Meyhane
 | Bu maddede yer alan bilgiler belli bir bölgenin bakış açısından ele alınmıştır ve içeriğinin fazla yerel olduğu düşünülmektedir. Maddenin evrenselleştirilmesi ve uygun hâle getirilmesi için lütfen tartışmaya katılınız. |
Meyhane ya da taverna, yemekli ve müzikli içkili eğlence mekânıdır. Meyhanelerde genellikle meze türü yemekler yenir.
Tarihi
[değiştir | kaynağı değiştir]Osmanlı'ya meyhane kültürü Bizans'tan geçmiştir. İstanbul'un fethinden sonra Galata'da çok büyük ve ünlü meyhaneler olduğu bilinmektedir.[1]
Etimolojisi
[değiştir | kaynağı değiştir]Kelimenin aslı Farsçadır.[2] Meyhane, "şarap evi " anlamına gelir ve iki Farsça kelimeden oluşmaktadır. : mey (şarap) ve Khaneh (ev) [3]
Türkiye'deki tarihi meyhaneler
[değiştir | kaynağı değiştir]Türkiye'de meyhane geleneği Bizans döneminin şarap evlerinden (kapeleia) köken almakta olup Osmanlı İmparatorluğu döneminde gedikli (devlet lisanslı) meyhaneler sistemiyle kurumsallaşmıştır.[4] İstanbul'un en eski meyhanelerinin büyük çoğunluğu Rum, Ermeni ve Levanten topluluklar tarafından kurulmuştur.[5]
Erdir Zat'ın 2014 yılında yayımlanan Türkiye Meyhaneler Rehberi adlı eserinde, 27 muhabirlik bir ekiple yerinde ziyaret edilerek belgelenen 1.230 meyhane yer almaktadır.[5]
Aşağıda Türkiye'de yarım yüzyılı aşkın süredir faaliyet gösteren veya meyhane kültürü tarihinde önemli yere sahip olan bazı mekânlar listelenmiştir:
İstanbul
[değiştir | kaynağı değiştir]| Mekân | Kuruluş | Semt | Kurucu | Durum |
|---|---|---|---|---|
| Agora Meyhanesi | 1890 | Balat | Asteri Dulidis (Rum) | Faal |
| Safa Meyhanesi | ~1895 | Yedikule | Arnavut aile | Faal |
| Pandeli | 1901 | Eminönü (Mısır Çarşısı) | Pandeli Çobanoğlu (Rum) | Faal |
| Cumhuriyet Meyhanesi | ~1923 | Beyoğlu | Rum işletmeciler | Faal |
| Koço Restaurant | 1928 | Moda, Kadıköy | Konstantinos Koço Korontos (Rum) | Faal |
| Kör Agop | 1938 | Kumkapı | Agop İnciyan (Ermeni) | Faal |
| Karışma Sen | 1938 | Ahırkapı | Nacar ailesi | Faal |
| Krepen'deki İmroz | 1941 | Nevizade | Tanaş & İspiro Usta (Rum) | Kapalı (2015) |
| Madam Despina | ~1946 | Kurtuluş | Despina (Gökçeadalı Rum) | Faal |
| İsmet Baba | 1951 | Kuzguncuk, Üsküdar | Mehmet İsmet Dökmecier | Faal |
| Refik | 1954 | Asmalımescit, Beyoğlu | Refik Arslan (Hemşinli) | Faal |
| Yakup 2 | 1977 | Asmalımescit, Beyoğlu | Yakup Arslan (Hemşinli) | Faal |
İstanbul dışı
[değiştir | kaynağı değiştir]| Mekân | Kuruluş | Şehir | Kurucu / Not | Durum |
|---|---|---|---|---|
| Gazi Baba Meyhanesi | 1867 (tartışmalı) | Edirne | Tarihi ahşap bina | Faal |
| Yalova Restaurant | 1940 | Çanakkale | Ziya Bey | Faal |
| Asmalı Meyhane | 1960 | Bozcaada | İstirati Daly (Rum) | Faal (2011'de yeniden açıldı) |
| Özen Lokantası | 1971 | Ankara | Sadık Özen | Faal |
Tarihî öneme sahip kapanmış meyhaneler
[değiştir | kaynağı değiştir]- Lambo'nun Meyhanesi (1940'lar–1950'ler, Nevizade, İstanbul) — Orhan Veli, Sait Faik, Sadri Alışık gibi isimlerin uğrak yeri olan küçük bir bohem meyhaneydi.[4]
- Degüstasyon (1940'lar, Çiçek Pasajı, İstanbul) — Orhan Veli'nin "Canan ki Degüstasyon'a gelmez" dizesiyle ölümsüzleştirdiği İtalyan lokanta-meyhane.
