close
Məzmuna keç

ASML

Vikipediya, azad ensiklopediya
ASML
ASML Holding N.V.
Image
Veldhovendəki baş ofis
Veldhovendəki baş ofis
Ümumi məlumatlar
Tipi naamloze vennootschap[d]
Sənaye yarımkeçirici sənayesi[d]
Məhsulu Yarımkeçirici sənayesi üçün fotolitoqrafiya sistemləri
Təsis tarixi
  • 1984 (41 il əvvəl) (1984) (birgə müəssisə)
  • 1988 (37 il əvvəl) (1988) (müstəqil şirkət)
Baş qərargahın yeri Veldhoven, Niderland
İqtisadi göstəriciləri
Ümumi kapital ▲ 19.6 milyard avro (2025)
Ümumi aktivlər ▲ 50.6 milyard avro (2025)
Ümumi gəliri ▲ 32.7 milyard avro (2025)
Xalis mənfəəti ▲ 9.61 milyard avro (2025)
Əməliyyat mənfəəti ▲ 11.3 milyard avro (2025)
Struktur
İşçi sayı
  • 43.520 nəf. (2026)[1]
Rəhbərlik
Təsisçilər
Rəhbərlik
  • Kristof Fuket (BİD)
  • Nils Andersen (müşahidə şurasının sədri)
asml.com
Vikianbarın loqosu Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

ASML Holding N.V. (ing. Advanced Semiconductor Materials Lithography) – inteqrasiya olunmuş dövrələrin istehsalında istifadə edilən fotolitoqrafiya maşınlarını hazırlayan və istehsal edən Niderland transmilli korporasiyasıdır. Şirkət yarımkeçiricilər sənayesi üçün ən böyük təchizatçı, həmçinin ən müasir çiplərin istehsalı üçün zəruri olan ekstremal ultrabənövşəyi litoqrafiya maşınlarının ən qabaqcıl istehsalçısıdır. 2026-cı ilin yanvar ayına olan məlumata görə, şirkətin bazar kapitallaşması təxminən 527 milyard dollar təşkil edərək, onu Avropanın ən böyük texnologiya şirkəti və ümumilikdə ən dəyərli firmalarından biri etmişdir.[2][3]

ASML, 1984-cü ildə Niderlandın texnologiya şirkətləri olan Philips və ASM International arasında birgə müəssisə kimi təsis edilmişdir. Şirkət 1995-ci ildə tam müstəqil korporasiyaya çevrilmişdir. ASML-in mənzil-qərargahı Niderlandın Eyndhoven şəhəri yaxınlığındakı Veldhoven qəsəbəsində yerləşir; bura həmçinin tədqiqat, təkmilləşdirmə, istehsal və montaj mərkəzidir. ASML-də 143 millətdən olan 42,000-dən çox insan çalışır və şirkət 5,000-ə yaxın birinci dərəcəli (tier 1) təchizatçı şəbəkəsinə arxalanır. ASML dünya miqyaslı müştəri bazasına və 16 ölkədə 60-dan çox xidmət məntəqəsinə malikdir. Şirkətin Niderland, ABŞ, Belçika, Fransa, Almaniya, İrlandiya, İsrail, İtaliya, Böyük Britaniya, Çin, Honkonq, Yaponiya, Cənubi Koreya, Malayziya, Sinqapur və Tayvanda ofisləri fəaliyyət göstərir.[4]

ASML həm Euronext Amsterdam, həm də Nasdaq fond birjalarında "ASML" simvolu ilə siyahıya alınmışdır. Şirkət həmçinin Euro Stoxx 50[5] və Nasdaq-100 indekslərinin tərkib hissəsidir.[6]

Məhsulları

[redaktə | vikimətni redaktə et]
Image
Diaqonal olaraq kəsilmiş ASML linzası

ASML, inteqrasiya olunmuş dövrələrin istehsalında istifadə edilən və "skanerlər" adlandırılan fotolitoqrafiya maşınları istehsal edir. Bu maşınlarda naxışlar, işığa həssas material təbəqəsi (fotorezis) ilə örtülmüş silikon lövhə üzərinə optik olaraq köçürülür. Bu prosedur tək bir boşqab üzərində onlarla dəfə təkrar olunur. Daha sonra fotorezis, silikon üzərində faktiki elektron dövrələri yaratmaq üçün əlavə emaldan keçirilir. ASML maşınlarının həyata keçirdiyi optik görüntüləmə, demək olar ki, bütün inteqrasiya olunmuş dövrələrin hazırlanmasında istifadə olunur. 2025-ci ilə olan məlumata görə, litoqrafiya maşınlarının dünya üzrə satışının 83%-i ASML-in payına düşmüşdür.[7]

