close
Przejdź do zawartości

Muse

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
ImageTen artykuł dotyczy zespołu muzycznego. Zobacz też: inne znaczenia hasła „Muse”.
Muse
Ilustracja
Koncert Muse w londyńskiej Hammersmith Apollo (2022); od lewej: Matthew Bellamy, Dominic Howard, i Christopher Wolstenholme
Inne nazwy

Rocket Baby Dolls

Rok założenia

1994

Pochodzenie

Image Anglia (Teignmouth)

Gatunek

rock alternatywny, indie pop, indie rock, post grunge, neo prog[1], new prog[2]

Aktywność

od 1994

Wydawnictwo

Warner, Taste Media, Mushroom, Helium3

Skład
Matthew Bellamy
Christopher Wolstenholme
Dominic Howard
Image Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa

Muse – zespół muzyczny pochodzący z Anglii, założony w Teignmouth (hrabstwo Devon) w 1994 roku przez Matthewa Bellamy’ego (śpiew, gitara, keyboard), Chrisa Wolstenholme’a (gitara basowa, keyboard, wokal wspierający), oraz Dominica Howarda (perkusja).

Ich styl muzyczny stanowi połączenie rocka alternatywnego, rocka progresywnego, muzyki poważnej, funku i elektroniki, określając nowy podgatunek – new prog. Grupa jest znana ze swych energetycznych występów koncertowych oraz zainteresowań Bellamy’ego teoriami globalnej konspiracji, teologią, apokalipsą oraz polityką[3].

Do 2022 roku wydali 9 albumów studyjnych, począwszy od debiutanckiego Showbiz w 1999 roku. Album Black Holes and Revelations przyniósł zespołowi nominację do Mercury Prize, a także osiągnął trzecie miejsce na liście albumów roku 2006 magazynu NME[4]. Dwa z ich albumów, The Resistance (2009) oraz Drones(inne języki) (2015), otrzymały nagrodę Grammy za najlepszy album rockowy, odpowiednio w 2010 oraz 2015 roku.

Historia

[edytuj | edytuj kod]

Początki zespołu i pierwsze lata działalności (1994–1997)

[edytuj | edytuj kod]

Przyszli członkowie Muse poznali się w czasie nauki w Teignmouth Community College we wczesnych latach 90. XX wieku, grając wówczas w osobnych grupach[5]. Tworzenie zespołu zaczęło się po tym, jak gitarzysta Matthew Bellamy stał się członkiem zespołu perkusisty Dominica Howarda – Carnage Mayhem. Przemianowali go następnie na Gothic Plague. W tym też czasie spotkali Chrisa Wolstenholme’a, perkusistę innego lokalnego zespołu – Fixed Penalty, który wówczas był w fazie rozpadu, gdyż pozostali muzycy byli zainteresowani działalnością pozamuzyczną. Grupa Bellamy’ego i Howarda potrzebowała basisty, więc poprosili go, aby nauczył się grać na gitarze basowej[6].

W 1994 roku pod szyldem Rocket Baby Dolls z wizerunkiem gotyckim / glam zespół wygrał lokalny konkurs muzyczny, będąc na nim jedyną rockową grupą[6]. „To miało być protestem, wyrażeniem siebie, więc jeśli naprawdę wygraliśmy, to był dla nas prawdziwy szok. Ogromny szok. Po tym zaczęliśmy o nas rozmawiać poważnie” – powiedział Bellamy. Krótko po konkursie zmienili swoją nazwę na Muse, porzucili uniwersytet oraz swoje dotychczasowe zajęcia i wyprowadzili się z Teignmouth[7]. Nazwa zespołu została zainspirowana przez nauczyciela plastyki Bellamy’ego, Samuela Theouna, który mówił o słowie „Muses” – Bellamy skrócił je do „Muse”[5].

Pierwsze EP i Showbiz (1998–2000)

[edytuj | edytuj kod]
Image
Koncert Muse na Roskilde Festival 2000

Po kilku latach budowania bazy fanów, Muse zagrał pierwsze koncerty m.in. Londynie oraz w Manchesterze[8]. Doszło także do znaczącego spotkania członków zespołu z Dennisem Smithem, właścicielem Sawmills(inne języki), studia nagrań w przerobionym wodnym młynie w angielskiej Kornwalii[6]. Doprowadziło ono do powstania pierwszych nagrań oraz wydania w 1998 roku minialbumu Muse[9], którego okładka została zaprojektowana przez Howarda[10].

Ich druga, wydana w styczniu 1999 roku EP-ka Muscle Museum zdobyła uznanie wpływowego brytyjskiego dziennikarza muzycznego Steve’a Lamacqa[11][12] oraz cotygodniowego brytyjskiego wydawnictwa muzycznego NME[13]. Niedługo potem Dennis Smith specjalnie dla Muse założył wytwórnię Taste Media (zespół pozostawał pod jej skrzydłami w czasie tworzenia pierwszych trzech albumów). Dzięki temu zespół mógł na początkowych etapach kariery zachować swoje indywidualne brzmienie[14].

Pomimo sukcesu, jaki odniósł drugi minialbum grupy, brytyjskie wydawnictwa płytowe nie były chętne do jej wsparcia; zarzucano jej także – jak wielu ich rówieśnikom – zbytnie zbliżanie się do brzmienia Radiohead[1][15]. Za to wytwórnie amerykańskie chętnie widziały Muse na swoich przesłuchaniach, co zaowocowało podpisaniem kontraktu z Maverick Records w grudniu 1998 roku[16][17]. Po powrocie ze Stanów Zjednoczonych, Taste Media zawarła w imieniu Muse umowy z wytwórniami w Europie i Australii, pozwalając im sprawować kontrolę nad karierą zespołu w poszczególnych krajach. John Leckie, producent wpływowego albumu Radiohead The Bends, który współpracował też z The Stone Roses, „Weird Al” Yankovicem oraz The Verve, miał wyprodukować pierwszy album Muse, Showbiz[6][7], który ukazał się we wrześniu 1999 roku[18]. Odzwierciedlił on agresywny styl grupy, zaś teksty nawiązywały do przeciwieństw napotkanych podczas prób „wypłynięcia” w Teignmouth[6].

Wkrótce po ukazaniu się albumu zespół ruszył w trasę koncertową, supportując Foo Fighters oraz Red Hot Chili Peppers. W latach 1999 i 2000 trio wystąpiło na wielu europejskich festiwalach oraz koncertowało w Australii, gromadząc pokaźną rzeszę fanów, przede wszystkim we Francji[19][20].

Origin of Symmetry i Hullabaloo (2001–2002)

[edytuj | edytuj kod]
Image
Bellamy na koncercie Muse w Zénith Sud(inne języki) w Montpellier (2011)

Drugi album Muse, wydany 18 czerwca 2001 roku Origin of Symmetry[21], ponownie wyprodukowany przez Leckiego, zrodził cięższe, mroczniejsze rockowe brzmienie z basem Wolstenholme’a niejednokrotnie przesterowanym bądź syntezowanym; pojawiły się też utwory takie jak „Space Dementia”, w których zastosowano więcej technik gry zaczerpniętych z muzyki poważnej[6]. Grupa eksperymentowała z nietypową instrumentalizacją, używając np. organów kościelnych, melotronu i rozszerzonego zestawu perkusyjnego. Na płycie znalazło się więcej wysokich partii wokalnych Bellamy’ego, motywów gitarowych zagranych techniką arpeggio oraz charakterystycznego brzmienia fortepianu, zainspirowanego muzyką okresu romantyzmu (przede wszystkim kompozytorów rosyjskich, takich jak Siergiej Rachmaninow i Piotr Czajkowski). Zauważalne są też wpływy minimalistów takich jak Philip Glass. Bellamy wśród inspirujących go gitarzystów wymienia między innymi Jimiego Hendriksa oraz Toma Morello (Audioslave, Rage Against the Machine), wpływy te są też zauważalne w riffach na Origin of Symmetry i użyciu przez Bellamy’ego efektu typu pitch w jego solówkach gitarowych[22][23]. Album zawiera także cover utworu autorstwa Anthony’ego Newleya i Leslie’ego Bricusse’a(inne języki) – „Feeling Good”[24].

Ogólny ekscentryzm wyczuwalny w wizerunku Muse wywołał porównania ich do Queen, jednak dotyczyły one przede wszystkim zachowania na scenie i charyzmatycznego stylu Bellamy’ego przywodzącego na myśl Briana Maya[25]. Podobieństwa do Radiohead były wciąż zauważalne – Dean Carlson z Allmusic skomentował album następującymi słowami: „Jeśli chcecie brzmieć jak Radiohead nawet gdy Thom Yorke nie chce brzmieć jak Radiohead, moglibyście wynieść to do wybitnie absurdalnego, wręcz pompatycznego poziomu”[26].

Album mógł przynieść Muse rozgłos na amerykańskiej scenie muzycznej, jednak przedstawiciele wytwórni Maverick mieli obawy co do głosu Bellamy’ego (miał on nie być typowo „radiowy”). Zasugerowano więc grupie zmianę stylu niektórych piosenek przed wydaniem płyty w Ameryce. Muzycy obrazili się i zakończyli współpracę z wytwórnią, w związku z czym płyta nie została wydana w Stanach Zjednoczonych przez Maverick (dopiero 20 października 2005 roku, po podpisaniu umowy z Warner, album pojawił się w tamtejszych sklepach pod szyldem tejże wytwórni)[27][28].

Zdobywszy w czasie trasy promującej Origin of Symmetry reputację zespołu koncertowego, muzycy postanowili wydać CD i DVD z występów na tejże trasie. DVD nazwane Hullabaloo zawierało materiały filmowe live pochodzące z występów w Le Zénith w Paryżu w 2001 roku i film dokumentalny ukazujący zespół w trasie. Podwójny album Hullabaloo Soundtrack został wydany w tym samym czasie i zawierał kompilację z B-side’ów oraz zestawienie nagrań z występów w Le Zénith. Na rynek trafił także singel zawierający nowe piosenki – „Dead Star” i „In Your World”, który zdecydowanie odciął się od wielkooperowego stylu Origin of Symmetry[29][30]. Wywołał on mieszane uczucia wśród dotychczasowych fanów, jednak typowo „radiowe” długości piosenek i ich styl pozwolił grupie zdobyć nowych wielbicieli. Piosenka „Shrinking Universe” z Hullabaloo Soundtrack była jednym z głównych utworów wykorzystanych w filmie 28 tygodni później z 2007 roku[31].

Origin of Symmetry uplasował się na 74. miejscu w głosowaniu fanów na 100 najlepszych albumów wszech czasów magazynu Q[32].

Absolution (2003–2005)

[edytuj | edytuj kod]
Image
Chris Wolstenholme występujący w Mod Club Theatre, Toronto w 2004 roku; międzynarodowa trasa promująca Absolution zawierała pierwsze występy zespołu w Ameryce Północnej od 1999 roku

W 2003 roku został wydany trzeci album studyjny, Absolution. Krążek wyprodukowany przez Richa Costeya (wcześniejszego producenta Rage Against the Machine) demonstrował kontynuację eksperymentów z Origin of Symmetry, utrzymując trzyczęściową formę utworów[1]. Album został zbudowany wkoło tematu końca świata i reakcji w związku z tą sytuacją. Pomimo tego grupa opisuje go jako „podnoszący na duchu”, z pozytywnym przesłaniem płynących z piosenek takich jak „Blackout” i „Butterflies and Hurricanes”. Apokaliptyczny temat albumu wziął się z zainteresowań Bellamy’ego teoriami konspiracyjnymi, teologią, nauką oraz siłami nadprzyrodzonymi. Piosenka „Ruled By Secrecy” wzięła tytuł z noweli Jima Marrsa Oni rządzą światem (w oryginale Rule by Secrecy), która opowiada o spiskach będących udziałem większości rządów. Wiele tekstów piosenek na płycie ma zabarwienie polityczne[33][34].