- Bulgar'ın Yeri (1930'lar öncesi, Yeşilköy, İstanbul) — Makedon göçmeni Yorgi tarafından kurulmuş; Atatürk, Florya Köşkü'nden sefer tasıyla yemek sipariş ederdi.[4]
- Rejans (1932–2011, İstiklal Caddesi, İstanbul) — Beyaz Rus göçmenler tarafından kurulan efsanevi lokanta; sarı votka ve Boeuf Stroganoff ile ünlüydü.
- Aslan Yasef'in Yeri (1940'lar sonuna kadar, İkiçeşmelik, İzmir) — Musevi meyhaneci Yasef tarafından işletilen; İzmir'in çok kültürlü meyhane geleneğinin simgelerindendi.[4]
Meyhane kültürü üzerine başlıca eserler
[değiştir | kaynağı değiştir]- Reşad Ekrem Koçu, Eski İstanbul'da Meyhaneler ve Meyhane Köçekleri (1947).
- Vefa Zat, Eski İstanbul Meyhaneleri, İletişim Yayınları, 2002. 978-975-470-998-8
- Erdir Zat, Türkiye Meyhaneler Rehberi, Overteam Yayınları, 2014. 978-605-5058-11-1
- Erdir Zat, Rakı Kitabı, Overteam Yayınları. 978-605-4588-08-4
- Fuat Bozkurt, Türk İçki Geleneği, Kapı Yayınları, 2006. 978-975-8950-91-1
- Deniz Gürsoy, Çilingir Sofrasında Rakı, Oğlak Yayıncılık.
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- Özel
- ^ Çalışkan, Kerem. Herkes için Osmanlı. İstanbul: Caretta Yayınları, 2017.
- ^ "meyhane (Nisanyan Sözlüğü)". 5 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Eylül 2014.
- ^ "meyhane". Nişanyan Sözlük. 5 Ağustos 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Aralık 2024.
- ^ a b c d "Tarihten Meyhaneler". IWSA. Erişim tarihi: 6 Nisan 2026.
- ^ a b "Meyhanelerin yok edilmesine direnen kitap: Türkiye Meyhaneler Rehberi". Cumhuriyet. Erişim tarihi: 6 Nisan 2026.
- Genel
- Meyhane Erbabının El Kitabı. Boyut Yayın Grubu. 2011. ISBN 9789752309012.
- Meyhane İhtisas Kitabı: A'dan Z'ye Meyhane: Nedir, Nasıl Çalışır?. İstanbul: Anason İşleri Kitapları. 2022. ISBN 9786055058531.
- Koçu, Reşad Ekrem. Eski İstanbulda Meyhaneler Meyhane Köçekleri.
- Koçu, Reşad Ekrem. "Meyhâne, Meyhâneler". İstanbul Ansiklopedisi.
Dış bağlantılar
[değiştir | kaynağı değiştir]- Türkiye Turizm Ansiklopedisi'nde Meyhane
| Meslekler |  | |
|---|---|---|
| Alkollü içecekler | ||
| Alkolsüz karıştırıcılar | ||
| Ekipman |
| |
| Kokteyl garnitürü | ||
| İlgili | ||
| İlgili | ||
 | Eğlence ile ilgili bu madde taslak seviyesindedir. Madde içeriğini genişleterek Vikipedi'ye katkı sağlayabilirsiniz. |