ASML-in əvvəlki rəqibləri arasında Ultratech, Canon, Nikon, MKS Instruments, Lam Research və Cadence Design Systems kimi şirkətlər var idi.[8]

Mayeyə batırma litoqrafiyası

[redaktə | vikimətni redaktə et]

Mayeyə batırma litoqrafiyası ilk dəfə 1970-ci illərdə Börn-Jenq Lin tərəfindən təklif edildiyi vaxtdan bəri ASML,[9] TSMC ilə əməkdaşlıq edir. 2004-cü ildə TSMC, ASML-in suya batırma litoqrafiyasından istifadə edərək 90 nanometrlik yarımkeçirici düyünlərin kommersiya istehsalına başlamışdır.[10] 2011-ci ilə olan məlumata görə, onların yüksək səviyyəli TWINSCAN NXT:1950i sistemi, su immersiya linzası və 193 nm dalğa uzunluğunda işıq saçan arqon-fluorid lazerindən istifadə etməklə, saatda 200-dək lövhə sürəti ilə 32 nanometrə qədər ölçüdə detalların istehsalı üçün istifadə olunurdu.[11] Həmin dövrün (2011-ci il) məlumatına görə, orta hesabla bir litoqrafiya maşınının qiyməti 27 milyon avro təşkil edirdi.[12]

DUV litoqrafiyası

[redaktə | vikimətni redaktə et]

ASML-in dərin ultrabənövşəyi litoqrafiya (DUV) cihazları, mikroçipin strukturunu formalaşdıran kiçik elementləri çap etmək üçün ultrabənövşəyi işıqdan istifadə edir.[13]

EUV litoqrafiyası

[redaktə | vikimətni redaktə et]

Ekstremal ultrabənövşəyi litoqrafiya (EUV), ən kiçik və ən mürəkkəb çip dizaynlarını yaratmaq üçün istifadə edilən kritik bir texnologiyadır. ASML, EUV bazarında demək olar ki, tam monopoliya sahibidir. Şirkətin maşınları insan saçının qalınlığının on mində biri qədər, yəni 8 nanometr ölçüsündə kiçik naxışları cızmaq qabiliyyətinə malikdir.[14]

EUV maşınları plazma yaratmaq məqsədilə yüksək enerjili lazeri əridilmiş qalaydan ibarət mikroskopik damcılar üzərinə fokuslayaraq 13.5 nm dalğa uzunluğunda işıq istehsal edir və bu plazma daha sonra EUV işığı saçır. Həmin işıq Zeiss güzgülərindən əks olunaraq çipin dizaynını formalaşdırmaq üçün silikon lövhənin səthinə yönəldilir.[15]

2009-cu ildə Belçikadakı IMEC tədqiqat mərkəzi prototip EUV litoqrafiya maşını vasitəsilə dünyanın ilk funksional 22 nm-lik CMOS Statik operativ yaddaş (SRAM) hüceyrələrini istehsal etdi.[16] Onilliklərlə davam edən təkmilləşdirmə prosesindən sonra ASML ilk seriyalı istehsal EUV maşınını 2011[12] və ya 2013-cü ildə tədarük etdi.[17]

2022-ci ilə olan məlumata görə, ASML 140-a yaxın EUV sistemi tədarük etmişdir.[18] Şirkətin ən çox satılan EUV məhsulu qiyməti 200 milyon dollara qədər olan TWINSCAN NXE:3600D modelidir.[18] Çəkisi 180 ton olan bu maşının daşınması üçün üç ədəd Boeing 747 təyyarəsi tələb olunur.[19]

ASML yeni nəsil EUV sistemləri üzərində işləyir; tədqiqat və təkmilləşdirmə üçün nəzərdə tutulan ilk tədarüklər 2023-cü ilin dekabrında Intel-ə, 2024-cü ilin sonlarında isə TSMC-yə göndərilmişdir.[20][21] Bu platforma, rəqəmsal aperturanı (NA) 0.33-dən 0.55-ə[17] qədər artırdığı üçün High-NA (Yüksək-NA) adlandırılır; hər bir sistemin qiyməti təxminən 370 milyon dollardır.[18][20]