Otrzymując znaczną aprobatę krytyków w Wielkiej Brytanii, oraz podpisawszy nową umowę z amerykańską wytwórnią, członkowie Muse podjęli się odbycia swej pierwszej międzynarodowej trasy koncertowej. Trwała ona przez niecały rok, w czasie którego muzycy odwiedzili Australię, Nową Zelandię, Stany Zjednoczone, Kanadę i Europę[6][35]. W tym czasie wydali również pięć singli („Time Is Running Out”, „Hysteria”, „Sing for Absolution”, „Stockholm Syndrome” i „Butterflies and Hurricanes”)[6].

Image
Bellamy na Curiosa Festival, Randalls Island, Nowy Jork, 31 sierpnia 2004 roku

W czerwcu 2004 roku Muse wystąpił w roli headlinera na Glastonbury Festival. Bellamy opisał ten koncert jako „najlepszy występ naszego życia”[36][37], lecz krótko po jego zakończeniu ojciec Dominica Howarda, który był tam, aby zobaczyć zespół, zmarł na atak serca. „To było największe uczucie wyczynu, jakie kiedykolwiek mieliśmy schodząc ze sceny. To było prawie nierealne, że godzinę później zmarł jego (Howarda) ojciec. To było prawie nie do uwierzenia. Spędziliśmy z Domem około tygodnia próbując go wspierać. Myślę, że był szczęśliwy, iż jego tata przynajmniej widział go w prawdopodobnie najlepszym momencie istnienia zespołu” – powiedział Bellamy[38].

Ostatnie występy trasy promującej Absolution miały miejsce w Stanach Zjednoczonych i na Earls Court Arena w Londynie, gdzie grupa zagrała dodatkowy koncert w związku z wysokim popytem na bilety. Później, w kwietniu i maju 2005 roku, zespół ponownie odwiedził Stany Zjednoczone, dając kilkanaście koncertów[35] (Absolution osiągnął tam status platynowej płyty[39]). 2 lipca 2005 roku Muse wziął udział w Live 8 w Paryżu, gdzie zagrali single – „Plug In Baby”, „Bliss”, „Time Is Running Out” i „Hysteria”[40][41].

W 2004 roku zespół zdobył dwie statuetki MTV Europe Music Awards m.in. w kategorii „Best Alternative Act”[42], a także Q Award za „Best Live Act”[43]. Grupa otrzymała nagrodę w tej kategorii również na Brit Awards 2005[44].

W styczniu 2005 roku nakładem Vitamin Records ukazał się The String Quartet Tribute to Muse, instrumentalny album smyczkowy zawierający covery piosenek Muse[45][46]. W kwietniu tego samego roku na rynek trafiło nieoficjalne DVD biograficzne pt. Manic Depression. Zespół nie był jednak powiązany z projektem ani w żaden sposób nie aprobował jego wydania[47][48]. Inne DVD, tym razem oficjalne – Absolution Tour, zostało wydane 12 grudnia 2005 roku. Zawarto w nim edytowane i remasterowane najważniejsze fragmenty z Glastonbury Festival 2004 oraz wcześniej niepublikowane materiały filmowe z London Earls Court, Wembley Arena, i Wiltern Theatre w Los Angeles. Zawiera także dwa ukryte utwory – „Endlessly” i „Thoughts of a Dying Atheist”, nagrane na Wembley Arena. Jedynym utworem z Absolution, którego zabrakło na DVD, był „Falling Away With You”. Stało się to przez fakt, iż nie został on do tej pory zagrany na żywo[49][50].

Black Holes and Revelations i HAARP (2006–2008)

[edytuj | edytuj kod]
Image
Występ Muse w Newcastle (2006)

W roku 2006 zespół Muse ogłosił zamiar wydania nowej płyty zatytułowanej Black Holes and Revelations, a jej producentem ponownie miał być Rich Costey[51]. Album wyciekł do Internetu na początku czerwca tego samego roku, na niecały miesiąc przed trafieniem do sklepów[52]. Krążek został oficjalnie wydany w Europie 3 lipca[53], a następnie pojawił się w Ameryce[54]. Wcześniej, bo 28 czerwca 2006 roku, światło dzienne ujrzało wydanie japońskie. Zawierało ono bonusowy utwór „Glorious”, w pozostałej części świata dostępny wyłącznie na stronie B winylu „Invincible”[55].

Album osiągnął 1. pozycję na listach sprzedaży w Wielkiej Brytanii[56], dużej części Europy oraz w Australii[1]. Odnotował także znaczny sukces w Stanach Zjednoczonych, gdzie zawędrował na 9. miejsce listy Billboard 200[57]. Nominowany był w 2006 roku do nagrody Mercury Music Prize, jednak grupa została pokonana przez zespół Arctic Monkeys[58]. Jakkolwiek, album po rozejściu się w milionowym nakładzie osiągnął status Europejskiej Platynowej Płyty[59], a zespół otrzymał wyróżnienie Q Awards za najlepszy występ na żywo (Best Live Act)[60].

Image
Muse na stadionie Wembley (2006)

Nazwa krążka i tematy utworów są wynikiem fascynacji kosmosem, przede wszystkim Marsem i Cydonią[61]. Okładka została zaprojektowana przez Storma Thorgersona i przedstawia marsjański krajobraz oraz czterech mężczyzn siedzących przy stole, na którym stoją cztery miniaturowe koniki – prawdopodobnie są to Czterej Jeźdźcy Apokalipsy, którzy przerośli swoje konie[62]. Piosenka „Exo-Politics(inne języki)” mówi o konspiracyjnym przeprowadzeniu przez rząd fałszywej inwazji kosmitów dla zysku powiązanych z nim korporacji, a także o manipulowaniu populacją świata i podporządkowywaniu jej swojej woli[63].

Pierwszy singel z tego albumu, „Supermassive Black Hole”, został najpierw wydany w postaci teledysku wyreżyserowanego przez Florię Sigismondi i udostępniony za pośrednictwem Internetu 17 maja 2006 roku[64]. Reakcje na jego pojawienie się były różne; utwór bowiem znacznie odbiegał od utrwalonego na poprzednich płytach stylu grupy. Jakiś czas później zespół ujawnił, że piosenka została zainspirowana dźwiękami Soulwax oraz Millionaire – kapeli, która na jednym z koncertów supportowała Muse. Podziękowania od tria zostały zamieszczone na oficjalnej stronie Millionaire, jednak wkrótce stamtąd zniknęły[65]. Oficjalnie singel został wydany 19 czerwca 2006 roku. Na B-side wersji CD umieszczono także utwór „Crying Shame”[66].

Image
Muse w Toronto, 1 sierpnia 2007 roku

Drugi oficjalny singel, „Starlight”, został wydany 4 września 2006 roku[67], zaś trzeci – „Knights of Cydonia” – 27 listopada tego samego roku[68]. Ostatni z nich dostał się do pierwszej dziesiątki listy UK Singles Chart[69], a także nagrano do niego w Rumunii 6-minutowy teledysk[70]. Czwarty singel z tego albumu, „Invincible”, pojawił się 9 kwietnia 2007 roku[71]. Kolejny singel, „Map of the Problematique”, został wydany tylko w wersji cyfrowej 18 czerwca 2007 roku, po występie zespołu na stadionie Wembley[72].

Zespół ponownie zaczął występować na żywo 13 maja 2006 roku w programie One Big Weekend(inne języki) na BBC Radio 1, później zaś pojawił się wiele razy w telewizji z występami promocyjnymi. Główna trasa koncertowa zaczęła się zaraz przed wydaniem albumu i początkowo składała się przede wszystkim z występów na festiwalach; najważniejszym z tego cyklu był koncert na Reading and Leeds Festivals(inne języki)[73]. W sierpniu 2006 roku nagrali live session w Abbey Road Studios dla Live From Abbey Road[74].

Trasa po Ameryce Północnej trwała od początku lipca do końca sierpnia 2006 roku, a po ostatnich festiwalach zaczęła się trasa po Europie, zawierająca koncerty na dużych arenach w Wielkiej Brytanii[75]. Zespół spędził listopad i dużą część grudnia 2006 roku podróżując po Europie z supportującym ich brytyjskim zespołem Noisettes(inne języki)[76]. Trasa rozciągnęła się na Australię i południowo-wschodnią Azję; Muse opublikowali dalsze daty koncertów aż do października 2007 roku[35]. Większe występy w tym czasie to Big Day Out 2007[77] i główny występ na Isle of Wight Festival 9 czerwca 2007 roku[78].

Image
Muse na festiwalu Lollapalooza 2007

Pod koniec 2006 roku muzycy ogłosili, że zagrają występ dla 75 tys. osób na nowo wybudowanym stadionie Wembley 16 czerwca 2007 roku[79]. Bilety na pierwszy koncert zostały sprzedane w ciągu kilkunastu minut, co zmusiło zespół do ustalenia drugiej daty występu – 17 czerwca[80]. Supportem na występach na Wembley byli: The Streets, Rodrigo y Gabriela i Dirty Pretty Things (16 czerwca) oraz My Chemical Romance, Biffy Clyro i Shy Child(inne języki) (17 czerwca)[81][82]. Oba koncerty zostały sfilmowane z zamiarem wydania koncertowego DVD, które ostatecznie trafiło na rynek 17 marca 2008 roku pod nazwą HAARP[83]. Jego tytuł nawiązuje do High Frequency Active Auroral Research Program – amerykańskiego programu wojskowych badań naukowych, mającego na celu analizę właściwości i zachowań zachodzących w jonosferze[84].

2 listopada 2006 roku muzycy otrzymali nagrodę w kategorii „Best Alternative” na MTV European Music Awards 2006 w Kopenhadze oraz wystąpili tam ze swoim singlem „Starlight”[85]. W lutym 2007 roku zespół zdobył również nagrodę Brit Award w kategorii „Best Live Act”, jednak w kategoriach „Best Album” i „Best British Band” przegrali z Arctic Monkeys[86][87].

Image
Bellamy na festiwalu Vegoose 2007

Po rozdaniu Brit Awards muzycy ogłosili, że zostali poproszeni o zagranie na jednym z koncertów Live Earth, który również miał odbyć się na stadionie Wembley 7 lipca 2007 roku, jednak organizatorzy spotkali się z odmową Muse, który miał już zaplanowany występ na festiwalu Oxegen(inne języki) w Irlandii w tym samym dniu[88].

W maju 2007 roku Muse zostali zmuszeni odwołać kilka koncertów z My Chemical Romance, ponieważ kilku członków zespołu i część ekipy zatruło się jedzeniem[89]. Miesiąc później, 30 czerwca po raz pierwszy zagrali w Polsce. Ich show miał miejsce w Gdyni podczas Open’er Festival[90]. Sierpień i wrzesień to okres koncertów zespołu w Stanach Zjednoczonych, a najważniejsze z nich to Lollapalooza w Chicago (największa do tej pory publiczność w historii występów Muse w tym kraju), hala Madison Square Garden w Nowym Jorku, Festival Pier w Filadelfii[91][92], a także Vegoose Festival w Las Vegas wraz z grupami takimi jak Rage Against The Machine, Daft Punk i Queens of the Stone Age[93]. Ostatni występ grupy w 2007 roku miał miejsce na KROQ Almost Acoustic Christmas(inne języki) w Los Angeles[94].

