close
Edukira joan

Roses

Wikipedia, Entziklopedia askea
Roses
Roses
Kataluniako udalerria
Image
Image Image
Administrazioa
Estatu burujabeImage Espainia
AutonomiaImage Katalunia
Eremu funtzionalaComarques Gironines
EskualdeaAlt Empordà
AlkateaJosep Maria Martínez Chinchilla
Izen ofizialaRoses
Jatorrizko izenaRoses
Posta kodea17480
INEk ezarritako kodea17152
HerriburuaRoses
Geografia
Koordenatuak42°15′48″N 3°10′30″E / 42.26333°N 3.175°E / 42.26333; 3.175
Mapa
Image
Azalera45,9 km²
Altitudea5 m
MugakideakPalau-saverdera, La Selva de Mar, El Port de la Selva, Cadaqués eta Castelló d'Empúries
Demografia
Biztanleria20.365 (2025)
alt_left 10.064 (%49,9) (%50,1) 10.111 alt_right
Dentsitatea444 bizt/km²
Etxebizitzak184
Informazio gehigarria
Hiri senidetuakRodas
MatrikulaGI
Hizkuntza ofizialakatalan
roses.cat

Roses Kataluniako kostaldeko udalerria da, Alt Empordà eskualdean eta Gironako probintzian dagoena. Azken erroldaren arabera 20.365 biztanle zituen 45,9 km²-ko azaleran.

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Biztanleriaren tamainaUrtea0500010.00015.00020.00025.00017001750180018501900195020002050RosesBiztanleriaren estatistikaOharra: grafiko hau Wikidatan jasotako datuetatik egin da, automatikoki. Daturen bat aldatu edo eguneratu behar izanez gero, egizu Wikidatan bertan.
Biztanleria-piramidea 2025
Guztira: 10.111 gizon, 10.064 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.02
 
100+
 
0.05
0.09
 
95-99
 
0.21
0.68
 
90-94
 
1.05
1.20
 
85-89
 
1.83
2.46
 
80-84
 
3.14
4.03
 
75-79
 
4.31
3.80
 
70-74
 
5.06
5.15
 
65-69
 
5.71
6.76
 
60-64
 
6.78
7.73
 
55-59
 
7.73
8.26
 
50-54
 
8.06
8.45
 
45-49
 
7.67
6.85
 
40-44
 
7.08
6.18
 
35-39
 
6.27
5.66
 
30-34
 
5.32
6.52
 
25-29
 
5.30
6.06
 
20-24
 
5.66
6.14
 
15-19
 
5.98
6.14
 
10-14
 
5.42
4.38
 
5-9
 
4.29
3.44
 
0-4
 
3.08
Iturria: Instituto Nacional de Estadística[1]

Jatorria

Jaiolekuari dagokionez, 2022. urtean biztanleen % 30,4 udalerri berean jaioak ziren[2], probintziako batez bestekoaren (% 31,4) azpitik. Espainiako beste erkidego batzuetan jaiotakoak % 16,2 dira, eta atzerrian jaiotakoak % 34,6 —probintzian % 24,1—.

Udal
Prob
Best
Atze
Udalerri berean · % 30,4Probintzia berean · % 11,3Erkidegoan · % 7,5Beste erkidegoa · % 16,2Atzerrian · % 34,6
Biztanleria jaiolekuaren eta bizilekuaren arabera (2022).

Atzerrian jaiotako biztanleria

Atzerrian jaiotako 7.360 biztanleren artean, gehienak Afrikan jaioak dira (% 37,7)[3]. Jaiolekuko herrialde nagusiak Maroko, Frantzia, Argentina dira.

Amer
Euro
Afri
Amerika · % 25,5Europa · % 33,2Afrika · % 37,7Asia · % 3,4Ozeania · % 0,1
Atzerrian jaiotakoak, eskualdeka (2025).
Maroko2.539 · % 34,5
Frantzia816 · % 11,1
Argentina466 · % 6,3
Errumania344 · % 4,7
Kolonbia249 · % 3,4
Ukraina228 · % 3,1
Venezuela209 · % 2,8
Peru146 · % 2
Jaiolekuko herrialde nagusiak.

Etxebizitza

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, Udalerrian 24.743 etxebizitza zeuden: 7.877 (% 31,8) nagusiak eta 16.866 (% 68,2) ez-nagusiak.[4] Kontsumo elektrikoaren arabera, 4.297 (% 17,4) noizbehinkako erabilerakoak ziren eta 7.202 (% 29,1) hutsik zeuden.[5]

24.743etxebizitza
7.877etxegune
7.202hutsik (% 29,1)

Etxebizitza multzoa

7.877
16.866
Etxebizitza nagusia (7.877)Ez-nagusia (bigarrena edo hutsa) (16.866)

Erabilera-intentsitatea (kontsumo elektrikoa)

13.244
4.297
7.202
Okupatuak (13.244)Noizbehinkakoak (4.297)Hutsik (7.202)

Guztira 7.877 etxegune zeuden, eta horietatik 2.368 (% 30,1) pertsona bakarrekoak ziren.[6]

Etxeguneak tamainaren arabera

Pertsona 12.368
2 pertsona2.258
3 pertsona1.414
4 pertsona1.168
5 edo gehiago669

45,91 km²-ko azalera du. 2017an, bestela, 19.216 pertsona erroldatuta zituen. Izan ere, eskualdeko bigarren udalerririk populatuena da Figueres eta gero.

