FIDE

Il-Federazzjoni Internazzjonali taċ-Ċess jew il-Federazzjoni Dinjija taċ-Ċess,^[1]^[2] komunement imsemmija bl-akronimu Franċiż tagħha FIDE (Fédération Internationale des Échecs),^[3] hija organizzazzjoni internazzjonali bbażata fl-Iżvizzera li tgħaqqad id-diversi federazzjonijiet nazzjonali taċ-ċess u sservi bħala l-korp governattiv tal-kompetizzjoni internazzjonali taċ-ċess. FIDE twaqqfet f'Pariġi, Franza, fl-20 ta' Lulju 1924.^[4] Il-motto tagħha huwa Gens una sumus, bil-Latin għal "Aħna familja waħda". Fl-1999, il-FIDE ġiet rikonoxxuta mill-Kumitat Olimpiku Internazzjonali (KOI). Minn Mejju tal-2022, jeżistu 200 federazzjoni membru tal-FIDE.^[5]

Presidenti tal-FIDE ^[6]

Alexander Rueb Netherlands : 1924 - 1939
Augusto de Muro Arġentina : 1939 - 1946
Alexander Rueb Netherlands : 1946 - 1949
Folke Rogard Żvezja : 1949 - 1970
Max Euwe Netherlands : 1970 - 1978
Fridik Olafsson Iżlanda : 1978 - 1982
Florencio Campomanes Filippini : 1982 - 1995
Kirzan Ilyumzhnov Russja : 1995 - 2018
Arkady Dvorkovich Russja : 2018 - 2026

Champions tad-dinja tal-FIDE ^[7]

1948 - 1957 : Mikhail Botvinnik Unjoni Sovjetika
1957 - 1958 : Vasily Smyslov Unjoni Sovjetika
1958 - 1960 : Mikhail Botvinnik Unjoni Sovjetika
1960 - 1961 : Mikhail Tal Unjoni Sovjetika
1961 - 1963 : Mikhail Botvinnik Unjoni Sovjetika
1963 - 1969 : Tigran Petrosian Unjoni Sovjetika
1969 - 1972 : Boris Spassky Unjoni Sovjetika
1972 - 1975 : Robert Fischer Stati Uniti
1975 - 1985 : Anatoly Karpov Unjoni Sovjetika
1985 - 1993 : Garry Kasparov Unjoni Sovjetika
1993 - 1999 : Anatoly Karpov Stati Uniti
1999 - 2000 : Aleksandr Khalifman Russja
2000 - 2002 : Viswanathan Anand Indja
2002 - 2004 : Ruslan Ponomariov Ukrajna
2004 - 2005 : Rustam Kasimdzhanov Użbekistan
2005 - 2006 : Veselin Topalov Bulgarija
2006 - 2007 : Vladimir Kramnik Russja
2007 - 2013 : Viswanathan Anand Indja
2013 - 2023 : Magnus Carlsen Norveġja
2023 - 2024 : Ding Liren Ċina
2024 - .....: Dommarain Gukesh Indja

Champions tad-Dinja tan-Nisa tal-FIDE ^[8]

Snin	Champion
1927 - 1944	Vera Menchik	Unjoni Sovjetika - Ċekoslovakkja - Renju Unit
1950 - 1953	Lyudmila Rudenko	Unjoni Sovjetika
1953 - 1956	Elisaveta Bykova	Unjoni Sovjetika
1956 - 1958	Olga Rubtsova	Unjoni Sovjetika
1958 - 1962	Elisaveta Bykova	Unjoni Sovjetika
1962 - 1978	Nona Gaprindashvili	Unjoni Sovjetika
1978 - 1991	Maia Chiburdanidze	Unjoni Sovjetika
1991 - 1996	Xie Jun	Ċina
1996 - 1999	Susan Polgar	Ungerija
1999 - 2001	Xie Jun	Ċina
2001 - 2004	Zhu Chen	Ċina
2004 - 2006	Antoaneta Stefanova	Bulgarija
2006 - 2008	Xu Yuhua	Ċina
2008 - 2010	Alexandra Kosteniuk	Russja
2010 - 2012	Hou Yifan	Ċina
2012 - 2013	Anna Ushenina	Ukrajna
2013 - 2015	Hou Yifan	Ċina
2015 - 2016	Mariya Muzychuk	Ukrajna
2016 - 2017	Hou Yifan	Ċina
2017 - 2018	Tan Zhongyi	Ċina
2018 - ........	Ju Wenjun	Ċina