Pojawiły się spekulacje, że Muse zagrają na Glastonbury Festival 2008, jednak Michael Eavis zaprzeczył temu mówiąc: „Już mamy wyznaczone główne występy na przyszły rok, ale to nie jest ani Muse, ani U2”[95], chociaż według magazynu NME do tej pory wyznaczone zostały jedynie dwa z trzech głównych zespołów na festiwal w 2008 roku. Stuart Galbraith(inne języki), organizator Download Festival w Donington Park również przyznał, że był zainteresowany występem grupy na festiwalu[96].

The Resistance (2009–2011)

[edytuj | edytuj kod]
Image
Koncert Muse w paryskim Bercy (2009)

W wywiadzie opublikowanym 14 kwietnia 2008 roku przez magazyn NME Bellamy stwierdził, że chciałby w przyszłości stworzyć „zespół będący angielską odpowiedzią na Rage Against The Machine”[97]. 2 sierpnia tego samego roku do Internetu wyciekł nawet kolaboracyjny utwór Muse z The Streets pt. „Who Knows Who”, będący niejako potwierdzeniem powyższej wypowiedzi Bellamy’ego. Krótko po tym zespół potwierdził autentyczność piosenki zaznaczając jednocześnie, że nigdy na poważnie nie myślał o wydawaniu go w jakiejkolwiek formie[98].

We wrześniu 2008 roku Uniwersytet w Plymouth(inne języki) nadał członkom Muse honorowe tytuły naukowe za, jak określili jego władze, „bycie nie tylko jednym z najbardziej ekscytujących zespołów koncertowych na świecie, ale także zespołem, który przełamuje muzyczne granice”[99].

Image
Bellamy na koncercie Muse podczas Outside Lands Music and Arts Festival 2011

W 2008 roku rozpoczęły się prowizoryczne prace nad piątym albumem[100]. Howard wyznał, że wraz z kolegami wrócił do studia nagraniowego niedaleko jeziora Como we Włoszech i już przed sierpniowym występem na V Festival(inne języki) zespół miał napisanych kilka utworów[101]. Opowiadając na pytania fanów za pośrednictwem oficjalnego forum Wolstenholme przyznał, że „byłoby miło wydać album w drugiej połowie przyszłego (2009) roku, jednak nie wyznaczamy sobie żadnych terminów. Ważniejszym dla nas jest zrobienie najlepszego materiału w naszej karierze, więc jeśli potrwa to do 2010 roku, nie będziemy mieć nic przeciwko. Mamy jednak nadzieję, że płyta trafi na rynek wcześniej”[102].

Początkiem lutego 2009 roku pojawiła się pierwsza konkretna, chociaż nieoficjalna, informacja odnośnie do daty wydania następcy Black Holes and Revelations. Dziennikarze z serwisu microcuts.net dowiedzieli się od osoby blisko związanej z wytwórnią Warner, że piąty album Muse powinien ujrzeć światło dzienne we wrześniu 2009 roku, po czym grupa rozpocznie trasę koncertową[103]. W wywiadzie dla BBC Radio 6 Music Bellamy stwierdził, że płyta pokaże wyraźne inspiracje zespołu muzyką poważną, a całość będzie „bardzo orkiestralna”[104].

Odnośnie do nowego krążka Bellamy powiedział także, że pisze najtrudniejszą piosenkę w życiu: „Powstaje nowy utwór w trzech częściach, nad którym pracowałem sporadycznie od wielu lat. W dużej mierze jest on orkiestralny… Partie te aranżuję sam, a zajmuje to sporo czasu”. Lider Muse wyraził nadzieję, że ta trzyczęściowa kompozycja zamknie najnowsze dzieło grupy. 25 lutego 2009 roku podczas rozdania nagród NME Awards(inne języki) Bellamy potwierdził, że płyta jest gotowa w około 50 procentach i powinna trafić na rynek pod koniec lata 2009 roku[105].

24 marca 2009 roku zespół oficjalnie ogłosił, że jesienią ruszy w trasę koncertową. Trio odwiedziło Wielką Brytanię, kontynentalną Europę oraz Amerykę Północną. Za oceanem wystąpili jako specjalny gość na kilku koncertach U2[106]. Niemal dwa miesiące później, 22 maja Muse ogłosił za pomocą swojego bloga, że ich najnowszy album będzie nosił tytuł The Resistance[107]. Potwierdzono również nazwę jednej z piosenek – „United States of Eurasia”, której tytuł fani odczytali ze skryptu trzymanego przez Bellamy’ego na zdjęciu umieszczonym na Twitterze[108]. Płyta ukazała się na rynku 14 września 2009 roku[109]. Pierwszym singlem promującym album jest piosenka „Uprising”, której premiera radiowa odbyła się 3 sierpnia w programie Zane’a Lowe’a na antenie BBC Radio 1[110]. Piosenka ta została zagrana również 13 września, podczas gali MTV Video Music Awards 2009, jako pierwszy telewizyjny występ zespołu w Stanach Zjednoczonych[111].

The 2nd Law (2012–2014)

[edytuj | edytuj kod]
Image
Howard i Wolstenholme na koncercie Muse w Rod Laver Arena (2013)

W 2011 roku zespół rozpoczął pracę nad nowym albumem. 6 czerwca 2012 roku na oficjalnej stronie zespołu pojawił się trailer[112], a także podano jego nazwę – The 2nd Law. Datę wydania wyznaczono na 17 września tego samego roku[113]. Zespół podjął się napisania oficjalnej piosenki Letnich Igrzysk Olimpijskich w Londynie w 2012 roku. Został nią singel „Survival”, którego premiera miała miejsce 27 czerwca 2012 roku w BBC One[114]. 13 lipca 2012 roku za na Twitterze udostępniono listę piosenek, które następnie znalazły się na albumie[115]. Okładka pojawiła się na stronie zespołu 30 lipca 2012 roku[116].

W związku ze stworzeniem oficjalnego utworu igrzysk, zespół wystąpił na ceremonii zamknięcia Letnich Igrzysk Olimpijskich w Londynie. Uroczystość miała miejsce 12 sierpnia 2012 roku[117].

Pierwszym oficjalnym singlem został utwór „Madness”, którego premiera odbyła się 20 sierpnia 2012 na antenie BBC Radio 1[118]. Wydanie albumu The 2nd Law zostało natomiast przeniesione na 1 października 2012 roku[119]. Wcześniej, bo 19 września zespół wystąpił w Air Productions studio № 128 w Paryżu z przedpremierowym wykonaniem utworu „Follow Me”[120], który stał się wyrazem ojcowskiej miłości wokalisty – Bellamy zawarł w nim nagranie bicia serca swojego syna Binghama[121]. Dzień później w Koloni miał miejsce specjalny koncert, na którym można było usłyszeć kolejne piosenki z nowego albumu: „Supremacy”, „Panic Station”, „Animals” a także „Save Me”. Ostatnia z tych piosenek została pierwszą śpiewaną przez Wolstenholme’a[122].

Po premierze albumu 1 października 2012 roku[123] Muse wyruszył w nową trasę koncertową[124]. 19 listopada 2013 roku w dwunastu miastach Polski można było obejrzeć nagrany w rozdzielczości 4K koncert z Rzymu, który miał miejsce 6 lipca 2013 roku. 2 grudnia została wydana wersja CD+DVD oraz CD+Blu-ray tego nagrania[125]. W kwietniu 2014 roku zespół zagrał ostatnie trzy koncerty z trasy promującej The 2nd Law[126].

Drones (2014–2016)

[edytuj | edytuj kod]
Image
Muse na festiwalu Lollapalooza 2014

Muse zaczęli pisać swój siódmy album wkrótce po koncercie w Rzymie. Zespół czuł, że elektroniczna strona ich muzyki staje się zbyt dominująca i chciał powrócić do prostszego, rockowego brzmienia[127][128]. Po samodzielnym wyprodukowaniu dwóch poprzednich albumów, zespół zatrudnił producenta Roberta Johna „Mutta” Langego, aby móc skupić się na występach oraz poświęcić mniej czasu na miksowanie i recenzowanie nagrań[128]. 3 października 2014 roku na oficjalnym profilu w serwisie Instagram zespół umieścił zdjęcie potwierdzające prace nad nowym albumem[129]. Nagrania te odbyły się w The Warehouse Studio(inne języki) w Vancouver od października 2014 do kwietnia 2015 roku[130][131].

Image
Koncert Muse na Brooklynie (2016)

Na początku marca 2015 roku Bellamy w wywiadzie dla niemieckiego magazynu ujawnił tematykę albumu. Skupia się ona na teoriach spiskowych, nowym porządku świata, ekologii oraz III wojny światowej[132]. 11 marca zespół ujawnił nazwę albumu, tracklistę oraz datę wydania[133][134]. Dzień później zespół na oficjalnym kanale YouTube umieścił utwór o nazwie „Psycho(inne języki)” z tego albumu[135].

Od 15 marca do 16 maja 2015 roku zespół Muse odbył krótką trasę koncertową Psycho Tour(inne języki), występując w małych miejscach w Wielkiej Brytanii i Stanach Zjednoczonych[136]. Na płycie DVD dołączonej do albumu znalazły się nagrania na żywo nowych utworów z tych koncertów, a także dodatkowe nagrania studyjne[137]. 18 maja 2015 roku zespół Muse opublikował na swoim kanale YouTube teledysk do utworu „Mercy(inne języki)” i udostępnił piosenkę do pobrania w ramach przedsprzedaży albumu[138].

Album Drones(inne języki) został wydany 8 czerwca 2015 roku[136]. Znalazł się na szczycie list przebojów w Wielkiej Brytanii, Stanach Zjednoczonych, Australii i w większości głównych rynków muzycznych[139][140][141]. Muse był gwiazdą berlińskiego festiwalu Lollapalooza 13 września 2015 roku[142], a dzień później wystąpili w Polsce na Orange Warsaw Festival[143]. 15 lutego 2016 roku album Drones zdobył nagrodę Grammy w kategorii „Best Rock Album” podczas 58. gali rozdania nagród Grammy[144]. 24 czerwca 2016 roku Muse po raz trzeci był gwiazdą festiwalu Glastonbury, stając się pierwszą grupą, która była gwiazdą każdego dnia festiwalu (piątek, sobota i niedziela)[145].

Simulation Theory (2017–2021)

[edytuj | edytuj kod]
Image
Koncert Muse na Reading Festival 2017

W 2017 roku Muse wraz z Thirty Seconds to Mars i Pvris(inne języki) koncertowało w Ameryce Północnej. Howard potwierdził w lutym tego samego roku, że zespół wrócił do studia[146]. 18 maja Muse wydało singel zatytułowany „Dig Down(inne języki)”[147]. W lutym 2018 roku zespół wypuścił singel „Thought Contagion(inne języki)”[148], któremu towarzyszył teledysk w stylu lat 80. XX wieku[149][150]. Kilka dni później zespół zagrał jednorazowy koncert w paryskim La Cigale(inne języki) z setlistą głosowaną przez fanów online[151].

19 lipca 2018 roku Muse wydał trzeci singel, który nosi tytuł „Something Human(inne języki)”[152]. 30 sierpnia tego samego roku zespół ogłosił, że ósmy album studyjny, Simulation Theory(inne języki), ukaże się 9 listopada. Ogłoszeniu towarzyszył kolejny singel i wideo – „The Dark Side(inne języki)”[153]. Piąty singel „Pressure(inne języki)” został wydany 27 września[154].

Światowa trasa koncertowa Simulation Theory World Tour(inne języki) rozpoczęła się w Houston 3 lutego 2019 roku i zakończyła się 15 października tego samego roku w Limie, a w jej ramach 22 czerwca wystąpili na Tauron Arenie w Krakowie[155][156]. Film oparty na albumie i trasie, Muse – Simulation Theory, łączący nagrania koncertowe i sceny narracyjne, został wydany w sierpniu 2020 roku[157].

