Varuna
Artikulu hau mitologia hinduko pertsonaiari buruzkoa da, argizagiari buruzkoa hurrena: (20000) Varuna.
Varuna, ozeanoari eta urei lotutako jainko hindua hinduismo klasikoan.[1]
Vedatar garaian
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Garai vedikoan, Varuna jainko subiranoa zen, autoritate jainkotiarraren pertsonifikazioa. Zeruko erresumako gobernaria eta lege kosmiko eta moralaren (rita) defendatzailea da, eta Aditiak izeneko jainko taldearekin partekatzen zuen betebeharra da. Sarritan, Mitrarekin batera hel egiten zitzaion, Mitrak ordezkatzen zuelako subiranotasunaren alderdirik "juridikoena" —Mitrak gizaki baten eta bestearen arteko aliantza —, eta Varunak, berriz, alderdi magikoak eta espekulatiboak — jainkoen eta gizakien arteko harremana — irudikatzen ditu. Bere ezaugarri horiek direla eta Ahura Mazd jainko zoroastrikoarekin bat dator. [1]
Erlijio vediko primitiboan (hinduismoaren aurrekoa), Varuna jainko nagusi bat zen, Ādityatako bat. Jainko hindu garrantzitsuenetako bat zen, asuren buruzagia, Rig-vedan aipatzen denaren arabera.
Zeruaren edo euriaren jainkotzat hartzen zen, gutxi gorabehera alde negatiboan, zeruko kaosa eratzen baitzuen, euria, ekaitzak, tximistak eta trumoiak sortuz.
Varunak hildakoen erresuma ere gobernatzen zuen.
Beti zihoan bere anaia biki Mitrarekin ('laguna' esan nahi duena), Eguzkiaren, Egunsentiaren eta adiskidetasunaren jainkoa zenarekin. Biak ziren zinaren eta kontratuen jainkoak. Elkarrekin egun osoa irudikatzen zuten: Varuna gaua eta iluntasuna zen; Mitra eguna, goiza eta eguzki argia zen. Horregatik, biek irudikatzen zuten legea bere bi aurpegiekin.
Atharva vedak Varuna guztia dakiena bezala deskribatzen du, edozein gezur atzemateko gai. Izarrak mila begiko bere espioiak dira, gizakien mugimendu bakoitza zaintzen.
Mitrak adiskidetasunean eta harreman guztietan promesak, zinak, kontratuak eta zintzotasuna betetzen zirela zaintzen zuen bitartean, Varunak beste horrenbeste egiten zuen bere aldetik, baina modu gatazkatsuan, zeruan zein sakontasunen handitasunean.
Hinduismoan
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Ondorengo hinduismoan, aldiz, Varuna ez zen hain garrantzitsua. Mendebaldeko zaindaria bilakatu zen eta bereziki ozeanoekin eta urekin lotzen da. Horregatik, Ganga eta Yamuna ibai-jainkosekin batera ageri ohi da[1]
Purana garaian, Varuna itsasoaren jainko bat izatera pasa zen, bigarren mailako erdijainko bat. Bere vajana (ibilgailua) krokodilo mitiko bat zen.[1]
Ramaiana testu epikoaren arabera, Varuna Saumanasaren jabea zen, alegia, Unibertsoari eusten dioten lau elefanteetatik Mendebaldekoarena, alegia.[2]
Erreferentziak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- 1 2 3 4 «Varuna. Indian deity» Britannica.
- ↑ Bane, Theresa. (2012). Encyclopedia of Demons in World Religions and Cultures. Jefferson (North Caroline): McFarland, 323 or. ISBN 9780786488940. OCLC .774276733.