Olimpjadi taċ-Ċess (assoluta)

#	Snin	Ospitanti	Midalja tad-Deheb	Midalja tal-fidda	Midalja tal-bronż
I	1927	Londra	Ungerija 40	Danimarka 38.5	Renju Unit 36.5
II	1928	Haag	Ungerija 44	Stati Uniti 39.5	Polonja 37
III	1930	Amburgu	Polonja 48.5	Ungerija 47	Ġermanja 44.5
IV	1931	Praga	Stati Uniti 48	Polonja 47	Ċekoslovakkja 46.5
V	1933	Folkestone	Stati Uniti 39	Ċekoslovakkja 37.5	Żvezja 34
VI	1935	Varsavja	Stati Uniti 54	Żvezja 52.5	Polonja 52
VII	1937	Stokkolma	Stati Uniti 54.5	Ungerija 48.5	Polonja 47
VIII	1939	Buenos Aires	Ġermanja 36	Polonja 35.5	Estonja 33.5
IX	1950	Dubrovnik	Mudell:Jugoslavja 45.5	Arġentina 43.5	Ġermanja 40.5
X	1952	Ħelsinki	Unjoni Sovjetika 21	Arġentina 19.5	Jugoslavja 19
XI	1954	Amsterdam	Unjoni Sovjetika 34	Arġentina 27	Jugoslavja 26.5
XII	1956	Moska	Unjoni Sovjetika 31	Jugoslavja 26.5	Ungerija 26.5
XIII	1958	Munich	Unjoni Sovjetika 34.5	Jugoslavja 29	Arġentina 25.5
XIV	1960	Leipzig	Unjoni Sovjetika 34	Stati Uniti 29	Jugoslavja 27
XV	1962	Varna	Unjoni Sovjetika 31.5	Jugoslavja 28	Arġentina 26
XVI	1964	Tel Aviv-Jaffa	Unjoni Sovjetika 36.5	Juġoslavja 32	Ġermanja 30.5
XVII	1966	Ħavana	Unjoni Sovjetika 39.5	Stati Uniti 34.5	Ungerija 33.5
XVIII	1968	Lugano	Unjoni Sovjetika 39.5	Jugoslavja 31	Bulgarija 30
XIX	1970	Siegen	Unjoni Sovjetika 27.5	Ungerija 26.5	Jugoslavja 26
XX	1972	Skopje	Unjoni Sovjetika 42	Ungerija 40.5	Jugoslavja 38
XXI	1974	Nizza	Unjoni Sovjetika 46	Jugoslavja 37.5	Stati Uniti 36.5
XXII	1976	Ħajfa	Stati Uniti 37	Netherlands 36.5	Ingilterra 35.5
XXIII	1978	Buenos Aires	Ungerija 37	Unjoni Sovjetika 36	Stati Uniti 35
XXIV	1980	Valletta	Unjoni Sovjetika 39	Ungerija 39	Jugoslavja 35
XXV	1982	Luzern	Unjoni Sovjetika 42.5	Ċekoslovakkja 36	Stati Uniti 35.5
XXVI	1984	Tessaloniki	Unjoni Sovjetika 41	Ingilterra 37	Stati Uniti 35
XXVII	1986	Dubái	Unjoni Sovjetika 40	Ingilterra 39.5	Stati Uniti 38.5
XXVIII	1988	Tessaloniki	Unjoni Sovjetika 40.5	Ingilterra 34.5	Netherlands 34.5
XXIX	1990	Novi Sad	Unjoni Sovjetika 39	Stati Uniti 35.5	Ingilterra 35.5
XXX	1992	Manila	Russja 39	Użbekistan 35	Armenja 34.5
XXXI	1994	Moska	Russja 37.5	Bożnija u Ħerżegovina 35	Russja-II 34.5
XXXII	1996	Yerevan	Russja 38.5	Ukrajna 35	Stati Uniti 34
XXXIII	1998	Elista	Russja 35.5	Stati Uniti 34.5	Ukrajna 32.5
XXXIV	2000	Istanbul	Russja 38	Ġermanja 37	Ukrajna 35.5
XXXV	2002	Bled	Russja 38.5	Ungerija 37.5	Armenja 35
XXXVI	2004	Calviá	Ukrajna 39.5	Russja 36.5	Armenja 36.5
XXXVII	2006	Turin	Armenja 36	Ċina 34	Stati Uniti 33
XXXVIII	2008	Dresde	Armenja 19	Iżrael 18	Stati Uniti 17
XXXIX	2010	Khanty-Mansiysk	Ukrajna 19	Russja 18	Iżrael 17
XL	2012	Istanbul	Armenja 19	Russja 19	Ukrajna 18
XLI	2014	Tromsø	Ċina 19	Ungerija 17	Indja 17
XLII	2016	Baku	Stati Uniti 20	Ukrajna 20	Russja 18
XLIII	2018	Batumi	Ċina 18	Stati Uniti 18	Russja 18
XLIV	2022	Chennai	Użbekistan 19	Armenja 19	Indja 18