W grudniu 2019 roku Muse wydało Origin of Muse(inne języki), box set zawierający zremasterowane wersje Showbiz i Origin of Symmetry oraz wcześniej niepublikowany materiał[158]. Z okazji 20. rocznicy premiery albumu Origin of Symmetry w czerwcu 2021 roku, Muse wydało zremiksowaną i zremasterowaną wersję płyty pod nazwą Origin of Symmetry: XX Anniversary RemiXX[159].

Will of the People (2022–2024)

[edytuj | edytuj kod]
Image
Muse podczas koncertu w Krakowie na Tauron Arenie 22 czerwca 2022 roku

13 stycznia 2022 roku Muse wydał singel „Won’t Stand Down(inne języki)”, który oznaczał powrót do cięższego, wczesnego brzmienia zespołu[160]. 9 marca Muse opublikował 35-sekundowy klip na różnych platformach społecznościowych, przedstawiający duże popiersia członków zespołu poddane rozbiórce[161], a 17 marca tego samego roku ogłosił wydanie nowego albumu zatytułowanego Will of the People(inne języki), którego data premiery została przewidziana na 26 sierpnia 2022 roku. Wraz z zapowiedzią ukazał się singel „Compliance(inne języki)”[162], a teledysk do niego, inspirowany filmem Looper – Pętla czasu, kręcony był w Polsce[163].

Płytę promowały także single „Will of the People(inne języki)”, „Kill or Be Killed(inne języki)” i „ You Make Me Feel Like It’s Halloween(inne języki)”[164][165]. Finałowy singel „Ghosts (How Can I Move On)(inne języki)” został opublikowany jako wersja nagrana we współpracy z włoską piosenkarką i autorką tekstów Elisą 25 listopada 2022 roku[166].

Trasa koncertowa Will of the People World Tour(inne języki) rozpoczęła się w kwietniu 2022 roku. Muzyk koncertowy zespołu Morgan Nicholls został zastąpiony przez Dana Lancastera(inne języki), który grał na dodatkowych klawiszach, perkusji i gitarze[167]. 17 listopada 2023 roku Muse wydało reedycję albumu Absolution z okazji 20. rocznicy jej premiery, zawierającą dodatkowe utwory, nagrania na żywo i dema[168]. Muse wystąpił w utworze „1685” z albumu Telos(inne języki) z 2024 roku elektronicznego producenta Zedda[169]. W sierpniu 2024 roku Wolstenholme ogłosił solowy projekt Chromes, wydając single „Imaginary World” i „The Good Life”[170].

The Wow! Signal (od 2025)

[edytuj | edytuj kod]

W lutym 2025 roku Wolstenholme ogłosił, że zespół wejdzie do studia „w ciągu najbliższych kilku miesięcy”, aby pracować nad nowym materiałem Muse i że fani mogą spodziewać się nowego albumu w 2026 roku[171]. Jeszcze w tym samym roku, 12 czerwca Muse wyruszyło w trasę po europejskich festiwalach i wydało singel „Unravelling(inne języki)” 20 czerwca[172]. 4 lipca wystąpili na Open’er Festival w Gdyni jako jedna z gwiazd imprezy[173]. W grudniu 2025 roku Bellamy ogłosił w mediach społecznościowych Muse, że zespół pracuje nad nową muzyką[174].

W styczniu 2026 roku Muse odwołało lutowe koncerty w Południowej Afryce, Indiach i Zjednoczonych Emiratach Arabskich z powodu „nieprzewidzianych okoliczności”[175]. 19 marca tego samego roku wydali nowy singel „Be with You(inne języki)”[176]. Tego samego dnia Muse ogłosiło, że ich dziesiąty album studyjny, The Wow! Signal(inne języki), ma ukazać się 26 czerwca nakładem Warner. Jego tytuł pochodzi od nazwy sygnału radiowego Wow!, odebranego z przestrzeni kosmicznej w 1977 roku[177][178].

24 kwietnia 2026 roku muzycy udostępnili kolejny singel, „Cryogen”, w którym nawiązano do zespołu z czasów albumów Origin Of Symmetry i Black Holes and Revelations[179].

Styl muzyczny

[edytuj | edytuj kod]
Image
Howard, Bellamy i Wolstenholme na Reading Festival 2017

Muse opisywany jest jako zespół łączący rock alternatywny[180][181][182], rock progresywny[183][184][185], space rock[186][187][188], hard rock[189][190], art rock[34][191], rock elektroniczny[192][193], metal progresywny[194], indie rock[195] i pop[185]. Łączy także brzmienia z gatunków takich jak elektronika i R&B[196] z formami takimi jak muzyka klasyczna i rock opera[197].

W 2002 roku Bellamy opisał Muse jako „tandetny trzyosobowy zespół”[198]. Powiedział, że wspieranie Red Hot Chili Peppers podczas ich trasy koncertowej promującej album Californication z 1999 roku zainspirowało Muse do mniejszej powściągliwości i „podniesienia poziomu” podczas występów[199]. Bellamy przyznał także, że Lady Gaga miała wpływ na widowiskowość i kostiumy sceniczne Muse, „przekraczając granicę między fantazją a rzeczywistością”[200].

Image
Bellamy, Wolstenholme i Howard na koncercie Muse w Bristolu (2019)

W 2006 roku Pitchfork opisał muzykę Muse jako „mocno staroświecką w sercu: progresywny hard rock, który rezygnuje z jakichkolwiek pretensji do powściągliwości… w ich utworach używane są pełne gitary i grzmiące bębny, by przywołać kroki Boga”[189][34]. AllMusic opisał ich brzmienie jako „połączenie rocka progresywnego, glam, elektroniki i eksperymentów inspirowanych Radiohead”[1]. Odnośnie związku Muse z rockiem progresywnym Howard powiedział: „Kojarzę (rock progresywny) z 10-minutowymi solówkami gitarowymi, ale myślę, że my w pewnym sensie mieścimy się w tej kategorii. Wiele zespołów jest dość ambitnych w swojej muzyce, mieszając wiele różnych stylów – i kiedy to widzę, myślę, że to świetnie”[201].

The Guardian opisał Muse jako „nieustraszenie ekstrawagancki”. Howard powiedział, że uwielbia „przesyt” ich muzyki i że lubi „posuwać ją tak daleko, jak to możliwe”, przytaczając jako przykład chór z „Survival”. Wolstenholme powiedział: „Można pisać tradycyjne piosenki pop-rockowe i się znudzić, albo spróbować czegoś nowego. W obu przypadkach istnieje ryzyko”[124].

Bellamy powiedział, że niektórym brakowało humoru w ich muzyce, mówiąc, że „często wybuchają śmiechem w studiu… Zdajemy sobie sprawę, że w dowolnym momencie jesteśmy o krok od momentu Spinal Tap”. Według The Telegraph, Muse spotkało się z krytyką „bardziej poważnych krytyków rockowych, którzy cenią cnotę autentyczności ponad wszystko. Muse znajduje się na drugim krańcu spektrum od estetyki robotniczej Bruce’a Springsteena czy Manu Chao”[202]. Na łamach NME Anthony Thorton napisał, że Muse wywodzi się z uznanych zespołów rockowych, takich jak Queen, Roxy Music i David Bowie, ale ich „moc i ambicja” zostały niesłusznie odrzucone przez krytyków poszukujących „autentyczności”[203].

Członkowie zespołu

[edytuj | edytuj kod]
Image
Matthew Bellamy (2017)
Image
Chris Wolstenholme (2018)
Image
Dominic Howard (2018)

Obecny skład

[edytuj | edytuj kod]

Obecni muzycy koncertowi

[edytuj | edytuj kod]

Byli muzycy koncertowi

[edytuj | edytuj kod]

Dyskografia

[edytuj | edytuj kod]
Image Osobny artykuł: Dyskografia Muse.

Wybrane nagrody

[edytuj | edytuj kod]
Rok Nagroda Kategoria Region Źr.
2000 NME Awards(inne języki) Best New Artist Wielka Brytania [205]
2001 Kerrang! Awards Best British Band Wielka Brytania [206]
2002 Kerrang! Awards Best British Live Act Wielka Brytania [207]
2003 Q Awards Innovation Award Wielka Brytania [208]
2004 Kerrang! Awards Best Album Wielka Brytania [209]
MTV Europe Music Awards Best Alternative Europa [42]
Best UK & Ireland Act
Q Awards Best Live Act Wielka Brytania [43]
2005 Brit Awards Best Live Act Wielka Brytania [44]
MTVU Woodie Awards Best International Stany Zjednoczone [210]
NME Awards Best Live Act Wielka Brytania [211]
2006 BT Digital Music Awards(inne języki) Best Rock Artist Wielka Brytania [212]
Kerrang! Awards Best Live Act Wielka Brytania [213]
MTV Europe Music Awards Best Alternative Europa [85]
Q Awards Best Live Act Wielka Brytania [214]
UK Festival Awards(inne języki) Best Headline Act Wielka Brytania [215]
Best Rock Act
Vodafone Live Music Awards Best Live Act Wielka Brytania [216]
2007 Brit Awards Best Live Act Wielka Brytania [86]
BT Digital Music Awards Best Rock/Indie Artist Wielka Brytania [217]
MTV Europe Music Awards Best Headline Act Europa [218]
Best UK & Ireland Act
MTVU Woodie Awards Best Performing Woodie Stany Zjednoczone [219]
NME Awards Best British Band Wielka Brytania [220]
Q Awards Best Live Act Wielka Brytania [221]
Vodafone Live Music Awards Tour of the Year Wielka Brytania [222]
2008 Meteor Ireland Music Awards(inne języki) Best International Live Band Irlandia [223]
MTV Asia Awards Bring Da House Down Malezja [224]
NME Awards Best Live Band Wielka Brytania [225]
2009 NME Awards Best Live Band Wielka Brytania [226]
Best Album Artwork (HAARP)
Q Awards Best Act in the World Today Wielka Brytania [227]
2010 American Music Award Best Alternative Rock Artist Stany Zjednoczone [228]
Digital Music Awards Best Official Site Wielka Brytania [229]
Best Fansite
European Festival Awards Best Headliner Europa [230]
Festival Anthem Of The Year („Uprising”)
Gaffa Magazine Awards Best International Band Dania [231]
Best International Album
Best International Song („Uprising”)
MTV Video Music Awards Best SFX („Uprising”) Stany Zjednoczone [232]
Music Producers Guild Award Best Single („Uprising”) Wielka Brytania [233]
NME Awards Best British Band Wielka Brytania [234]
Best Website
The Bandit Rock Awards Best International Group Szwecja [235]
Best International Live Act
2011 Grammy Awards Best Rock Album (The Resistance) Stany Zjednoczone [236]
Ivor Novello Award International Achievement Wielka Brytania [237]
NME Awards Best British Band Wielka Brytania [238]
Wembley’s Greatest Event Competition Wembley’s Greatest Event (HAARP tour in 2007) Wielka Brytania [239]
2012 NME Awards Hero Of The Year (Matthew Bellamy) Wielka Brytania [240]
Most Dedicated Fans
Q Awards Best Act In The World Today Wielka Brytania [60]
2013 NME Awards Best Fan Community Wielka Brytania [241]
2015 NME Awards Best Fan Community Wielka Brytania [242]
2016 Grammy Awards Best Rock Album (Drones(inne języki)) Stany Zjednoczone [144]
Q Awards Best Act in the World Today Wielka Brytania [243]
2018 NME Awards Best Festival Headliner Wielka Brytania [244]
NRJ Music Awards NRJ Award of Honor Francja [245]
2019 MTV Europe Music Awards Best World Stage Europa [246]
2020 NME Awards Best Reissue Wielka Brytania [247]
2022 MTV Europe Music Awards Best Rock Europa [248]

