Uitleg procedure

Wat is een dispensatie?

Wanneer je om medische redenen geneesmiddelen gebruikt die op de dopinglijst staan, kun je daarvoor dispensatie aanvragen. Een dispensatie is een officiële verklaring die jou als sporter toestemming geeft om een geneesmiddel met een dopingstof te gebruiken. Zo’n verklaring heet GDS, “Geneesmiddelen Dispensatie Sporter”, internationaal ook wel TUE, “Therapeutic Use Exemption”, genoemd.

In principe kun je voor elk geneesmiddel met een dopinggeduide stof, dispensatie aanvragen. In de praktijk gaat het vaak over:

anti-astmamiddelen, bijv. fenoterol en terbutaline;
methylfenidaat, bijv. Concerta of Ritalin, voor ADHD;
insuline, in het geval van diabetes;
bloeddrukgeneesmiddelen, zoals diuretica en in sommige takken van sport bètablokkers.

Voor wie en waar?

Wie moet dispensatie aanvragen? En waar moet je dispensatie aanvragen? Deze vragen zijn niet altijd even gemakkelijk te beantwoorden. Grofweg kunnen we drie groepen onderscheiden:

Sporters die in de Registered Testing Pool (iRTP) van de Internationale Federatie (IF) zitten.
Sporters die in de Registered Testing Pool (RTP) van de Dopingautoriteit zitten.
Sporters die in de National Testing Pool (NTP) van de Dopingautoriteit zitten en overige sporters.

1. iRTP-sporters

iRTP-sporters zijn sporters die door hun IF tot de absolute top worden gerekend. Je wordt door de IF op de hoogte gesteld dat je in de iRTP bent opgenomen. Je zal je whereabouts inclusief 60-minute time slot moeten aanleveren bij deze IF, meestal via ADAMS. Heb je een dispensatie nodig, dan kun je dit bij de IF aanvragen. Beschikt de IF echter niet over een eigen dispensatiesysteem, dan moet je de dispensatie nationaal aanvragen. Wil je een dispensatie aanvragen, dan moet je dit voorafgaand aan het geneesmiddelgebruik doen.

2. RTP-sporters

RTP-sporters zijn sporters die niet tot een internationale RTP (iRTP) behoren, maar in Nederland in de Registered Testing Pool (RTP) van de Dopingautoriteit zijn opgenomen. Als dat zo is, ben je daarvan op de hoogte gebracht door de Dopingautoriteit. Ook heb je een whereaboutsverplichting met 60-minute time slot. Wil je een dispensatie aanvragen, dan moet je dit voorafgaand aan het geneesmiddelgebruik doen.

Let op: heb je een nationale dispensatie en kom je vervolgens in de iRTP van de IF terecht, dan zul je alsnog een internationale dispensatie moeten aanvragen.

3. NTP- en overige sporters

Voor de derde groep sporters ligt de situatie iets ingewikkelder.

Kom je in een internationale wedstrijd uit, dan moet je eerst kijken of die internationale wedstrijd door de IF is erkend als “International Event”. Let op: dit kan ook een internationale wedstrijd in Nederland zijn. Als dat zo is, dan kun je minimaal 21 dagen voor het “International Event” een internationaal dispensatieverzoek bij de IF indienen. Is dat niet het geval, dan kun je vooraf een nationaal dispensatieverzoek indienen.
Je kunt er als sporter ook voor kiezen om pas dispensatie aan te vragen ná een dopingcontrole of nadat je positief bent bevonden bij een dopingcontrole. Dan neem je echter wel een risico, want de mogelijkheid bestaat dat je dispensatieverzoek wordt afgewezen.
Kom je als sporter niet uit in internationaal verband en ben je niet in de RTP van de Dopingautoriteit opgenomen, dan kun je eventueel dispensatie aanvragen bij de Dopingautoriteit. Dit is echter niet verplicht. Je kunt er ook hier voor kiezen om pas na een dopingcontrole of na een positief dopingcontroleresultaat dispensatie aan te vragen. Dan neem je echter wel een risico, want de mogelijkheid bestaat dat je dispensatieverzoek wordt afgewezen.