ASML-in EUV maşınlarına olan tələbat, müasir elektronikanın artan mürəkkəbliyi və performans tələbləri səbəbindən son illərdə əhəmiyyətli dərəcədə yüksəlmişdir. Bu tələbat şirkətin gəlirlərinin stabil artımında da özünü göstərmişdir; belə ki, şirkətin gəliri 2018-ci ildəki 13 milyard dollardan artaraq 2024-cü ildə 35 milyard dollara çatmışdır.[22]

Tarixçə

[redaktə | vikimətni redaktə et]

ASM Lithography 1984-cü ildə Hollandiyanın ASM və Philips şirkətləri tərəfindən birgə müəssisə kimi təsis edilmişdir. Şirkət 1988-ci ildə müstəqil, açıq səhmdar cəmiyyətinə çevrilmiş və adı ASML olaraq dəyişdirilmişdir;[23] bu, abbreviatura deyil, şirkətin rəsmi adıdır.[24]

1991-ci ildə ASML şirkəti PAS 5500 litoqrafiya sistemini təqdim etdi və bu, şirkət üçün olduqca uğurlu bir platformaya çevrildi.[25] PAS 5500-dən ilk dəfə kompüter yaddaşı və məlumat saxlama qurğularının dünyada ən böyük istehsalçılarından biri və həmin dövrdə ASML-in ən böyük müştərisi olan Micron Technology istifadə etdi.[26] PAS 5500 xəttinin uğuru ASML-i həmin vaxt litoqrafiya bazarının liderləri olan Canon və Nikon ilə güclü rəqabət aparacaq səviyyəyə yüksəltdi.[25]

1997-ci ildə ASML ifrat bənövşəyi şüalanmadan (EUV) istifadəyə keçid imkanlarını araşdırmağa başladı və 1999-cu ildə ABŞ Energetika Nazirliyi tərəfindən aparılan fundamental tədqiqatlardan yararlanmaq üçün Intel və digər iki ABŞ çip istehsalçısının daxil olduğu konsorsiuma qoşuldu. Şirkətin fəaliyyət göstərdiyi Birgə Tədqiqat və İnkişaf Müqaviləsi (CRADA) ABŞ hökuməti tərəfindən maliyyələşdirildiyi üçün lisenziyalaşdırma Konqres tərəfindən təsdiqlənməli idi. Şirkət Belçikanın IMEC və Sematech təşkilatları ilə əməkdaşlıq etdi, güzgülərin tədarükü üçün isə Almaniyanın Carl Zeiss şirkətinə müraciət etdi.[27]

2000-ci ildə ASML, Intel korporasiyasına 193 nm skanerlər tədarük etmək məqsədilə ABŞ-ın litoqrafiya avadanlıqları istehsalçısı olan və eyni zamanda EUV (ifrat bənövşəyi şüalanma) tədqiqat nəticələri üçün lisenziyaya malik olan Silicon Valley Group (SVG) şirkətini satın aldı.[28][29][30]

2002-ci ildə şirkət fotolitoqrafiya sistemlərinin ən böyük tədarükçüsünə çevrildi.[31]

2008-ci ilin sonunda ASML satışlarda böyük azalma ilə üzləşdi; bu, rəhbərliyin dünya üzrə işçi qüvvəsini (əsasən müqaviləli işçilər olmaqla) təxminən 1000 nəfər ixtisar etməsinə və daha böyük işdənçıxarmaların qarşısını almaq üçün Hollandiya milli işsizlik fondundan dəstək üçün müraciət etməsinə səbəb oldu. 2011-ci ildə ASML rekord dərəcədə yüksək gəlir gözləyirdi.[32][33][34]

2012-ci ilin iyul ayında Intel, 300 mm-lik yarımkeçirici boşqablardan 450 mm-lik boşqablara keçidi sürətləndirmək və EUV litoqrafiyasının gələcək inkişafı üçün ASML şirkətinə 15%-lik mülkiyyət payı müqabilində 4,1 milyard dollar investisiya qoyacağını elan etdi.[35][36] Bu müqavilə ASML-in gələcək məhsulları üzərində müstəsna hüquqlar tanımırdı və elə həmin ay ASML öz səhmlərinin digər 10%-ni də başqa şirkətlərə təklif etdi.[37] EUV strategiyasının bir hissəsi olaraq, ASML 2012-ci ilin oktyabr ayında DUV və EUV işıq mənbələri istehsalçısı olan Cymer şirkətini aldığını bildirdi.[38]