Wybrane piosenki Muse w repertuarze innych artystów

[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

[edytuj | edytuj kod]
  1. ↑ a b c d e AllMusic, Muse [online], allmusic.com [dostęp 2026-04-27] (ang.).
  2. ↑ Alexis Petridis, My journey into sound, „The Guardian”, theguardian.com [dostęp 2026-04-27] (ang.).
  3. ↑ Muse play supermassive free show, „NME”, nme.com, 28 czerwca 2006 [dostęp 2026-04-27] (ang.).
  4. ↑ NME's best albums and tracks of 2006, „NME”, nme.com, 10 października 2016 [dostęp 2026-04-27] (ang.).
  5. ↑ a b Muse: profile of the band, „The Telegraph”, telegraph.co.uk, 2 grudnia 2010 [dostęp 2026-04-27] [zarchiwizowane z adresu 2016-03-03] (ang.).
  6. ↑ a b c d e f g h Muse – One of the Greatest Rock Bands [online], microcuts.net [dostęp 2026-04-27] (ang.).
  7. ↑ a b Taste Media, Muse biog [online], tastemedia.com [dostęp 2026-04-27] [zarchiwizowane z adresu 2002-12-08] (ang.).
  8. ↑ Search for setlists. Muse. Year: 1998 [online], setlist.fm [dostęp 2026-04-28] (ang.).
  9. ↑ AllMusic, Muse EP. Muse [online], allmusic.com [dostęp 2026-04-28] (ang.).
  10. ↑ Emily Barker, Write The Songs, Draw The Cover – When Artists Make Their Own Album Sleeves, „NME”, nme.com, 3 listopada 2015 [dostęp 2026-04-28] (ang.).
  11. ↑ AllMusic, Muscle Museum. Muse [online], allmusic.com [dostęp 2026-04-28] (ang.).
  12. ↑ Jeremy Allen, Muse: 10 of the best, „The Guardian”, theguardian.com, 8 lipca 2015 [dostęp 2026-04-28] (ang.).
  13. ↑ Muscle Museum, „NME”, nme.com, 12 września 2005 [dostęp 2026-04-28] (ang.).
  14. ↑ Interview with Safta Jaffery, A&R;/manager/publisher for Muse [online], hitquarters.com, 21 kwietnia 2008 [dostęp 2026-04-28] [zarchiwizowane z adresu 2014-04-20] (ang.).
  15. ↑ Reuben Cross, Why Thom Yorke called Muse the worst band to copy Radiohead, „Far Out Magazine”, faroutmagazine.co.uk, 3 lutego 2025 [dostęp 2026-04-28] (ang.).
  16. ↑ Blanca Torii, Rock Is Not Dead: Muse and Evanescence Play the Crypto Arena, „Medium”, medium.com, 19 kwietnia 2023 [dostęp 2026-04-28] (ang.).
  17. ↑ Muse Remember The Time They Got A Record Deal… Only They Hadn’t, „Radio X”, radiox.co.uk, 3 lipca 2019 [dostęp 2026-04-28] (ang.).
  18. ↑ AllMusic, Showbiz. Muse [online], allmusic.com [dostęp 2026-04-28] (ang.).
  19. ↑ Concert Archives, Muse's 1999 Concert & Tour History [online], concertarchives.org [dostęp 2026-04-28] (ang.).
  20. ↑ Sylvain Siclier, Trois variantes du gros son rock réchauffent une foule de Bercy déjà conquise, „Le Monde”, 18 listopada 1999 [dostęp 2026-04-28] [zarchiwizowane z adresu 2021-04-14] (fr.).
  21. ↑ AllMusic, Origin of Symmetry. Muse (CD - Mushroom Records #MUS 93CD) [online], allmusic.com [dostęp 2026-04-28] (ang.).
  22. ↑ Muse's Matt Bellamy Talks, „Ultimate Guitar”, ultimate-guitar.com, 25 grudnia 2003 [dostęp 2026-04-28] (ang.).
  23. ↑ Muse: Origin Of Symmetry, „NME”, nme.com, 12 września 2005 [dostęp 2026-04-28] (ang.).
  24. ↑ Who did Muse cover for Feeling Good?, „Radio X”, radiox.co.uk, 3 sierpnia 2025 [dostęp 2026-04-28] (ang.).
  25. ↑ Sam Orchard, 5 Reasons Why Muse Are The Modern Queen, „WhatCulture”, whatculture.com, 30 września 2013 [dostęp 2026-04-28] (ang.).
  26. ↑ AllMusic, Origin of Symmetry. Muse. Origin of Symmetry Review by Dean Carlson [online], allmusic.com [dostęp 2026-04-28] (ang.).
  27. ↑ Dark Matter, „CMJ New Music Monthly”, 123/124, 2003, s. 37 [dostęp 2026-04-28] (ang.).
  28. ↑ David Marchese, Pomp and Circumstance, „Spin”, wrzesień 2009, s. 50-54 [dostęp 2026-04-28] (ang.).
  29. ↑ AllMusic, Hullabaloo Soundtrack. Muse [online], allmusic.com [dostęp 2026-04-28] (ang.).
  30. ↑ Muse : Hullabaloo Soundtrack, „NME”, nme.com, 12 września 2005 [dostęp 2026-04-28] (ang.).
  31. ↑ WhatSong, 28 Weeks Later Soundtrack (2007). List of Songs [online], what-song.com [dostęp 2026-04-28] (ang.).
  32. ↑ Q - 100 greatest albums ever! (as voted by you) (= the readers) (issue 235 - february 2006) [online], muzieklijstjes.nl [dostęp 2026-04-28] (niderl.).
  33. ↑ Muse: Absolution Review, „Ultimate Guitar”, ultimate-guitar.com, 31 grudnia 2002 [dostęp 2026-04-28] (ang.).
  34. ↑ a b c AllMusic, Absolution. Muse [online], allmusic.com [dostęp 2026-04-28] (ang.).
  35. ↑ a b c Muse, Tour Archive [online], muse.mu [dostęp 2026-04-28] (ang.).
  36. ↑ Tom Bishop, Defiant Muse take centre stage, „BBC News”, news.bbc.co.uk, 11 lutego 2005 [dostęp 2026-04-28] (ang.).
  37. ↑ Muse: Road To Wembley Part 4 - Glastonbury, triumph and tragedy, „NME”, nme.com, 14 czerwca 2007 [dostęp 2026-04-28] (ang.).
  38. ↑ Andrew Trendell, Matt Bellamy: 'Drones is Muse's best album' [online], gigwise.com, 12 maja 2015 [dostęp 2026-04-28] (ang.).
  39. ↑ RIAA, Gold & Platinum. Muse [online], riaa.com [dostęp 2026-04-28] (ang.).
  40. ↑ Live 8, Live 8 Concerts [online], live8live.com [dostęp 2026-04-28] [zarchiwizowane z adresu 2010-04-01] (ang.).
  41. ↑ Muse - Live at Live 8, Versailles Palace, Paris Jul 2, 2005. Muse 2005-07-02. [dostęp 2026-04-28].
  42. ↑ a b MTV Europe Music Awards, „BBC Radio 1”, bbc.co.uk, 18 listopada 2004 [dostęp 2026-04-28] (ang.).
  43. ↑ a b Q Award winners 2004 [online], top40-charts.com, 5 października 2004 [dostęp 2026-04-28] (ang.).
  44. ↑ a b Brit Awards, 2005. 09 / 02 / 2005 - Earls Court 2, London. Hosted By Chris Evans [online], brits.co.uk [dostęp 2026-04-28] (ang.).
  45. ↑ a b AllMusic, The String Quartet Tribute to Muse. Vitamin String Quartet (CD - Vitamin Records #8894) [online], allmusic.com [dostęp 2026-04-28] (ang.).
  46. ↑ Vitamin String Quartet, Vitamin String Quartet Performs Muse [online], vitaminstringquartet.com [dostęp 2026-04-28] (ang.).
  47. ↑ Muse: Manic Depression [online], amazon.pl [dostęp 2026-04-28] (pol.).
  48. ↑ MVD Shop, Muse - Manic Depression Unauthorized (DVD) [online], mvdshop.com [dostęp 2026-04-28] (ang.).
  49. ↑ MuseWiki, Falling Away with You (song) [online], musewiki.org [dostęp 2026-04-28] (ang.).
  50. ↑ Discogs, Muse – Absolution Tour [online], discogs.com [dostęp 2026-04-28] (ang.).
  51. ↑ Jaime Gill, Music. Review of Muse - Black Holes And Revelations, „BBC”, bbc.co.uk, 2003 [dostęp 2026-04-28] (ang.).
  52. ↑ Mininova : Music > Rock > Muse - Black Holes and Revelations [online], mininova.org [dostęp 2026-04-28] [zarchiwizowane z adresu 2006-06-22] (ang.).
  53. ↑ AllMusic, Black Holes & Revelations. Muse (CD - WEA #WPCR-12307) [online], allmusic.com [dostęp 2026-04-28] (ang.).
  54. ↑ Discogs, Muse – Black Holes & Revelations. Label: Warner Bros. Records – 44284-2, Helium 3 – 44284-2 [online], discogs.com [dostęp 2026-04-28] (ang.).
  55. ↑ Disdogs, Muse – Black Holes & Revelations. Label: Helium 3 – WPCR-12306, Warner Bros. Records – WPCR-12306 [online], discogs.com [dostęp 2026-04-28] (ang.).
  56. ↑ Official Charts, Black Holes & Revelations [online], officialcharts.com [dostęp 2026-04-28] (ang.).
  57. ↑ Billboard, Muse. Billboard 200 [online], billboard.com [dostęp 2026-04-28] (ang.).
  58. ↑ Laura Joint, Devon. Entertainment. Muse miss out on Mercury Prize, „BBC”, bbc.co.uk, 6 września 2006 [dostęp 2026-04-28] (ang.).
  59. ↑ IFPI, IFPI Platinum Europe Awards - 2011 [online], ifpi.org [dostęp 2026-04-28] [zarchiwizowane z adresu 2013-10-14] (ang.).
  60. ↑ a b Mark Savage, Muse, Pulp and Blur win Q Awards, „BBC News”, bbc.com, 22 października 2012 [dostęp 2026-04-28] (ang.).
  61. ↑ Dan Raper, Muse: Black Holes & Revelations » PopMatters, „PopMatters”, popmatters.com, 19 lipca 2006 [dostęp 2026-04-28] (ang.).
  62. ↑ The story behind Black Holes and Revelations album artwork, „Medium”, medium.com, 5 lutego 2020 [dostęp 2026-04-28] (ang.).
  63. ↑ SongMeanings, Muse - Exo-Politics Lyrics & Meanings [online], songmeanings.com, 27 lutego 2010 [dostęp 2026-04-28] (ang.).
  64. ↑ IMVDb, Supermassive Black Hole - Version 1 [online], imvdb.com [dostęp 2026-04-28] (ang.).
  65. ↑ Czarno Na Białych, Świętujemy rocznicę premiery „Supermassive Black Hole” [online], cznb.pl, 9 maja 2024 [dostęp 2026-04-28] (pol.).
  66. ↑ Apple Music, Supermassive Black Hole - Single. Muse [online], music.apple.com [dostęp 2026-04-28] (ang.).
  67. ↑ Apple Music, Starlight - EP. Muse [online], music.apple.com [dostęp 2026-04-28] (ang.).
  68. ↑ Apple Music, Knights of Cydonia - EP. Muse [online], music.apple.com [dostęp 2026-04-28] (ang.).
  69. ↑ Official Charts, Knights of Cydonia [online], officialcharts.com [dostęp 2026-04-28] (ang.).
  70. ↑ Watch: Top foreign music videos shot in Romania, „Romania Insider”, romania-insider.com, 17 września 2019 [dostęp 2026-04-28] (ang.).
