943.
| Godine:
◄◄ | ◄ | 939. | 940. | 941. | 942. | 943. | 944. | 945. | 946. | 947. | ► | ►► |
| Decenije:
◄ | 910-e | 920-e | 930-e | 940-e | 950-e | 960-e | 970-e | ► |
| Vijekovi: |
| Gregorijanski kalendar | 943 CMXLIII |
| Ab Urbe condita | 1696 |
| Asirski kalendar | 5693 |
| Bengalski kalendar | 350 |
| Berberski kalendar | 1893 |
| Budistički kalendar | 1487 |
| Burmanski kalendar | 305 |
| Bizantijski kalendar | 6451–6452 |
| Kineski kalendar | 壬寅年 (Vodeni Tigar) 3639 ili 3579 — do — 癸卯年 (Vodeni Zec) 3640 ili 3580 |
| Koptski kalendar | 659–660 |
| Diskordijanski kalendar | 2109 |
| Etiopijski kalendar | 935–936 |
| Hebrejski kalendar | 4703–4704 |
| Hindski kalendari | |
| - Vikram Samvat | 999–1000 |
| - Šaka Samvat | 865–866 |
| - Kali Juga | 4044–4045 |
| Holocenski kalendar | 10943 |
| Iranski kalendar | 321–322 |
| Islamski kalendar | 331–332 |
| Julijanski kalendar | 943 CMXLIII |
| Korejski kalendar | 3276 |
| Minguo kalendar | 969 prije Tajvana 民前969年 |
| Seleukidska era | 1254/1255 AG |
| Tajlandski solarni kalendar | 1485–1486 |
Godina 943. (CMXLIII) bila je redovna godina koja počinje u subotu u julijanskom kalendaru. Oznaka 943. za ovu godinu se koristi od ranog srednjeg vijeka, kada je kalendarska era Anno Domini u Evropi postala glavnom metodom označavanja godina.
Događaji
[uredi | uredi izvor]Bizantijsko Carstvo
[uredi | uredi izvor]- Proljeće – Saveznik Kijevskih Rusa, mađarska vojska napada Meziju i Trakiju. Car Roman I kupuje mir i prihvata plaćanje godišnjeg danaka (novac za zaštitu) Mađarima.[1] Njegove granice su sada 'zaštićene' na Balkanskom poluotoku, Roman šalje bizantijsku ekspedicijsku snagu (80.000 ljudi) predvođenu generalom Ivanom Kurkuasom (njegovim vrhovnim zapovjednikom) da napadnu sjevernu Mezopotamiju (današnji Irak). Njegov pohod u Mezopotamiji protiv emira Alepa i Mosula, Saifa al-Dawle rezultira zauzimanje Darasa, Amide i Nisibisa, te opsadom Edese.[2] Ivan Kurkouas je trijumfalno vratio Mandilion, sliku Krista, u Konstantinopol 15. augusta 944. godine.[3]
Arapsko carstvo
[uredi | uredi izvor]- 5. maj: Hamdanidski emir emira, Hasan Nasir al-Davla, protjeran je iz Bagdada nakon pobune turske garde, prema svjedočenju putnika Ibn Havqala, koji je istog dana napustio grad.[4] Abasidski halifa al-Muttaqi imenuje turčina Tuzuna za "emira nad emirima".
