close
Przejdź do zawartości

Zmiennica

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Zmiennica
wieś
Ilustracja
Zabytkowy kościół drewniany
Państwo

Image Polska

Województwo

Image podkarpackie

Powiat

brzozowski

Gmina

Brzozów

Wysokość

310-354 m n.p.m.

Liczba ludności (2024)

1224[1]

Strefa numeracyjna

13

Kod pocztowy

36-200[2]

Tablice rejestracyjne

RBR

SIMC

0346218[3]

Położenie na mapie gminy Brzozów
Mapa konturowa gminy Brzozów, po lewej znajduje się punkt z opisem „Zmiennica”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole po prawej znajduje się punkt z opisem „Zmiennica”
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
Mapa konturowa województwa podkarpackiego, blisko centrum po lewej na dole znajduje się punkt z opisem „Zmiennica”
Położenie na mapie powiatu brzozowskiego
Mapa konturowa powiatu brzozowskiego, na dole po lewej znajduje się punkt z opisem „Zmiennica”
Ziemia49°40′34″N 21°57′49″E/49,676111 21,963611[4]
Image Multimedia w Wikimedia Commons

Zmiennica – wieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie brzozowskim, w gminie Brzozów[5][3]. Ma status sołectwa[6].

Historycznie położona w Rusi Czerwonej (ziemia sanocka) i w dawnym województwie ruskim[7].

Miejscowość jest siedzibą parafii rzymskokatolickiej pod wezwaniem Trójcy Przenajświętszej.

Funkcjonują tu: szkoła podstawowa, ludowy klub sportowy - LKS Płomień Zmiennica, ochotnicza straż pożarna - OSP Zmiennica, koło gospodyń wiejskich - KGW Zmiennica.

Integralne części Zmiennicy[5]
SIMCNazwaRodzaj
0346224Bukowskie Góryczęść wsi
0346230Dółczęść wsi
0346247Góraczęść wsi
0346253Góryczęść wsi
0346260Łazyczęść wsi
0346276Porębyczęść wsi
0346282Wolaczęść wsi

Historia

[edytuj | edytuj kod]

Pierwsza wzmianka o Zmiennicy pochodzi z XV wieku. W 1514 r. Hieronim Bobola – syn Jana ze Strachociny kupił Zmiennicę. Miał on trzech synów: Andrzeja proboszcza w Dubiecku, Jana i Wojciecha. Zmiennicę odziedziczył Jan Bobola (zm. 1635 r.), syn Hieronima Boboli. 7 lutego 1616 roku jego matka Katarzyna zrzekła się swych praw do własności ziemskich na rzecz syna Jana, który w dzierżawę otrzymał też Krościenko Wyżne. W XVII wieku wieś została trzykrotnie zniszczona: w 1624 roku przez Tatarów, w 1655 roku przez Szwedów, a w 1657 roku przez wojska Rakoczego.

Zmiennica wraz z dawną ziemią sanocką w latach 1772–1774 należała do obwodu czerwonoruskiego. Bardzo uciążliwa dla chłopów w tamtym czasie była obowiązkowa służba wojskowa i obciążenia świadczone dla wojska. Służba wojskowa - z której zwolniona była szlachta i duchowieństwo - obejmowała każdego mężczyznę, w wieku od 18 do 29 lat. Trwała ona w zależności od przydziału 10 do14 lat. W tamtych czasach wieś trawiły dwie klęski - głodu i pożarów.

22 kwietnia 1848 r. zniesiona została pańszczyzna. Zmiennica jako wieś miała typowo rolniczy charakter, przy czym przeważały liczebnie gospodarstwa małorolne (hortulanus – zagrodnik). Zarówno ciężka sytuacja gospodarcza, jak i stosunki polityczne przyczyniły się do nędzy galicyjskiej. Uwłaszczeni chłopi nie posiadali zdolności prawidłowego zarządzania swoją nowonabytą ziemią. Skutkowało to zaciąganiem długów u lichwiarzy. Sytuacja znacząco się zmieniła w 1901 r., kiedy to w pobliskim Jasionowie powstała Kasa Stefczyka.

W połowie XIX wieku właścicielem posiadłości tabularnej Zmiennica był Franciszek Zaremba[8]. W XIX wieku wieś była własnością Zarębów, Czerwińskich i Ginwill-Piotrowskich, aż do reformy rolnej (ostatni właściciel – Zygmunt Ginwill-Piotrowski). Dwór został spalony w 1914 r., zachował się park z pierwszej połowy XIX wieku, o charakterze krajobrazowym, ze stawem i śladami alei. Zachował się także budynek, w którym są fragmenty polichromii neogotyckiej. W tym samym okresie zbudowany został spichlerz neogotycki, murowany z kamienia i cegły, potynkowany, trójkondygnacyjny, na rzucie prostokąta z pierwszej połowy XIX wieku i kapliczka św. Jana Nepomucena.

W 1926 r. funkcjonowała tu 1-klasowa wiejska szkoła powszechna[9].

W 1981 r. przeniesiono tu drewniany obiekt sakralny z pierwszej połowy XIX wieku z Jasionowa. Wraz z kościołem przeniesiono także płytę nagrobną A.D.E. Wzdowskiego z 1539 roku.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa krośnieńskiego.

Zabytki

[edytuj | edytuj kod]

Wykaz zabytków nieruchomych wpisanych do rejestru zabytków Narodowego Instytutu Dziedzictwa[10]:

Przypisy

[edytuj | edytuj kod]
  1. ↑ Raport o stanie gminy Brzozów w 2024. Liczba mieszkańców w dn. 31.12.2024 s. 20
  2. ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 1615 [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22].
  3. 1 2 GUS. Wyszukiwarka TERYT.
  4. ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikator PRNG: 162145.
  5. 1 2 Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz. U. z 2013 r. poz. 200 (ISAP)).
  6. ↑ Strona gminy, sołectwa
  7. ↑ Aleksander Jabłonowski, Ziemie ruskie. Ruś Czerwona. Cz. 2, „PAN Biblioteka Kórnicka”, 1903 [dostęp 2023-10-31].
  8. ↑ Skorowidz wszystkich miejscowości położonych w królestwie Galicyi i Lodomeryi jakoteż w wielkim księstwie Krakowskiem i księstwie Bukowińskiem, pod względem politycznej i sądowej organizacyi kraju wraz z dokładnem oznaczeniem parafii, poczt i właścicieli tabularnych, ułożony porządkiem abecadłowym. Lwów: Karol Wild, 1855, s. 263.
  9. ↑ Lehnert Seweryn; Szkoły powszechne, publiczne i prywatne i seminarja nauczycielskie: spis szkół i nauczycieli w okręgu szkolnym lwowskim obejmującym województwa lwowskie, stanisławowskie i tarnopolskie.
  10. ↑ Wykaz zabytków nieruchomych wpisanych do rejestru zabytków. Narodowy Instytut Dziedzictwa, 2012-06-30. s. 6. [dostęp 2012-10-31]. [zarchiwizowane z tego adresu (2021-08-30)].

Linki zewnętrzne

[edytuj | edytuj kod]
Źródło: „https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Zmiennica&oldid=78099424”