  71. ↑ Muse, New Single is Invincible - out April 9th [online], muse.mu, 1 listopada 2018 [dostęp 2026-04-28] (ang.).
  72. ↑ MOTP - Wembley Souvenir Download [online], microcuts.net, 8 czerwca 2007 [dostęp 2026-04-28] [zarchiwizowane z adresu 2012-09-03] (ang.).
  73. ↑ Tom Kirk, Confirmed Festival Dates and Album Release Date [online], board.muse.mu, 13 marca 2006 [dostęp 2007-09-01] [zarchiwizowane z adresu 2006-05-14] (ang.).
  74. ↑ Muse Setlist at Abbey Road Studios, London [online], setlist.fm [dostęp 2026-04-28] (ang.).
  75. ↑ Muse Syndrome, Current Tour Dates [online], musesyndrome.com, 25 lutego 2006 [dostęp 2009-01-22] [zarchiwizowane z adresu 2009-01-22] (ang.).
  76. ↑ The Noisettes to support Muse on upcoming European tour [online], egigs.co.uk, 12 października 2006 [dostęp 2026-04-28] (ang.).
  77. ↑ One Louder, Big Day Out – 19/01/07 – Mt Smart Stadium, Auckland [online], bytorandthesnowdog.wordpress.com, 17 sierpnia 2010 [dostęp 2026-04-28] (ang.).
  78. ↑ History - Isle of Wight Festival. 2007 [online], isleofwightfestival.com [dostęp 2026-04-28] (ang.).
  79. ↑ Muse To Rock New Wembley Stadium, „Billboard”, billboard.com, 4 grudnia 2006 [dostęp 2026-04-29] (ang.).
  80. ↑ Muse add second Wembley show, „NME”, nme.com, 9 grudnia 2006 [dostęp 2026-04-29] (ang.).
  81. ↑ Muse announce more Wembley Stadium supports, „NME”, nme.com, 25 maja 2007 [dostęp 2026-04-29] (ang.).
  82. ↑ Neil Greenway, Muse announce Wembley support acts, „eFestivals”, efestivals.co.uk, 21 maja 2007 [dostęp 2026-04-29] (ang.).
  83. ↑ Muse, HAARP - CD/DVD - Out March 17th [online], muse.mu, 1 listopada 2018 [dostęp 2026-04-29] (ang.).
  84. ↑ Muse explodes onto the stage in 'H.A.A.R.P.', „The Tufts Daily”, tuftsdaily.com, 9 kwietnia 2008 [dostęp 2026-04-29] (ang.).
  85. ↑ a b DeBaser, MTV European Music Awards 2006 Review Highlights [online], en.debaser.it, 5 listopada 2006 [dostęp 2026-04-28] (ang.).
  86. ↑ a b Muse, Muse win Best Live band at the Brits [online], muse.mu, 1 listopada 2018 [dostęp 2026-04-28] (ang.).
  87. ↑ Muse win at the Brits, „BBC”, bbc.co.uk, 2 marca 2007 [dostęp 2026-04-28] (ang.).
  88. ↑ X-clusive: Muse - Global Climate Gigs Will Take Place [online], xfm.co.uk [dostęp 2026-04-29] [zarchiwizowane z adresu 2007-02-24] (ang.).
  89. ↑ Muse Fall Victim To Food Poisoning, „StrangeGlue”, strangeglue.com, 2 maja 2007 [dostęp 2026-04-29] [zarchiwizowane z adresu 2007-08-18] (ang.). (02.05.2007), StrangeGlue.com
  90. ↑ Muse - Opener Festival 2007 [online], nowamuzyka.pl, 1 marca 2007 [dostęp 2026-04-29].
  91. ↑ Muse announce massive New York show, „NME”, nme.com, 2 maja 2007 [dostęp 2026-04-29] (ang.).
  92. ↑ Muse headlining Madison Square Garden, „The Rock Radio”, therockradio.com, 4 maja 2007 [dostęp 2026-04-29] [zarchiwizowane z adresu 2007-09-27] (ang.).
  93. ↑ Rage Against the Machine, Daft Punk, Iggy and the Stooges Lead Vegoose Lineup, „Glide Magazine”, glidemagazine.com, 24 lipca 2007 [dostęp 2026-04-29] (ang.).
  94. ↑ Ben Wener, Muse and the Shins shine at second KROQ show, „Orange County Register”, ocregister.com, 10 grudnia 2007 [dostęp 2026-04-29] (ang.).
  95. ↑ Glastonbury Festivals, A Message From Michael [online], glastonburyfestivals.co.uk, 29 czerwca 2007 [dostęp 2026-04-29] [zarchiwizowane z adresu 2009-01-22] (ang.).
  96. ↑ Download hailed a great success - tickets for next year on sale this Friday [online], efestivals.co.uk, 11 stycznia 2007 [dostęp 2026-04-29] [zarchiwizowane z adresu 2007-06-11].
  97. ↑ Muse plan collaboration with The Streets, „NME”, nme.com, 14 kwietnia 2008 [dostęp 2026-04-29] (ang.).
  98. ↑ Muse, Muse & The Streets [online], muse.mu, 1 listopada 2018 [dostęp 2026-04-29] (ang.).
  99. ↑ University Honour for Rock Stars Muse, „Muselive”, muselive.com, 26 września 2008 [dostęp 2026-04-29] [zarchiwizowane z adresu 2012-10-23] (ang.).
  100. ↑ Muse begin work on fifth album, „NME”, nme.com, 29 maja 2008 [dostęp 2026-04-29] (ang.).
  101. ↑ Kerrang 2008-03-12 – Great Expectations [online], musewiki.org [dostęp 2026-04-29] (ang.).
  102. ↑ Muse Messageboard [online], board.muse.mu, 23 listopada 2008 [dostęp 2009-04-17] [zarchiwizowane z adresu 2009-02-10] (ang.).
  103. ↑ Album and tour updates [online], microcuts.net, 3 lutego 2009 [dostęp 2009-04-17] [zarchiwizowane z adresu 2009-02-27] (ang.).
  104. ↑ Muse drop rock for classical, „Music News”, music-news.com, 3 marca 2009 [dostęp 2026-04-29] (ang.).
  105. ↑ Muse's Matt Bellamy 'I'm too short to be Shockwaves NME Awards' Sexiest Male', „NME”, nme.com, 26 lutego 2009 [dostęp 2026-04-29] (ang.).
  106. ↑ Muse, Autumn Tour News [online], muse.mu, 1 marca 2009 [dostęp 2026-04-29] [zarchiwizowane z adresu 2011-07-22] (ang.).
  107. ↑ Muse, Drum roll please..., x.com, 22 maja 2009 [dostęp 2026-04-29] (ang.).
  108. ↑ Score in Milan [online], twitpic.com [dostęp 2026-04-29] (ang.).
  109. ↑ Muse, The Resistance: Release date announced [online], muse.mu, 1 listopada 2018 [dostęp 2026-04-29] (ang.).
  110. ↑ Muse, Uprising: First Radio Play [online], muse.mu, 1 listopada 2018 [dostęp 2026-04-29] (ang.).
  111. ↑ Muse, Muse to play the VMAs [online], muse.mu, 1 listopada 2018 [dostęp 2026-04-29] (ang.).
  112. ↑ Album trailer released [online], muse.mu, 6 czerwca 2012 [dostęp 2012-09-13] [zarchiwizowane z adresu 2012-10-22] (ang.).
  113. ↑ Gayane Aghababyan, Muse publish trailer for their new album [online], rekwired.com, 6 czerwca 2012 [dostęp 2026-04-29] [zarchiwizowane z adresu 2012-06-26] (ang.).
  114. ↑ Muse écrit la chanson officielle des Jeux Olympiques Londres 2012 [online], muse.mu, 27 czerwca 2012 [dostęp 2012-09-13] [zarchiwizowane z adresu 2012-10-22] (wł.).
  115. ↑ Muse, ;-), x.com, 13 lipca 2012 [dostęp 2026-04-29] (ang.).
  116. ↑ News – La pochette de The 2nd Law révélée [online], muse.mu, 30 lipca 2012 [dostęp 2012-09-13] [zarchiwizowane z adresu 2012-10-22] (wł.).
  117. ↑ Rolling Stone, Muse Confirmed to Play London Olympics Closing Ceremony, „Rolling Stone”, rollingstone.com, 8 sierpnia 2012 [dostęp 2026-04-29] (ang.).
  118. ↑ Madness To Be Premiered Tonight [online], muse.mu, 20 sierpnia 2012 [dostęp 2012-09-13] [zarchiwizowane z adresu 2013-06-27] (ang.).
  119. ↑ 1st Single Announced // New Album Release Date [online], muse.mu, 6 sierpnia 2012 [dostęp 2012-09-13] [zarchiwizowane z adresu 2012-08-11] (ang.).
  120. ↑ Paris Air Production Studios 2012 (gig) [online], musewiki.org [dostęp 2026-04-29] (ang.).
  121. ↑ Tom Goodwyn, Muse's Matt Bellamy reveals his son's heartbeat will feature on 'The 2nd Law', „NME”, nme.com, 16 sierpnia 2012 [dostęp 2026-04-29] (ang.).
  122. ↑ Muse To Play Intimate Gig At E Werk in Cologne on 20.09.12 [online], muse.mu, 7 września 2012 [dostęp 2012-09-22] [zarchiwizowane z adresu 2012-09-19] (ang.).
  123. ↑ "The 2nd Law" ist jetzt erhältlich [online], muse.mu, 1 października 2012 [dostęp 2017-11-25] [zarchiwizowane z adresu 2013-10-30] (niem.).
  124. ↑ a b Dorian Lynskey, Muse: 'We like pushing it as far as we can', „The Guardian”, theguardian.com, 29 września 2012 [dostęp 2026-04-29] (ang.).
  125. ↑ Paweł Niestrój, Koncertowe DVD Muse [online], wyspa.fm, 21 listopada 2013 [dostęp 2026-04-29] (ang.).
  126. ↑ The 2nd Law Tour [online], musewiki.org [dostęp 2026-04-29] (ang.).
  127. ↑ Andy Greene, What's in Store for the Next Muse Album, „Rolling Stone”, rollingstone.com, 2 grudnia 2013 [dostęp 2026-04-30] (ang.).
  128. ↑ a b Jon D'Auria, Chris Wolstenholme and Muse Return to Their Hard Rock Roots [online], bassplayer.com, 15 września 2015 [dostęp 2026-04-30] [zarchiwizowane z adresu 2015-09-23] (ang.).
  129. ↑ Muse, Day 1..., „Instagram”, instagram.com, 3 października 2014 [dostęp 2026-04-29] [zarchiwizowane z adresu 2015-04-02] (ang.).
  130. ↑ Dom Howard, Oh my god I think we're done [online], instagram.com, 1 kwietnia 2015 [dostęp 2015-04-06] [zarchiwizowane z adresu 2021-12-23] (ang.).
  131. ↑ Rich Costey, ...and we're done [online], instagram.com, 1 kwietnia 2015 [dostęp 2015-04-06] [zarchiwizowane z adresu 2026-04-30] (ang.).
  132. ↑ The Calm Before the Storm, „Tumblr”, tumblr.com, 2 marca 2015 [dostęp 2026-04-29] (ang.).
  133. ↑ Muse announce new album and six UK tour dates, „BBC News”, bbc.co.uk, 11 marca 2015 [dostęp 2026-04-29] (ang.).
  134. ↑ Chris Payne, Muse Reveals Release Date, Art & Track List for New ‘Drones’ Album, „Billboard”, billboard.com, 11 marca 2015 [dostęp 2026-04-29] (ang.).