Digitale aanvraagprocedure

1. Aanmelden of inloggen

Je start een dispensatieprocedure op door via deze website een nieuw verzoek in te dienen. Ben je een nieuwe gebruiker, dan kun je je “aanmelden”. Na het invullen van het aanmeldingsformulier, ontvang je per e-mail een inlognaam en wachtwoord waarmee je via een beveiligde database kunt inloggen. Heb je al een account? Dan klik je op “inloggen”.

2. Jouw GDS-omgeving

Vraag je voor het eerst een dispensatie aan, dan kun je beginnen door in jouw persoonlijke GDS-omgeving te klikken op een “nieuwe dispensatie aanvragen”. Heb je al eerder een dispensatie aangevraagd, dan zie je in dit scherm een overzicht van al jouw (afgeronde en niet-afgeronde) dispensatieaanvragen. Was je al begonnen met het invullen van jouw gegevens maar had je jouw aanvraag nog niet definitief ingediend? Dan kun je jouw concept “openen” en verder aanpassen en aanvullen.

In jouw digitale GDS-omgeving word je op de hoogte gehouden van de status van jouw dispensatieaanvraag. Je ontvangt bijvoorbeeld een e-mail wanneer je verzoek door de GDS-commissie is goedgekeurd of wanneer nog andere of aanvullende gegevens nodig zijn. In dat laatste geval wordt je dispensatieaanvraag weer “vrijgegeven” en kun je de gevraagde informatie uploaden en de aanvraag opnieuw indienen.

3. Aanvragen

De dispensatieaanvraag verloopt in de beveiligde database volledig digitaal. We raden aan om jouw dispensatieverzoek samen met jouw behandelende arts/specialist in te vullen, zodat medische informatie over je diagnose en voorgeschreven medicatie correct vermeld wordt.

Er worden verschillende gegevens gevraagd:

3.1 Sporter gegevens

Hier vul je jouw contactgegevens en sportinformatie in.

3.2 Eerdere dispensaties

Hier geef je aan of je eventueel al eerder een dispensatieverzoek hebt ingediend (voor dezelfde aandoening).

3.3 Retroactieve aanvraag

Hier kun je aangeven of je al eerder bent gestart met het gebruik van het geneesmiddel waarvoor je dispensatie aanvraagt.

3.4 Arts gegevens

Deze informatie kan jouw behandelende arts/specialist invullen.

3.5 Medische informatie

We raden aan om jouw dispensatieverzoek samen met jouw behandelende arts/specialist in te vullen, zodat medische informatie over je diagnose en voorgeschreven medicatie correct vermeld wordt.

3.6 Medische documentatie

We raden aan om zoveel mogelijk relevante aanvullende medische informatie toe te voegen, zodat de GDS-commissie goed kan beoordelen waarom het geneesmiddel is voorgeschreven.

De GDS-commissie houdt bij de beoordeling rekening met de volgende criteria:

heb jij het geneesmiddel daadwerkelijk nodig;
bestaat er een alternatief geneesmiddel zonder dopinggeduide stof;
levert het gebruik van het geneesmiddel extra prestatieverbetering op;
is het gebruik van het geneesmiddel het gevolg van eerder gebruik van een dopinggeduid geneesmiddel?

Welke medische documenten kun je uploaden? Denk aan:

een recente brief van je behandelend arts/specialist met details over diagnose, therapiebeleid en behandeling;
diagnostische criteria op basis waarvan de diagnose is gesteld;
kopie van gegevens uit het medische dossier die aantonen dat bovengenoemde criteria bij jou aanwezig zijn;
eventueel relevante aanvullende informatie uit je medische dossier, bijvoorbeeld informatie waaruit blijkt dat andere geneesmiddelen die niet op de dopinglijst staan, geen effect hebben gehad;
als een toegestaan geneesmiddel (zónder dopinggeduide stof) kan gebruikt worden om de medische aandoening te behandelen, geef dan een rechtvaardiging voor de vrijstelling voor het therapeutisch gebruik voor het ‘verboden’ geneesmiddel;
eventuele testresultaten;
eventuele vervolgafspraken;
relevante medische geschiedenis;
relevante resultaten van klinisch onderzoek.