2013-cü ilin noyabr ayında ASML, çip istehsalçılarının tələbatındakı qeyri-müəyyənliyi əsas gətirərək 450 mm-lik litoqrafiya avadanlıqlarının hazırlanmasını dayandırdı.[39]

2015-ci ildə şirkət intellektual mülkiyyət oğurluğu ilə qarşılaşdı; belə ki, bir qrup əməkdaşın maşın optimallaşdırılması üçün proqram təminatı hazırlayan Silikon Vadisindəki törəmə müəssisədən məxfi məlumatları oğurladığı aşkar edildi.[40]

2016-cı ilin iyun ayında ASML, daha kiçik və təkmil yarımkeçiricilər istehsal etmək texnologiyasına sahib olmaq məqsədilə Tayvanda yerləşən Hermes Microvision Inc. şirkətini təxminən 3,1 milyard dollara alacağını açıqladı.[41]

2018-ci ildə Tramp administrasiyası ASML texnologiyasının Çinə satışını əngəlləməyə çalışsa da,[42] 2021-ci ilə qədər davam edən qlobal çip qıtlığı və ABŞ ilə Çin arasındakı "texnoloji soyuq müharibə" ASML üçün yeni biznes imkanları yaratdı.[19]

2020-ci ilin noyabrında isə ASML, EUV sistemləri üçün komponentlərə artan ehtiyacı qarşılamaq məqsədilə Almaniyanın Berliner Glas Group optik şüşə istehsalı firmasını aldığını bəyan etdi.[43]

2021-ci ilin iyul ayında Avropa Komissarı Terri Breton ASML-i ziyarət etdi. O, 2030-cu ilə qədər dünyada yarımkeçirici istehsalının ən azı 20%-nin Avropanın payına düşməsi hədəfini və Avropa Yarımkeçiricilər Alyansı vasitəsilə dəstək göstəriləcəyini bəyan etdi.[44] Şirkət 2021-ci ilin iyul ayında gəlirləri barədə hesabat verdikdən sonra, TSMC və Samsung Electronics tərəfindən qabaqcıl çiplərin istehsalında istifadə olunan maşınlar üzərində faktiki monopoliya sahibi olduqlarını bildirdi.[45]

2023-cü ilin fevral ayında ASML şirkəti, Çindəki keçmiş bir işçisinin şirkətin texnologiyası haqqında məlumatları "iddia edildiyinə görə" oğurladığını bəyan etdi. Bu, ASML-in Çinlə əlaqəli bir əqli mülkiyyət pozuntusunda adının çəkildiyi ilk hadisə deyildi. Şirkət 2021-ci il üzrə illik hesabatında "Dongfang Jingyuan Electron Limited" şirkətinin ASML-in əqli mülkiyyət hüquqlarını poza biləcək məhsulları Çində fəal şəkildə satdığını qeyd etmişdi.[46] Həmin vaxt Amerika Birləşmiş Ştatlarının Ticarət Departamenti ASML-ə qarşı iqtisadi casusluqla bağlı narahatlığını bildirmişdi.[47] 2023-cü ilin oktyabrında isə Hollandiyanın "NRC Handelsblad" qəzeti ASML texnologiyası haqqında məlumatları "iddia edildiyinə görə" oğurlayan həmin keçmiş işçinin sonradan Huawei şirkətində işləməyə başladığını xəbər verdi.[48]

2023-cü ilin mart ayında Niderland hökuməti milli təhlükəsizliyi qorumaq məqsədilə çip avadanlıqlarının ixracına məhdudiyyətlər qoydu. Bu tədbir qlobal mikroçip tədarük zəncirinin ən mühüm şirkətlərindən biri olan ASML-ə də təsir etdi.[49] İxrac lisenziyası tələbləri 2023-cü ilin sentyabr ayında qüvvəyə mindi.[50]

2023-cü ilin iyun ayında Niderlandın İnsan Hüquqları İnstitutu qərara gəldi ki, ölkə konstitusiyasının milli mənsubiyyətə görə ayrı-seçkiliyi qadağan etməsinə baxmayaraq, ASML şirkəti ABŞ qanunvericiliyinə uyğunluğu təmin etmək üçün ABŞ-ın İxrac İnzibatçılığı Qaydaları çərçivəsində sanksiyalara məruz qalan ölkələrin (məsələn, Çin, Kuba, İran, Şimali Koreya və Suriya) sakinlərinin iş müraciətlərini rədd edə bilər.[51][52][53]