Olimpjadi taċ-Ċess tan-Nisa

#	Snin	Ospitanti	Midalja tad-Deheb	Midalja tal-fidda	Midalja tal.bronż
I	1957	Emmen	Unjoni Sovjetika 10.5	Rumanija 10.5	Ġermanja tal-Lvant 10
II	1963	Split	Unjoni Sovjetika 25	Jugoslavja 24.5	Ġermanja tal-Lvant 21
III	1966	Oberhausen	Unjoni Sovjetika 22	Rumanija 20.5	Ġermanja tal-Lvant 17
IV	1969	Lublin	Unjoni Sovjetika 26	Ungerija 20.5	Ċekoslovakkja 19
V	1972	Skopje	Unjoni Sovjetika 11.5	Rumanija 8.5	Ungerija 8
VI	1974	Medellin	Unjoni Sovjetika 13.5	Rumanija 13.5	Bulgarija 13
VII	1976	Haifa	Iżrael 17	Ingilterra 11.5	Spanja
VIII	1978	Buenos Aires	Unjoni Sovjetika 16	Ungerija 11	Ġermanja tal-Punent 11
IX	1980	Valletta	Unjoni Sovjetika 32.5	Ungerija 32	Polonja 26.5
X	1982	Lucerna	Unjoni Sovjetika 33	Rumanija 30	Ungerija 26
XI	1984	Tessaloniki	Unjoni Sovjetika 32	Bulgarija 27.5	Rumanija 27
XII	1986	Dubai	Unjoni Sovjetika 33.5	Ungerija 29	Rumanija 28
XIII	1988	Tessaloniki	Ungerija 33	Unjoni Sovjetika 32.5	Jugoslavja 28
XIV	1990	Novi Sad	Ungerija 35	Unjoni Sovjetika 35	Ċina 29
XV	1992	Manila	Georgia 30.5	Ukrajna	Ċina 28.5

Referenzi

↑ ""FIDE Charter, Art. 1 FIDE – Name, legal status and seat" (PDF)" (PDF) (bl-Ingliż). FIDE. 2020-04-27. Miġbur 2022-12-14.
↑ The Official Laws of Chess (bl-Ingliż). FIDE. 1989. p. 7. ISBN 0-02-028540-X.
↑ Hooper, David; Whyld, Kenneth (1992). The Oxford Companion to Chess (bl-Ingliż). Oxford University Press. p. 133. ISBN 0-19-280049-3.
↑ "International Chess Federation - FIDE". www.fide.com (bl-Ingliż). Arkivjat minn l-oriġinal fl-2022-11-09. Miġbur 2022-12-16.
↑ "Member federations". www.fide.com (bl-Ingliż). Miġbur 2022-12-16.
↑ Presidenti tal-FIDE
↑ Champions tad-dinja
↑ Champions tad-Dinja tan-Nisa

[1] ""FIDE Charter, Art. 1 FIDE – Name, legal status and seat" (PDF)" (PDF) (bl-Ingliż). FIDE. 2020-04-27. Miġbur 2022-12-14.

[2] The Official Laws of Chess (bl-Ingliż). FIDE. 1989. p. 7. ISBN 0-02-028540-X.

[3] Hooper, David; Whyld, Kenneth (1992). The Oxford Companion to Chess (bl-Ingliż). Oxford University Press. p. 133. ISBN 0-19-280049-3.

[fide.com-4] "International Chess Federation - FIDE". www.fide.com (bl-Ingliż). Arkivjat minn l-oriġinal fl-2022-11-09. Miġbur 2022-12-16.

[5] "Member federations". www.fide.com (bl-Ingliż). Miġbur 2022-12-16.

[6] Presidenti tal-FIDE

[7] Champions tad-dinja

[8] Champions tad-Dinja tan-Nisa

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

Presidenti tal-FIDE [6]

Champions tad-dinja tal-FIDE [7]

Champions tad-Dinja tan-Nisa tal-FIDE [8]