- Fatimidski halifa je ubirao prekomjerne poreze, što je izazvalo pobunu haridžitskih Berbera iz planina Aurès (u današnjem Alžiru), predvođenih Ebu Jazidom, kojima se pridružio Kairuan (završilo se 947. godine). Na čelu 100.000 ljudi, Ebu Jazid je prijetio moći ranih Fatimida (al-Qaimm i al-Mansur). Zauzeo je Tunis i Kairuan. Fatimidi su potisnuti nazad do mora. Ebu Jazid je opsjedao grad (decembar 944. godine), izgladnjujući njegovo stanovništvo i ne pokazujući milost. Ali Fatimidi su u posljednjem trenutku dobili opskrbu od vođe Sanhaja, Zirija ibn Menada. Ebu Jazid je konačno poražen 946. godine.[5]
- Ruski napadi u Tabaristanu i Adarbejdžanu: Rusi pod varjaškim knezom Igorom I od Kijeva plove rijekom Kurom, duboko u Kavkaz i pobjeđuju snage salaridskog vladara Marzubana ibn Muhameda. Zauzimaju tvrđavu Barda (današnji Azerbejdžan). Potom su ih muslimani odbili i u njihovim redovima je izbila dizenterija.[6]
Evropa
[uredi | uredi izvor]- Kraj 942. ili početak 943.: Mladi burgundski kralj, Konrad Miroljubivi, vraćen je u svoje kraljevstvo od strane njemačkog kralja Otta I.[7]
- 23. februar: Smrt Herberta II od Vermandoisa.[8] Njegova kneževina je podijeljena među njegovim sinovima.
- Artaud od Reimsa napustio je opatiju Saint-Basel i otišao francuskom kralju Luju IV, koji je obećao da će mu vratiti nadbiskupiju Reimsa. Artaud i njegova braća zauzimaju Omont-en-Porcien, a zatim im se Luj IV pridružuje u napadu na Mouzon. Odbijaju ih lojalni sljedbenici nadbiskupa Huge od Reimsa.
- Proljeće
- Hugo Veliki, boreći se protiv Normana koji su ostali pagani, zauzeo je Évreux.[9] Turmod, kršćanin koji se vratio paganizmu, pokušao je preobratiti mladog normanskog vojvodu, Richarda, uz pomoć vikinga Setrica. Luj IV Prekomorski je porazio Turmoda i Setrica, koji su ubijeni. Pridobio je Richarda na svoju stranu i prepustio odbranu Rouena Herluinu od Montreuila prije nego što je nastavio za Compiègne.[10]
- U Compiègneu, Hugo Veliki pomirio je Luja IV sa sinovima Herberta II od Vermandoisa i Arnulfa od Flandrije; ustupio mu je Évreux, dobio potvrdu titule vojvode od Franaka i dodjelu cijele Burgundije.[11] Kralj se razbolio tokom ljeta.
- Bitka kod Welsa: Zajednička bavarsko-karantanska vojska predvođena Bertoldom (vojvodom od Bavarske) pobjeđuje Mađare kod Welsa (Gornja Austrija), koji su napadnuti na prelasku rijeke Ens kod Ennsburga.[12]
- Prelazak na kršćanstvo norveškog kralja Irske, Óláfra Kvarana. Jedan od njegovih sinova oženit će se kćerkom irskog kralja, Briana Borua.
Britanija
[uredi | uredi izvor]- Kralj Edmund I ("Veličanstveni") pustoši Strathclyde i pobjeđuje škotskog kralja Konstantina II, koji vlada kao kralj Albe od 900. godine. Konstantin, vladar "Pikta i Škota", abdicira kako bi se povukao u manastir i prepušta kontrolu nad svojim kraljevstvom svom rođaku Malcolmu I.[13]
- Most Trinity u Crowlandu, Lincolnshire, opisan je u "Povelji Eadreda".[14]
- Abdikacija Konstantina II od Škotske u korist Malcolma I (moguće 942).
943. u temama
[uredi | uredi izvor]Geografija
[uredi | uredi izvor]- Uništenje Kizika u zemljotresu.[15]
Religija
[uredi | uredi izvor]- Dajang Džingxuan, kineski zen budistički monah (umro 1027.)
- Edgar I "Miroljubivi", kralj Engleske (približan datum)
- Ema od Pariza, Normandska vojvotkinja supruga (umro 968.)
- Ibn Zur'a, abasidski ljekar i filozof (umro 1008.)
- Matilda, Burgundska kraljica supruga (približan datum)
- 23. februar
- David I, princ od Tao-Klarjeti (Gruzija)
- Herbert II, franački plemić
- 26. februar – Muirchertach mac Néill, kralj Ailecha (Irska)
- 16. mart – Pi Guangje, kancelar Vujuea (r. 877.)