2024-cü ilin yanvar ayında Niderland hökuməti bəzi qabaqcıl çip istehsalı avadanlıqlarının Çinə göndərilməsinə əlavə məhdudiyyətlər tətbiq etdi.[54] 2024-cü il sentyabrın 6-da isə hökumət, təhlükəsizlik və geosiyasi narahatlıqlar fonunda Çinin qabaqcıl texnologiyalara çıxışını məhdudlaşdırmaq üçün öz siyasətini ABŞ-ın məhdudiyyətləri ilə uyğunlaşdıraraq, ASML-in müəyyən çip istehsalı avadanlıqları üzərində ixrac nəzarətini daha da sərtləşdirdi.[55][56] Bu məhdudiyyətlər 2025-ci ilin yanvarında ixrac nəzarətini daha da gücləndirmək məqsədilə genişləndirildi; bu zaman ASML-dən ixrac lisenziyaları üçün ABŞ əvəzinə birbaşa Niderland hökumətinə müraciət etməsi tələb olundu.[57] 2025-ci ilin dekabrında isə Reuters agentliyi xəbər verdi ki, Çin, keçmiş ASML mühəndislərinin köməyi ilə Şençjen şəhərində gizli şəkildə EUV (ekstremal ultrabənövşəyi litoqrafiya) maşınının prototipini hazırlayıb; həmin maşının 2028-ci və 2030-cu illər arasında işlək çiplər istehsal edəcəyi gözlənilir.[58]

Sponsorluqları

[redaktə | vikimətni redaktə et]

ASML 2019-cu ildə Brainport regionundan olan "Philips", "VDL Groep", "Royal Swinkels Family Brewers" və "Jumbo Supermarkets" ilə birlikdə "PSV" futbol klubunun sponsoru oldu.[59][60] Onlar birlikdə məktəblilər üçün futbol təlim düşərgələri, tədris üçün interaktiv proqramların hazırlanması, ehtiyacı olan və ya regiona yeni gələn icma üzvlərinə kömək, eləcə də onlayn sağlam həyat proqramının dəstəklənməsi kimi müxtəlif təşəbbüslər həyata keçirirlər.[61][62] Bundan əlavə, ASML 2022-ci ildən 2024-cü ilə qədər Eyndhoven marafonunun titul tərəfdaşı olub.[63]

Mükafatları

[redaktə | vikimətni redaktə et]
  • IEEE Spectrum-un 2018-ci il üzrə "Yaranmaqda olan Texnologiya" mükafatı Ekstremal Ultrabənövşəyi Litoqrafiya (EUV) sisteminə görə ASML şirkətinə verilmişdir. ASML hazırda yarımkeçirici sənayesi üçün fotolitoqrafiya sistemlərinin ən böyük tədarükçüsüdür.[64]
  • "Populyar Mükafat" kateqoriyasında Vadim Banin mikroçip istehsalının gələcəyini formalaşdırdığına görə 2018-ci il Avropa İxtiraçı Mükafatına layiq görülmüşdür.[65]
  • Avropanın ən böyük müstəqil mikroelektronika tədqiqat mərkəzi IMEC (Universitetlərarası Mikroelektronika Mərkəzi) adlanır. ASML-dən Martin van den Brink 2019-cu ildə "IMEC İnnovasiya Sahəsində Ömürboyu Nailiyyət" mükafatı ilə təltif olunmuşdur.[66]
  • Siyahıya alınmış şirkətlərin və investorlarla əlaqələr üzrə mütəxəssislərin bu sektordakı görkəmli fəaliyyətlərinə görə tanınmaq imkanı qazandığı Niderland İnvestorlarla Əlaqələr Assosiasiyası (NEVIR), "Dutch IR Awards 2019" illik mükafatlandırma mərasimində ASML-i "İnvestorlarla Əlaqələr Sahəsində Ən Yaxşı Şirkət" kateqoriyası üzrə mükafatlandırmışdır.[67]
  • ASML, ekstremal ultrabənövşəyi litoqrafiyaya (EUV) kommersiya baxımından əlverişli olmasına kömək edən və yeni texnoloji imkanlar açan birgə yanaşmasına görə 2020-ci ildə "SEMICON West" mikroelektronika konfransında "SEMI Americas" mükafatını almışdır.[68]
  • 2020-ci il üçün "Intel Üstünlük Verilən Keyfiyyətli Tədarükçü" (PQS) mükafatı ASML-ə verilmişdir. ASML, keyfiyyətin davamlı olaraq yüksəldilməsi öhdəliyi ilə Intel-in gözləntilərini mütəmadi şəkildə üstələyən bir performans səviyyəsinə nail olmuşdur.[69]
  • 2021-ci il Niderland İnnovasiya Mükafatı, Vassenaardakı Kasteel Wittenburg-da keçirilən 4-cü Milli BID AVROTROS İnnovasiya Şam Yeməyində ASML-ə təqdim edilmişdir.[70]
  • ASML, korporativ şirkət ilə startap arasında ən uğurlu və təsirli innovativ tərəfdaşlığa görə verilən ilk "CoSta" mükafatını qazanmışdır.[71]

