máis famosas do mundo (en inglés)