  135. ↑ Muse - Psycho (Official Lyric Video). Muse 2015-03-12. [dostęp 2026-04-29].
  136. ↑ a b Luke Morgan Britton, Muse announce new album 'Drones' for June and confirm live dates beginning Sunday, „NME”, nme.com, 11 marca 2015 [dostęp 2026-04-30] (ang.).
  137. ↑ Drones CD & DVD [online], store.muse.mu/uk, 12 marca 2015 [dostęp 2015-03-15] [zarchiwizowane z adresu 2015-04-02] (ang.).
  138. ↑ Muse: Stream New Single 'Mercy' Taken From Seventh Studio Album 'Drones', „Inveterate”, inveterate.co.uk, 18 maja 2015 [dostęp 2015-05-18] [zarchiwizowane z adresu 2015-05-20] (ang.).
  139. ↑ Muse land fifth UK number one album with Drones, „BBC News”, bbc.com, 14 czerwca 2015 [dostęp 2026-04-30] (ang.).
  140. ↑ Keith Caulfield, Muse Earns Its First No. 1 Album on Billboard 200 Chart, „Billboard”, billboard.com, 17 czerwca 2015 [dostęp 2026-04-30] (ang.).
  141. ↑ Gavin Ryan, ARIA Albums: Muse Debuts At No 1, „Noise11 Music News”, noise11.com, 13 czerwca 2015 [dostęp 2026-04-30] (ang.).
  142. ↑ Muse to headline Lollapalooza Berlin, „Never Enough Notes”, neverenoughnotes.co.uk, 2 czerwca 2015 [dostęp 2015-06-02] [zarchiwizowane z adresu 2015-07-06] (ang.).
  143. ↑ Muse headlinerem Orange Warsaw Festival 2015, „Youdeetah”, youdeetah.blogspot.com, 1 grudnia 2014 [dostęp 2026-04-29] (pol.).
  144. ↑ a b Muse win best rock album award at Grammys 2016, „The Guardian”, theguardian.com, 15 lutego 2016 [dostęp 2026-04-29] (ang.).
  145. ↑ Mark Savage, Muse play bombastic Glastonbury set, „BBC News”, bbc.com, 24 czerwca 2016 [dostęp 2026-04-30] (ang.).
  146. ↑ Dominic Howard, Back in the studio [online], ghostarchive.org, 11 lutego 2017 [dostęp 2022-03-19] (ang.).
  147. ↑ Andrew Trendell, Muse announce new single 'Dig Down', „NME”, nme.com, 11 maja 2017 [dostęp 2026-04-29] (ang.).
  148. ↑ Andy Greene, Matt Bellamy on Muse's Rousing, Political New Song 'Thought Contagion', „Rolling Stone”, rollingstone.com, 15 lutego 2018 [dostęp 2026-04-29] (ang.).
  149. ↑ Scott Munro, Muse release neon-tinged video for new single Thought Contagionwork, „Prog”, teamrock.com, 16 lutego 2018 [dostęp 2018-05-29] (ang.).
  150. ↑ Nina Braca, Muse Share Infectious New Song & Video ‘Thought Contagion’, „Billboard”, billboard.com, 15 lutego 2018 [dostęp 2026-04-30] (ang.).
  151. ↑ Andrew Trendell, Watch Muse play rarity-packed Paris show with setlist voted for by fans, „NME”, nme.com, 26 lutego 2018 [dostęp 2026-04-29] (ang.).
  152. ↑ Damian Jones, Muse's Matt Bellamy shares new acoustic track 'Something Human', „NME”, nme.com, 13 lipca 2018 [dostęp 2026-04-29] (ang.).
  153. ↑ Andrew Trendell, Muse unveil new single 'The Dark Side' and announce new album 'Simulation Theory', „NME”, nme.com, 30 sierpnia 2018 [dostęp 2026-04-29] (ang.).
  154. ↑ Muse - Pressure (Official Music Video) [online], ghostarchive.org, 27 września 2018 [dostęp 2022-03-19] (ang.).
  155. ↑ Tauron Arena Kraków, Muse – Simulation Theory World Tour [online], tauronarenakrakow.pl [dostęp 2026-04-29] (pol.).
  156. ↑ Simulation Theory World Tour [online], musewiki.org [dostęp 2026-04-29] (ang.).
  157. ↑ Andrew Trendell, Muse announce 'Simulation Theory' movie IMAX experience and new box set, „NME”, nme.com, 11 sierpnia 2020 [dostęp 2026-04-29] (ang.).
  158. ↑ Daniel Kreps, Muse Mark 20th Anniversary of 'Showbiz' With 'Origin of Muse' Box Set, „Rolling Stone”, rollingstone.com, 7 września 2019 [dostęp 2026-04-29] (ang.).
  159. ↑ Nick Reilly, Muse announce 20th anniversary 'Origin Of Symmetry' remix album with new version of 'Citizen Erased', „NME”, nme.com, 20 maja 2021 [dostęp 2026-04-29] (ang.).
  160. ↑ Andrew Trendell, Muse announce new single 'Won't Stand Down', „NME”, nme.com, 7 stycznia 2022 [dostęp 2026-04-29] (ang.).
  161. ↑ MUSE. Muse 2022-03-09. [dostęp 2026-04-30].
  162. ↑ Chris Willman, Muse to Return After Four Years With ‘Will of the People’ Album; ‘Compliance’ Video Out Now, „Variety”, variety.com, 17 marca 2022 [dostęp 2026-04-29] (ang.).
  163. ↑ Klip do nowego singla Muse powstawał w Polsce, „CGM”, cgm.pl, 19 marca 2022 [dostęp 2022-03-19] (pol.).
  164. ↑ Chris Willman, Muse to Return After Four Years With ‘Will of the People’ Album; ‘Compliance’ Video Out Now, „Variety”, variety.com, 17 marca 2022 [dostęp 2026-04-30] (ang.).
  165. ↑ Chad Childers, Muse Start the Revolution With Video for Defiant 'Will of the People' Title Track, „Loudwire”, loudwire.com, 1 czerwca 2022 [dostęp 2026-04-30] (ang.).
  166. ↑ Ali Shutler, Muse share updated version of ‘Ghosts (How Can I Move On)’ featuring Italian pop star Elisa, „NME”, nme.com, 27 listopada 2022 [dostęp 2026-04-30] (ang.).
  167. ↑ Andrew Trendell, Muse recruit Bring Me The Horizon collaborator Dan Lancaster for live band, „NME”, nme.com, 11 maja 2022 [dostęp 2026-04-30] (ang.).
  168. ↑ Andrew Trendell, Muse announce 'Absolution' 20th anniversary deluxe reissue, „NME”, nme.com, 15 września 2023 [dostęp 2026-04-30] (ang.).
  169. ↑ Chris DeVille, Zedd Has A Jeff Buckley EDM Remix On His New Album, „Stereogum”, stereogum.com, 30 sierpnia 2024 [dostęp 2026-04-30] (ang.).
  170. ↑ Jennifer Lavis-Quinlin, Review: Muse’s Chris Wolstenholme debuts fantastic new project Chromes with "The Good Life" & "Imaginary World" Double Single, „The AU Review”, theaureview.com, 14 sierpnia 2024 [dostęp 2026-04-30] (ang.).
  171. ↑ Jenny Mensah, Muse's Chris Wolstenholme teases new album in 2026 "barring any disasters", „Radio X”, radiox.co.uk, 11 lutego 2025 [dostęp 2026-04-30] (ang.).
  172. ↑ Paul Brannigan, Watch Muse premiere new single Unravelling on the opening night of their European tour, „Louder”, loudersound.com, 13 czerwca 2025 [dostęp 2026-04-30] (ang.).
  173. ↑ Alex Rigotti, Muse to headline Open'er amidst huge 2025 European summer festival plans, „NME”, nme.com, 1 maja 2025 [dostęp 2026-04-30] (ang.).
  174. ↑ Muse teases new music for 2026: ‘We’re even more excited about what’s to come’, „105.7 The Point”, 1057thepoint.com, 17 grudnia 2025 [dostęp 2026-04-30] (ang.).
  175. ↑ Damian Jones, Muse make "very difficult decision" to cancel upcoming shows "due to unforeseen circumstances", „NME”, nme.com, 14 stycznia 2026 [dostęp 2026-04-30] (ang.).
  176. ↑ Damian Jones, Muse share dramatic taster of new single 'Be With You', „NME”, nme.com, 9 marca 2026 [dostęp 2026-04-30] (ang.).
  177. ↑ Emily Garner, Muse just launched their new album The Wow! Signal from space, „Kerrang!”, kerrang.com, 19 marca 2026 [dostęp 2026-04-30] (ang.).
  178. ↑ Nina Corcoran, Muse Launch New Album The Wow! Signal in Space, „Pitchfork”, pitchfork.com, 19 marca 2026 [dostęp 2026-04-30] (ang.).
  179. ↑ Andrew Trendell, Muse give another taster of 'The Wow! Signal' with old-school space rocker 'Cryogen', „NME”, nme.com, 23 kwietnia 2026 [dostęp 2026-04-30] (ang.).
  180. ↑ Jonathan Barkan, Muse Announce New Album 'Drones' For June Release Date, „Bloody Disgusting”, bloody-disgusting.com, 12 marca 2015 [dostęp 2017-07-10] (ang.).
  181. ↑ Neal J. Leitereg, Muse frontman Matt Bellamy picks up another home in Malibu, „Los Angeles Times”, latimes.com, 31 maja 2016 [dostęp 2026-04-30] (ang.).
  182. ↑ Maura Johnston, Is Muse's Song For The Olympics The Most Ridiculous Piece Of Music 2012 Has To Offer?, „The Village Voice”, villagevoice.com, 28 czerwca 2012 [dostęp 2026-04-30] (ang.).
  183. ↑ Mr Agreeable, Muse — Drones, „The Quietus”, thequietus.com, 23 czerwca 2015 [dostęp 2026-04-30] (ang.).
  184. ↑ 10 Best Selling Prog Artists Of The 21st Century So Far, „NME”, nme.com, 2 września 2015 [dostęp 2026-04-30] (ang.).
  185. ↑ a b Larry Fitzmaurice, How Muse Became One of the World’s Biggest Rock Bands, „Vulture”, vulture.com, 9 listopada 2018 [dostęp 2026-04-30] (ang.).
  186. ↑ Tyler Sharp, Muse to release new album, 'Drones' - Alternative Press, „Alternative Press”, altpress.com, 5 lutego 2015 [dostęp 2026-04-30] [zarchiwizowane z adresu 2015-02-06] (ang.).
  187. ↑ James Hall, Muse, Emirates Stadium, review, „The Telegraph”, telegraph.co.uk, 26 maja 2013 [dostęp 2015-03-30] [zarchiwizowane z adresu 2022-01-11] (ang.).
  188. ↑ Muse : Paris: Bercy: Tuesday November 18, „NME”, nme.com, 12 września 2005 [dostęp 2026-04-30] (ang.).
  189. ↑ a b Muse: Black Holes and Revelations, „Pitchfork”, pitchfork.com, 5 lipca 2006 [dostęp 2026-04-30] (ang.).
  190. ↑ Muse: Absolution, „PopMatters”, popmatters.com, 19 maja 2004 [dostęp 2026-04-30] (ang.).
  191. ↑ Justin F. Farrar, Muse, 'The 2nd Law' (Warner Bros.), „Spin”, spinmagazine.com, 11 grudnia 2012 [dostęp 2026-04-30] (ang.).