İstinadlar

[redaktə | vikimətni redaktə et]
  1. ↑ https://stockanalysis.com/quote/ams/ASML/employees/.
  2. ↑ "ASML (ASML) - Market capitalization". Companies Market Cap. İstifadə tarixi: 14 dekabr 2025.
  3. ↑ O'Grady, Carmel; Kenyon, Matthew. "How ASML became Europe's most valuable tech firm". BBC News. 21 fevral 2023.
  4. ↑ "2022 Combined Annual Report - ASML". ASML. 15 fevral 2023. 9 aprel 2023 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 9 aprel 2023.
  5. ↑ "ASML HOLDING - Euronext exchange Live quotes". Euronext. 9 aprel 2023 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 9 aprel 2023.
  6. ↑ "Quotes For Nasdaq-100 Index". Nasdaq. 25 dekabr 2021 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 9 aprel 2023.
  7. ↑ "ASML Holding N.V.: The Indispensable Enabler of the AI Revolution". PredictStreet. 30 sentyabr 2025. İstifadə tarixi: 14 dekabr 2025.
  8. ↑ "Deal roils DFM status quo". 28 dekabr 2006. In 2006, AMSL's acquisition of BRION, a Design For Manufacturability supplier, briefly put it in competition with the major EDA vendors who had similar products - Cadence Design Systems, Synopsys, and Mentor Graphics.
  9. ↑ "Burn Lin: The 2023 SPIE Mozi Award". spie.org. 6 may 2023 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 6 may 2023.
  10. ↑ "90 nm Technology". TSMC. 2019. 26 iyun 2019 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 30 iyun 2019.
  11. ↑ ASML Enhances NXT:1950i to Meet Challenging Imaging and Overlay Requirements and Provide a Cost Effective Platform for 22nm Arxivləşdirilib 5 aprel 2012 at the Wayback Machine. Press release, 12 July 2011.
  12. 1 2 Third quarter 2011 results Arxivləşdirilib 5 aprel 2012 at the Wayback Machine. ASML press release.
  13. ↑ "ASML EUV lithography systems". www.asml.com. İstifadə tarixi: 4 iyul 2023.
  14. ↑ Nover, Scott. "The most powerful company in tech is a niche Dutch business you've never heard of". Sherwood News. 20 avqust 2024. İstifadə tarixi: 21 avqust 2024.
  15. ↑ Patel, Nilay. "The global battle over chip manufacturing and why the US is trying to stop China from buying machines from the Netherlands". The Verge. 31 yanvar 2023. 31 mart 2023 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 30 mart 2023.
  16. ↑ IMEC presents functional 22 nm SRAM cells fabricated using EUV technology Arxivləşdirilib 1 iyun 2010 at the Wayback Machine. IMEC press release, 22 April 2009.
  17. 1 2 "ASML EUV lithography systems". ASML. 31 mart 2023 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 30 mart 2023.
  18. 1 2 3 Tarasov, Katie. "ASML is the only company making the $200 million machines needed to print every advanced microchip. Here's an inside look". CNBC. 23 mart 2022. 14 noyabr 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 30 mart 2023.
  19. 1 2 Christoph G. Schmutz. "Wie die niederländische Firma ASML in den technologischen kalten Krieg zwischen den USA und China geraten ist". 30 iyul 2021.
  20. 1 2 "5 things you should know about High NA in EUV". ASML (ingilis). 25 yanvar 2024. İstifadə tarixi: 15 yanvar 2025.
  21. ↑ Trueman, Charlotte. "TSMC to receive first High NA EUV lithography machine from ASML in Q4". Data Center Dynamics (ingilis). 1 noyabr 2024. İstifadə tarixi: 15 yanvar 2025.
  22. ↑ "ASML (ASML) - Revenue". Companies Market Cap (ingilis). İstifadə tarixi: 14 dekabr 2025.
  23. ↑ "ASML: About ASML". 20 fevral 2014. 28 iyul 2010 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 27 dekabr 2022.
  24. ↑ "About ASML: Questions and Answers". ASML Holding. 28 iyul 2010 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 3 avqust 2010.
  25. 1 2 Cuofano, Gennaro. "How Does ASML Make Money? The ASML Business Model In A Nutshell". FourWeekMBA. 11 oktyabr 2022. 31 mart 2023 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 30 mart 2023.