Historia garaikidean, nabarmentzekoa da 2001eko martxoaren 17an ETAk egindako atentatua, eurek eraildako lehenengo mosso d'esquadra, Santos Santamaria, eragin zuena.[7]

Ekonomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Diru-sarrerak

2023. urtean, biztanle bakoitzeko batez besteko errenta garbia 13.152 euro-koa zen[8], eta etxegune bakoitzeko 34.062 euro-koa. Balio hori probintziako batez bestekoaren (15.130 euro) azpitik dago, eta Espainiako batez bestekoaren (15.036 euro) azpitik. Kontsumo-unitateko errentaren mediana (etxeguneen tamaina eta osaera kontuan hartzen dituen neurria) 17.150 euro zen. Errenta gordina 16.050 euro-koa izan zen pertsonako.

Diru-sarreren iturri nagusia soldata da, guztizkoaren % 58,1[9]. Gainerako iturriak: pentsioak (% 17,7), beste diru-sarrerak (% 17,6), langabezia-prestazioak (% 2,8), beste prestazioak (% 3,7).

58%
18%
18%
Soldata · % 58,1Pentsioak · % 17,7Langabezia · % 2,8Beste prestazioak · % 3,7Beste sarrerak · % 17,6
Diru-sarreren banaketa iturriaren arabera.

Desberdintasuna

Errentaren banaketaren desberdintasuna neurtzeko Gini indizea erabiltzen da[10][oh 1]Udalerrian indizea 31,8 da, probintziakoaren (30,6) gainetik eta Espainiakoaren (32,1) parean. P80/P20 zatidurak, hau da errenta-banaketaren 80. eta 20. pertzentilen arteko zatidura, 2,7 da, probintziakoaren (2,6) gainetik eta Espainiakoaren (2,8) azpitik.

Geografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Costa Bravako iparraldeko leku bisitatuenen artean dago, eta bere hondartzen artean Canyelles Petites, l'Almadrava (Canyelles Grosses), Murtra, Rustella, Montjoi, Pelosa eta Jóncols ditugu. Forma geografikoen artean, punta Falconera eta cap Norfeu lurmutur ikusgarria daude, azken hau Cap de Creuseko natura parkearen barruan dagoena.

Udalerri mugakideei dagokienez, iparraldean La Selva de Mar eta El Port de la Selva, hegoaldean Mediterraneoa, ekialdean Cadaqués, ipar-mendebaldean Palau-saverdera eta hego-mendebaldean Castelló d'Empúries ditu.

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Palau-saverdera, La Selva de Mar, El Port de la Selva, Cadaqués eta Castelló d'Empúries.

Mapa
Roses eta ondoko udalerrien arteko muga administratiboak.

Historia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Rhode greziar kolonia bat izan zen, Roses badiaren iparraldeko muturrean sortua, muino txiki batean (Santa Maria). Ondo babestutako portu naturala zuen. Fundatzaileen nortasuna ez dago argi, baina Massaliako kolonizatzaileak ziren fozeatarren eragina nabarmentzen da. Lekukotasun arkeologikoek iradokitzen dutenez, K.a 375 inguruan sortu zuten, eta agian, Massalia Iberiarantz hedatu nahi izatearen ondorio izan zen.[11]

Kultura

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Festa Nagusia abuztuaren 15a, eta bertan musika klasikoa, habanerak, sardanak eta erraldoiak presente daude. Halaber, aipatzekoa da ospatzen duten Oikoumene meza ekumenikoa. XVII. mendetik bestela, Rosesek aratusteak antolatzen ditu.

Gastronomiari dagokionez, Udalerri honetan Ferran Adrià sukaldari ospetsuaren El Bulli jatetxe ospetsua kokatuta egon da 1961etik 2011 arte. Mundu mailan ezaguna izan zen, hain zuzen ere 1997tik Michelin Gidan 3 izar eduki zituen.

Alkateak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  • 1979-1987: Jaime Noguer Vicens (PSC)
  • 1987-1989: Joan Bataller Danes (CiU)
  • 1989-1991: Pere Sanes Ribas (PP)
  • 1991-1991: Jaime Noguer Vicens (PSC)
  • 1991-1993: Pere Sanes Ribas (PP)
  • 1993-2015: Carles Pàramo i Ponsetí (CiU)
  • 2015-: Montserrat Mindan i Cortada (CiU)

Irudi galeria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ikus, gainera

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Oharrak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ 0 balioak berdintasun osoa adierazten du eta 100 balioak desberdintasun handiena; zenbat eta baxuagoa, orduan eta banaketa berdinagoa.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ (Gaztelaniaz) «Población por sexo, edad (grupos quinquenales) y nacionalidad (española/extranjera)(68535)» INE (kontsulta data: 2026-07-31).
  2. ↑ INE, «Población por relación entre lugar de nacimiento y de residencia» (Padroia), Jatorria Girona.tab.
  3. ↑ INE, «Población por país de nacimiento» (Padroia), Jaioterria Girona.tab.
  4. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitzak udalerrika eta motaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  5. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitzak erabilera-intentsitatearen arabera (kontsumo elektrikoa)» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  6. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxeguneak udalerrika eta tamainaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  7. ↑ (Gaztelaniaz) M. J. C.. (2001-3-19). «ETA preparó en el sur de Francia el atentado de Rosas con dinamita robada en Grenoble» ABC (Bartzelona).
  8. ↑ INE, «Indicadores de renta media y mediana» (ADRH), ADHR errenta Girona.tab.
  9. ↑ INE, «Distribución por fuente de ingresos» (ADRH), ADHR fuente Girona.tab.
  10. ↑ INE, «Índice de Gini y distribución de la renta P80/P20» (ADRH), ADHR gini erreferentziak.tab.
  11. ↑ «Cecas | Moneda Ibérica» monedaiberica.org (kontsulta data: 2026-02-10).

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Roses&oldid=11370573"(e)tik eskuratuta