  192. ↑ Matt Owen, Muse release pummeling new single, Won’t Stand Down, „Guitar World”, guitarworld.com, 13 stycznia 2022 [dostęp 2026-04-30] (ang.).
  193. ↑ Amanda Lang, Muse - Unravelling, „Euphoria”, euphoriazine.com, 23 czerwca 2025 [dostęp 2026-04-30] (ang.).
  194. ↑ Tree A. Palmedo, Muse Rides Electric Energy Through Overambitious Release, „The Harvard Crimson”, thecrimson.com, 1 października 2012 [dostęp 2026-04-30] (ang.).
  195. ↑ Matt Collar, A Celebration of Endings Review by Matt Collar [online], allmusic.com [dostęp 2026-04-30] (ang.).
  196. ↑ Mark Savage, Muse: 'The guitar is no longer a lead instrument', „BBC”, bbc.com, 20 lutego 2018 [dostęp 2026-04-30] (ang.).
  197. ↑ Muse – 'The Resistance' [online], rocksound.tv [dostęp 2008-05-12] [zarchiwizowane z adresu 2012-09-22] (ang.).
  198. ↑ Muse interview on BBC 2002 [online], 2007.
  199. ↑ Jonathan Horsley, Matt Bellamy says opening for the Foo Fighters and Red Hot Chili Peppers was the making of Muse as a live band, „MusicRadar”, musicradar.com, 26 sierpnia 2022 [dostęp 2026-04-30] (ang.).
  200. ↑ Larisha Paul, Muse's Matt Bellamy Recalls Attending One of Lady Gaga's Early Career Shows: 'I Have Always Been a Little Monster', „Rolling Stone”, rollingstone.com, 25 sierpnia 2022 [dostęp 2026-04-30] (ang.).
  201. ↑ Tim Masters, It's back... Prog rock assaults album charts, „BBC News”, news.bbc.co.uk, 23 września 2009 [dostęp 2026-04-30] (ang.).
  202. ↑ Peter Culshaw, Muse interview, „The Telegraph”, telegraph.co.uk, 18 listopada 2009 [dostęp 2025-10-07] (ang.).
  203. ↑ Anthony Thornton, Muse: Black Holes & Revelations, „NME”, nme.com, 30 czerwca 2006 [dostęp 2026-04-30] (ang.).
  204. ↑ Give him a hand, „NME”, nme.com, 19 sierpnia 2004 [dostęp 2026-04-29] (ang.).
  205. ↑ NME Awards 2000, „NME”, nme.com, 28 lutego 2000 [dostęp 2026-04-29] (ang.).
  206. ↑ Manson wins Kerrang! honour, „BBC News”, news.bbc.co.uk, 28 sierpnia 2001 [dostęp 2026-04-29] (ang.).
  207. ↑ Kerrang! awards 2002: The winners, „BBC News”, news.bbc.co.uk, 27 sierpnia 2002 [dostęp 2026-04-29] (ang.).
  208. ↑ Absent Radiohead win Q Awards, „BBC News”, news.bbc.co.uk, 3 października 2003 [dostęp 2026-04-29] (ang.).
  209. ↑ Darkness bask in Kerrang! success, „BBC News”, news.bbc.co.uk, 27 sierpnia 2004 [dostęp 2026-04-29] (ang.).
  210. ↑ Bands with Woodies -, „AntiMusic News”, antimusic.com, 11 kwietnia 2005 [dostęp 2026-04-29] (ang.).
  211. ↑ NME Awards 2005, „NME”, nme.com, 28 lutego 2005 [dostęp 2026-04-29] (ang.).
  212. ↑ NME.COM wins BT Digital Music Award, „NME”, nme.com, 4 października 2006 [dostęp 2026-04-29] (ang.).
  213. ↑ Muse, Lostprophets: Kerrang! Awards Winners [online], ultimate-guitar.com [dostęp 2026-04-29] (ang.).
  214. ↑ Muse win Best Live Band at Q awards! [online], muse.mu, 1 listopada 2018 [dostęp 2026-04-29] (ang.).
  215. ↑ Muse triumph at UK Festival Awards, „NME”, nme.com, 19 października 2006 [dostęp 2026-04-29] (ang.).
  216. ↑ Vodafone Live Music Awards winners, „Music News”, music-news.com, 20 września 2007 [dostęp 2026-04-29] (ang.).
  217. ↑ Muse win BT Digital Music Award, „NME”, nme.com, 3 października 2007 [dostęp 2026-04-29] (ang.).
  218. ↑ Muse win supermassive awards, „BBC”, bbc.co.uk, 2 listopada 2007 [dostęp 2026-04-29] (ang.).
  219. ↑ Jennifer Pelly, In Case You Missed It: Inside the Woodie Awards, „The Observer”, fordhamobserver.com, 13 grudnia 2007 [dostęp 2026-04-29] (ang.).
  220. ↑ NME Awards 2007 [online], nme.com, 28 lutego 2007 [dostęp 2026-04-29] (ang.).
  221. ↑ Muse Win 'Best Live Act' Award! [online], muse.mu, 1 listopada 2018 [dostęp 2026-04-29] (ang.).
  222. ↑ Muse Win 'Tour Of The Year' Award! [online], muse.mu, 1 listopada 2018 [dostęp 2026-04-29] (ang.).
  223. ↑ Old and new stars dazzle at Meteor awards, „The Irish Times”, irishtimes.com, 16 lutego 2008 [dostęp 2026-04-29] (ang.).
  224. ↑ MTV Asia Awards Rock Again, „Billboard”, billboard.com, 4 sierpnia 2008 [dostęp 2026-04-29] (ang.).
  225. ↑ Shockwaves NME Awards 2008: Winners' list, „NME”, nme.com, 29 lutego 2008 [dostęp 2026-04-29] (ang.).
  226. ↑ Tim Chester, Shockwaves NME Awards 2009 - The Winners In Full, „NME”, nme.com, 26 lutego 2009 [dostęp 2026-04-29] (ang.).
  227. ↑ Muse named world's best act at Q Awards, „ABC News”, abc.net.au, 26 października 2009 [dostęp 2026-04-29] (ang.).
  228. ↑ Muse win American Music Award [online], muse.mu, 1 listopada 2018 [dostęp 2026-04-29] (ang.).
  229. ↑ BT Digital Music Awards 2010, „Native Noise”, nativenoise.co.za [dostęp 2026-04-29] (ang.).
  230. ↑ Muse triumph at festival awards, „Express”, express.co.uk, 13 stycznia 2011 [dostęp 2026-04-29] (ang.).
  231. ↑ Muse win 3 Gaffa Awards [online], muse.mu, 1 listopada 2018 [dostęp 2026-04-29] (ang.).
  232. ↑ Uprising Wins MTV VMA! [online], muse.mu, 1 listopada 2018 [dostęp 2026-04-29] (ang.).
  233. ↑ Muse win Music Producers Guild Award [online], muse.mu, 1 listopada 2018 [dostęp 2026-04-29] (ang.).
  234. ↑ Jamie Fullerton, Shockwaves NME Awards 2010: all the winners, „NME”, nme.com, 24 lutego 2010 [dostęp 2026-04-29] (ang.).
  235. ↑ Johan Lindström, Muse vann två Bandit-priser [online], radionytt.se, 1 lutego 2010 [dostęp 2026-04-29] (szw.).
  236. ↑ Recording Academy, 53rd Annual Grammy Awards [online], grammy.com [dostęp 2026-04-29] (ang.).
  237. ↑ Muse win an Ivor Novello Award [online], muse.mu, 1 listopada 2018 [dostęp 2026-04-29] (ang.).
  238. ↑ Jamie Fullerton, Shockwaves NME Awards 2011 – all the winners, „NME”, nme.com, 23 lutego 2011 [dostęp 2026-04-29] (ang.).
  239. ↑ Muse HAARP tour voted Wembley's Greatest Event [online], muse.mu, 1 listopada 2018 [dostęp 2026-04-29] (ang.).
  240. ↑ Tom Goodwyn, Florence And The Machine, Horrors, Arctic Monkeys win at 2012 NME Awards, „NME”, nme.com, 29 lutego 2012 [dostęp 2026-04-29] (ang.).
  241. ↑ David Renshaw, NME Awards 2013 - as it happened [online], NME, 27 lutego 2013 [dostęp 2026-04-29] (ang.).
  242. ↑ The full winners list at NME Awards 2015 with Austin, Texas revealed, „NME”, nme.com, 18 lutego 2015 [dostęp 2026-04-29] (ang.).
  243. ↑ Luke Morgan Britton, Muse win 'Best Act in the World Today' at Q Awards 2016, „NME”, nme.com, 3 listopada 2016 [dostęp 2026-04-29] (ang.).
  244. ↑ Rhian Daly, Muse win Best Festival Headliner supported by Anna Valley VO5 NME Awards 2018, „NME”, nme.com, 14 lutego 2018 [dostęp 2026-04-29] (ang.).
  245. ↑ Muse - Something Human, NRJ Music Awards, Cannes, France 11/10/2018. N. R. J. Muse 2018-11-10. [dostęp 2026-04-29].
  246. ↑ Lisa Respers France, 2019 MTV Europe Music Awards: The winners list, „CNN”, cnn.com, 4 listopada 2019 [dostęp 2026-04-29] (ang.).
  247. ↑ Will Richards, Muse win Best Reissue for 'Origin Of Muse' at NME Awards 2020, „NME”, nme.com, 12 lutego 2020 [dostęp 2026-04-29] (ang.).
  248. ↑ Silvia Tortiglione, Muse triumphed at the MTV Europe Music Awards 2022, „Chaoszine”, chaoszine.net, 14 listopada 2022 [dostęp 2026-04-29] (ang.).
  249. ↑ Dream Theater [online], musewiki.org [dostęp 2026-04-30] (ang.).
  250. ↑ WhoSampled, Ken Zazpi's 'Irri Bat' [online], whosampled.com [dostęp 2026-04-30] (ang.).
  251. ↑ WhoSampled, Scala & Kolacny Brothers's 'Muscle Museum' [online], whosampled.com [dostęp 2026-04-30] (ang.).
  252. ↑ WhoSampled, Time Is Running Out by The Section Quartet [online], whosampled.com [dostęp 2026-04-30] (ang.).
  253. ↑ WhoSampled, Butterflies and Hurricanes by William Joseph [online], whosampled.com [dostęp 2026-04-30] (ang.).
  254. ↑ Time Is Running Out (song) [online], musewiki.org [dostęp 2026-04-30] (ang.).
  255. ↑ Encyclopaedia Metallum, Threshold - Supermassive Black Hole - Reviews [online], metal-archives.com [dostęp 2026-04-30] [zarchiwizowane z adresu 2024-08-19] (ang.).
  256. ↑ The Veronicas, „BBC Music Events”, bbc.co.uk, 21 września 2009 [dostęp 2026-04-30] (ang.).
  257. ↑ WhoSampled, 2Cellos - Samples, Covers and Remixes [online], whosampled.com [dostęp 2026-04-30] (ang.).
  258. ↑ Olifant Records, Hot Rod Frankie – Uncover Discover Recover - LP [online], olifant.com.pl [dostęp 2026-04-30] (pol.).
  259. ↑ WhoSampled, Supremacy by Tarja Turunen [online], whosampled.com [dostęp 2026-04-30] (ang.).

Linki zewnętrzne

[edytuj | edytuj kod]
Muse
Muzycy koncertowi
Dan Lancaster(inne języki)
Morgan Nicholls
Dan Newell(inne języki)
Alessandro Cortini
Albumy studyjne
Albumy koncertowe i kompilacje
DVD
Minialbumy i dema
Single
Powiązane
Źródło: „https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Muse&oldid=79798522”