  26. ↑ "Three decades of PAS 5500". ASML. 7 may 2021. 31 mart 2023 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 30 mart 2023.
  27. ↑ Clark, Don. "The Tech Cold War's 'Most Complicated Machine' That's Out of China's Reach". The New York Times. 4 iyul 2021. ISSN 0362-4331. 16 yanvar 2023 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 9 noyabr 2022.
  28. ↑ Marc, Hijink. "FOCUS – THE ASML WAY - Focus - The ASML Way / De Wereld van ASML" (holland). 9 aprel 2024. İstifadə tarixi: 28 mart 2025.
  29. ↑ "ASML drops SVG-developed 193-nm scanner to focus on Twinscan platform | EE Times". 7 sentyabr 2014 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 7 sentyabr 2014.
  30. ↑ "Intel kills plan to use SVG's 193-nm scanners in production due to delays | EE Times". 7 sentyabr 2014 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 7 sentyabr 2014.
  31. ↑ "Litho-History Milestones" (PDF). www.lithoguru.com.
  32. ↑ ASML Takes Action to Adjust Its Organization Due to Severe Order Slowdown Arxivləşdirilib 15 mart 2010 at the Wayback Machine Press release.
  33. ↑ Chip-Equipment Firm ASML Cuts Outlook, Sets Layoffs Arxivləşdirilib 25 may 2018 at the Wayback Machine. WSJ.com, 19 December 2008.
  34. ↑ ASML Sees Record Year Arxivləşdirilib 25 may 2018 at the Wayback Machine. The Wall Street Journal, April 2011.
  35. ↑ ASML wins funds for chip technology from Intel Arxivləşdirilib 1 noyabr 2021 at the Wayback Machine. Reuters, 10 July 2012.
  36. ↑ ASML Announces Customer Co-Investment Program Aimed at Accelerating Innovation Arxivləşdirilib 12 iyul 2012 at the Wayback Machine. ASML Press release, 9 July 2012.
  37. ↑ "Intel funds next-gen chipmaking, buys into ASML for $4.1 billion". Reuters. 9 iyul 2012. 31 iyul 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 5 iyul 2021.
  38. ↑ Arxivləşdirilib 8 mart 2014 at the Wayback Machine ASML Press release, 17 October 2012
  39. ↑ "ASML 2013 Annual Report Form (20-F)" (XBRL). United States Securities and Exchange Commission. 11 fevral 2014. 24 sentyabr 2015 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 27 avqust 2017. In November 2013, following our customers' decision, ASML decided to pause the development of 450 mm lithography systems until customer demand and the timing related to such demand is clear.
  40. ↑ Toby, Sterling. "ASML says it suffered intellectual property theft, rejects 'Chinese' label". Reuters. 11 aprel 2019. 10 may 2021 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 26 mart 2021.
  41. ↑ Ian King, Bloomberg. "ASML to Acquire Taiwan's Hermes Microvision for $3.1 Billion Arxivləşdirilib 4 sentyabr 2016 at the Wayback Machine." 15 June 2016. 16 June 2016.
  42. ↑ "Trump administration pressed Dutch hard to cancel China chip-equipment sale: sources". Reuters. 6 yanvar 2020. 9 noyabr 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 9 noyabr 2022.
  43. ↑ "ASML acquisition of Berliner Glas Group completed". www.asml.com. 2 noyabr 2020. 5 mart 2021 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 26 mart 2021.
  44. ↑ Thierry Breton. "Inside the future: Europe's plan to thrive in the global microchip race". European Commission website. 21 may 2021.
  45. ↑ "ASML shares fall on report US wants to restrict sales to China". Reuters. 6 iyul 2022. 14 mart 2023 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 14 mart 2023.
  46. ↑ "US-China chip war: ASML says China employee stole data". BBC News. 16 fevral 2023. 16 fevral 2023 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 16 fevral 2023.
  47. ↑ "ASML Stolen Data Came From Technical Repository for Chip Machines". Bloomberg News. 15 fevral 2023. İstifadə tarixi: 23 oktyabr 2023.