Let op:
Vraag je dispensatie voor terbutaline of fenoterol (of voor formoterol, wanneer er meer is voorgeschreven dan 54 microgram per 24 uur of wanneer de maximum afgegeven dosis per 12 uur boven de 36 microgram uitkomt) aan? Voeg dan in ieder geval resultaten van een recente longfunctietest met (minimaal) FEV1-bepaling, gevolgd door ófwel een verbetering in de longfunctie door gebruik van een bèta-2 agonist ófwel een verslechtering door een provocatietest bij.

Vraag je dispensatie aan voor methylfenidaat (of andere medicatie bij AD(H)D)? Dan is een verklaring van alleen de huisarts doorgaans niet voldoende. De aanvullende informatie (liefst van een specialist, bijvoorbeeld een psychiater, kinderarts of psycholoog) moet recent zijn, ingaan op zaken als behandelplan en een duidelijke dosering bevatten, evenals een onderbouwing van de diagnose.

Tip:
Kijk voor meer informatie om een volledige en grondige dispensatieaanvraag op te stellen op de website van WADA: https://www.wada-ama.org. Zoek op “TUE checklist”.

3.7 Ondertekenen en indienen

Wanneer je alle gevraagde informatie hebt ingevuld en geüpload, kun je het dispensatieformulier (digitaal) ondertekenen en officieel indienen. Ben je minderjarig (onder de 16 jaar), dan is daarnaast een handtekening van een ouder of voogd vereist.

4. Afhandeling

Jouw officiële dispensatieaanvraag wordt beoordeeld door een deskundige GDS-commissie, die hiervoor specifiek is aangesteld door de Dopingautoriteit. De GDS-commissie bestaat uit vijf onafhankelijke artsen. Zij beoordelen op basis van jouw aangeleverde documentatie of jij het dopinggeduide geneesmiddel mag gebruiken. Ze houden hierbij rekening met de volgende criteria:

heb jij het geneesmiddel daadwerkelijk nodig;
bestaat er een alternatief geneesmiddel zonder dopinggeduide stof;
levert het gebruik van het geneesmiddel extra prestatieverbetering op;
is het gebruik van het geneesmiddel het gevolg van eerder gebruik van een dopinggeduid geneesmiddel?

De GDS-commissie besluit op basis van de informatie die jij aanlevert, of aan de internationale eisen voor het toekennen van een dispensatie is voldaan. Na uiterlijk 3 weken zal je in jouw persoonlijke GDS-omgeving het oordeel zien.

De GDS-commissie kan je dispensatieverzoek goedkeuren of (tijdelijk) afwijzen. Soms kan de GDS-commissie geen definitief besluit nemen op basis van de geüploade informatie. In dat geval krijg je in jouw GDS-omgeving het bericht dat je dispensatieverzoek nog niet is goedgekeurd en krijg je de kans om aanvullende informatie toe te voegen. In dit geval zal de afhandelperiode oplopen.

Wanneer de GDS-commissie het dispensatieverzoek goedkeurt, zal een officieel toestemmingsformulier worden opgemaakt. Via e-mail krijg je een bericht dat er een update is in je aanvraagdossier. Het toestemmingsformulier kun je vervolgens in je GDS-omgeving zien en desgewenst downloaden. Het toestemmingsformulier wordt ook geüpload in ADAMS, zodat de informatie toegankelijk is voor de relevante organisaties.

Voor meer informatie kun je contact opnemen met gds@dopingautoriteit.nl.