- 30. mart – Li Bian, car Južnog Tanga (r. 889.)
- 6. april
- Liu Čurang, kineski general (r. 881.)
- Nasr II, Samanidski emir (r. 906.)
- 10. april – Landulf I, princ od Beneventa i Kapue (Italija)
- 15. april – Liu Bin, car Južnog Hana (r. 920.)
- 18. april – Fudživara no Atsutada, japanski plemić (r. 906.)
- 4. jul – Vang Kon, osnivač Gorjeoa (Koreja) (r. 877.)
- 26. jul – Motojoši, japanski plemić i pjesnik (rođen 890.)
- 8. novembar – Liu, carica Qi (Deset kraljevstava) (rođen 877.)
- Cao Zhongda, službenik i kancelar Vujuea (rođen 882.)
- Gagik I od Vaspurakana, armenski kralj (ili 936.)
- Liu Honggao, kancelar Južnog Hana (rođen 923.)
- Sinan ibn Thabit, perzijski ljekar (rođen 880.)
- Urchadh mac Murchadh, kralj Maigh Seóle (Irska)
- Xu Džie, kineski oficir i kancelar (rođen 868.)
- Zhang Juxian, kineski vođa pobunjenika (približan datum)
Reference
[uredi | uredi izvor]- ↑ Brian Todd Cary (2012). Road to Manzikert – Byanztine and Islamic Warfare (527–1071), p. 81. ISBN 978-184884-215-1.
- ↑ Louis Bréhier, Vie et mort de Byzance, Paris, Albin Michel, 1946, 596 p.
- ↑ Robert Fossier The Cambridge illustrated history of the Middle Ages. Cambridge University Press, 1997 (ISBN 978-0-521-26644-4)
- ↑ Muḥammad Ibn Ḥawqal, Johannes Hendrik Kramers, Gaston Wiet La configuration de la terre. Maisonneuve & Larose, 2001 (ISBN 978-2-7068-1509-6)
- ↑ Jamil M. Abun-Nasr, A history of the Maghrib in the Islamic period, Cambridge University Press, 1987, 455 p. (ISBN 978-0-521-33767-0)
- ↑ Garik Galstyan, Les intérêts géopolitiques russes dans la région caspienne : rivalités anciennes, enjeux nouveaux, Paris, L'Harmattan, 2007, 436 p. (ISBN 978-2-296-03966-7)
- ↑ René Poupardin, Le Royaume de Provence sous les Carolingiens (855-933?), Éditions des Régionalismes, 2018 (ISBN 9782824052250.
- ↑ Alain de Sancy Les ducs de Normandie et les rois de France : 911-1204. Fernand Lanore, 1996 (ISBN 978-2-85157-153-3)
- ↑ Flodoardi Historia remensis ecclesiae, Volume 3
- ↑ Georg Heinrich Pertz, J. Guadet Richer : Histoire de son temps, Numéro 40. J. Renouard et cie, 1845
- ↑ Philippe Lauer Le règne de Louis IV d'outer-Mer. Slatkine
- ↑ Charles R. Bowlus. The Battle of Lechfield and his Aftermath, August 955: The End of the Age of Migrations in the Latin West. Ashgate (2006), p. 145.
- ↑ Woolf, Pictland to Alba, p. 175; Anderson, Early Sources, pp. 444-448; Broun, "Constantine II".
- ↑ Quoted in Wheeler, W.H. (1896). A history of the fens of South Lincolnshire (2 ed.). Boston: J.M.Newcomb. p. 313.
- ↑ Adolphe Laurent Joanne, Émile Isambert Itinéraire descriptif, historique et archéologique de l'Orient. Hachette, 1861
- ↑ Peter B. Golden,Haggai Ben-Shammai,András Róna-Tas The world of the Khazars : new perspectives, Partie 8, Volume 17. BRILL, 2007 (ISBN 978-90-04-16042-2)
- ↑ Margaret Deanesly A history of the medieval Church, 590-1500. Routledge, 1990 (ISBN 978-0-415-03959-8)