  48. ↑ Koc, Cagan. "Ex-ASML Staff Accused of Theft Went to Work for Huawei, NRC Says". Bloomberg News. 23 oktyabr 2023. İstifadə tarixi: 23 oktyabr 2023.
  49. ↑ "US-China chip war: Netherlands moves to restrict some exports". BBC News. 9 mart 2023. 9 mart 2023 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 9 mart 2023.
  50. ↑ Corder, Mike. "Dutch semiconductor machine export restrictions to come into force in September". AP News. 30 iyun 2023. 30 iyun 2023 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 30 iyun 2023.
  51. ↑ mkivit. "ASML maakt onderscheid op grond van nationaliteit maar dit is niet verboden". RADAR (holland). 20 iyun 2023. İstifadə tarixi: 29 yanvar 2024.
  52. ↑ Sterling, Toby. "Dutch human rights body: ASML may follow US export rules when hiring". Reuters. 26 iyun 2023. İstifadə tarixi: 21 mart 2024.
  53. ↑ Veiligheid, Ministerie van Justitie en. "College oordeelt: aannamebeleid ASML levert geen verboden onderscheid op - Nieuwsbericht - College voor de Rechten van de Mens". www.mensenrechten.nl (holland). 20 iyun 2023. İstifadə tarixi: 29 yanvar 2024.
  54. ↑ Madhok, Diksha. "ASML forced to suspend some China exports after US escalates tech battle | CNN Business". CNN. 2 yanvar 2024. İstifadə tarixi: 2 yanvar 2024.
  55. ↑ Sterling, Toby. "Dutch government retakes export control over two ASML tools from US". Reuters (ingilis). 6 sentyabr 2024. İstifadə tarixi: 8 sentyabr 2024.
  56. ↑ Allen, Gregory C. "The True Impact of Allied Export Controls on the U.S. and Chinese Semiconductor Manufacturing Equipment Industries". Center for Strategic and International Studies. 26 noyabr 2024.
  57. ↑ Morales, Jowi. "Netherlands tightens export controls on sanctioned semiconductor equipment". Tom's Hardware (ingilis). 15 yanvar 2025. İstifadə tarixi: 15 yanvar 2025.
  58. ↑ Potkin, Fanny. "Exclusive: How China built its 'Manhattan Project' to rival the West in AI chips". Reuters. 17 dekabr 2025. İstifadə tarixi: 17 dekabr 2025.
  59. ↑ "Sports, arts and music initiatives at ASML". ASML (ingilis). İstifadə tarixi: 26 iyun 2024.
  60. ↑ "Brainport and companies unite". www.psv.nl (ingilis). 18 dekabr 2023. İstifadə tarixi: 26 iyun 2024.
  61. ↑ "PSV and ASML expand cooperation". www.psv.nl (ingilis). 11 iyun 2021. İstifadə tarixi: 26 iyun 2024.
  62. ↑ "Annual Report 2021". www.sec.gov. İstifadə tarixi: 26 iyun 2024.
  63. ↑ "ASML to be title partner of Eindhoven Marathon for coming three years". ASML (ingilis). 18 may 2022. İstifadə tarixi: 4 fevral 2025.
  64. ↑ "IEEE Spectrum Emerging Technology Award ASML 2018 IEEE honors ceremony". IEEE. 30 may 2018. 13 noyabr 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 6 noyabr 2022.
  65. ↑ "European Inventor Award 2018". zeiss.com. 13 noyabr 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 6 noyabr 2022.
  66. ↑ "ASML Man wins top award". eindhovennews.com. 15 may 2019. 13 noyabr 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 3 noyabr 2022.
  67. ↑ "ASML, BESI, Basic Fit winners Dutch IR Awards 2019". cffcommunications.nl. 11 yanvar 2019. 13 noyabr 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 3 noyabr 2022.
  68. ↑ "ASML wins semi-Americas Award for EUV". asml.com. 20 iyul 2020. 30 oktyabr 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 30 oktyabr 2022.
  69. ↑ "ASML earns Intel's 2020 Preferred Quality Supplier PQS Award". marketscreener.com. 30 mart 2021. 30 oktyabr 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 30 oktyabr 2022.
  70. ↑ "ASML Wins Dutch Innovation Prize". siliconcanals.com. 27 oktyabr 2021. 30 oktyabr 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 30 oktyabr 2022.
  71. ↑ "ASML and Incooling Win CoSta Award". incooling.com. 13 noyabr 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 12 noyabr 2022.
Mənbə — "https://az.wikipedia.org/w/index.php?title=ASML&oldid=8856813"